Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 09:50

Xikmätle xällär


Bäyrämnär qotlı xällär bulsın, xörmätle tıñlawçılar. Beläsezme nindi bäyräm bu comğada? Şunı da belmisezmeni? Sıyfat köne bügen. Xäterlisezme, bötensoyuz sıyfat könnäre, aylıqları bula ide, qayber tovarlarğa 5 poçmaqlı sıyfat tamğası suğıla ide. Sıyfat öçen köräş qatı bardı. Axırın üzegez beläsez. Xäzer inde böten Soyuz sıyfat tamğası yuq, 14 ilneñ härqaysı sıyfatnı üzençä yaxşırta.

Ğomumän, sıyfat öçen köräş qızğan sayın, kibettä häm fatirlarda çup-çar arta. Kiçä genä şäp kiem yä berär cihaz alasıñ, irtägä saftan çıqqan import kiräk dilär. Ul importnı çığaruçılar sıyfatnı niçek kütärä ikän soñ? Gäcäp xäl. 20 yıl elek Germaniädä çığarılğan maşina remontsız yöri ikän, dimäk bu almannar sıyfat, sıyfat dip köne-töne cıyılış-kiñäşmälär, gomümgermaniä smotrları ütkärä torğandır inde.

Xäyer, här närsädän kölep toru kileşmäs. Yuq disäñ dä, qayber kiemnär, maşinalar, yort-cihazlar yaxşıra bara bit. Sizäsezme? Döres, şul uq zagranitsanıñ malları yäki texnologiäse bu täräqqıätkä yärdäm itä.

Ğomumän, saf küñelle, çista qullı bulsañ, sıyfat yaxşırırğa tieş. Tatarstan möstäqillek yulın Yevropa däräcäsendäge yäşäw räweşenä qazanırğa dip totınğan ide. Nişläpter, sez Räsäyne cimeräsez, dip, yäğni yäşäw häm eşläw sıyfatın yaxşırtıp, däwlätneñ berlegen qaqşatuda ğäyepli başladılar.

Pänceşämbe könne Tatarstan Däwlät Sovetı Rusiädä xakimiät vertikalen nığıtu qanunı 19 tözätmä äzerläde. Däwlät Dumasına barıp, hiçyuğı töbäk parlamentların quıp taratmawnı taläp itüçe törkem sayladılar. Mäskäw kremlendä moña räncilärme, üç alırlarmı, ä bälki äytkängä qolaq salırlarmı – ber Xoday ğına belä.

Ul xakimiät reforması bigräk xikmätle närsä bulıp çıqtı. Cirle üzidarä kiräk, süz dä yuq. Kem qayda yäşi, üze saylap quyğan awıl yäki rayon başlığına bara. Gubernator, prezidentlarnı östän bilgelägändä, glavasın saylaw niçek bulır. Çönki şul awıldağı yäki şähärdäge berär oligarx yäki tiz genä çerep bayığan bändä saylap quyaçaq bit inde ul başlıqnı. İ, Xoda, ni belän betär bu eşlär. Härkem tiz genä bayıp kitkän adämnärneñ sıyfatın belä.

Xalıqara standartlar da xikmätle ikän. Qazannıñ meñyıllığına Dönya bankı 150 million dollar kredit birä, di. Ämma üzidarä qalıpları tärtiptä bulırğa tieş. Şuña äzerlänäbez dip, Qazan tiräsendäge distälärçä awıllarda elekke selsovet, xäzergeçä äytkändä üzidaräne yabıp quyuı turında qara çıqqan. Xäzer inde Konstantinovqa, Salmıçta yäşäwçelär yul, su yäki qaz mäşäqäte belän şähär yäki rayon xakimiätenä çabarğa tieş bula. Qazan tiräsendäge bu awıllarnı qalağa quşqanda, asfal't yullar, munçalar, şifaxanälär wäğdä itkän idelär. 5 yıl ütte, berse dä yuq inde alarnıñ älbättä. İçmasam, barıp zarlana torğan uprawası da yabıla. Kiläçäktä şähär idäräseneñ bülekçäse açılırğa mömkin dilär. Ä xäzergä şuşı distälägän awıllar häm meñlägän xucalıqlar üz könnären üzläre kürergä tieş. Anıñ qarawı, sin qala keşese. Tizdän Vasil'yevka qäsäbäse dä Qazanda bulaçaq. Svetofor yaqtısında, neon utlar nurlarında qoyınırğa cıyınıp, elekke uram sazlığın izäseñ.

Sezneñ Qazan üzägendäge Çexov bazarın kürgänegez barmı? Yuq, Anton Pavloviç Çexov açqan bazar tügel ul. Vaxitov rayonınıñ Çexov uramındağı bazar. Cıyın intelligentsiä, studentlar häm pensionerlar yäşi torğan töbäktä, näq üzäktä. Comğa könne şundağı uram kibetlärendä, palatkalarda satu itüçelärgä kisätü yasaldı. Dekaber başınnan ezegez dä bulmasın. Sezneñ noqtalar yabıla, Ä küpme waqıtqa, dip sorağaç, mäñgelekkä, digännär. Yazğa taba uramdağı kibetlär genä tügel, bazar üze dä yabıla, imeş. Oçsızlıraq it, yort kiräk-yarağı alam dip iñ üzäktäye bazarğa kilergä künekkännär, kitsennär vokzal yanındağı Muraveynikka yäisä Ciñü prospektındağı uram bazarına. Äle V'yetnam bazarı häm Savinovo säwdä üzäkläre dä bar. Döres, yaqın tügel, läkin şunda 3-4 çaqrımnı niçek tä ütärsez dip uylıylar küräseñ.

Menä bu sıyfat! Üzäktä qimmätle kibetlär, cille kazinolar häm küñel açu üzäkläre cemeldäp toraçaq. şuşı turıdağı qararlarnı Mäskäwdä çığaralarmı ikän, Tatarstan deputatlarımı, xökümätme, şähär çinovniklarımı - hiç belep bulmıy.

Şulay da, Uraza ğayıte aldınnan küñelne töşermäskä ide. Bulır, barısı da bulır. Çoqılğan uramnar tigezläner, rayon, şähärlär tağın da yämläner, çistarır. Änä bit, Argumentı i faktı gäciteneñ soñğı sanında Rusiäneñ iñ pıçraq 20-30 şähäreneñ isemlege bar. Xabarovskida, Ufa da häm başqa danlı qalalar da şunda. Ä Qazan şuşı sıyfatsızlar isemlegenä kermägän. Dimäk, niçek yazılğan, şulay yäki kiläçäktä şulay bulaçaq. Kötärgä küp qalmadı.

Rimzil Wäli, Qazan

XS
SM
MD
LG