Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 10:54

Üzäk Küzläw İdaräse CIA-nı da zur üzgäreşlär kötäme?


Citäkçelektäge üzgäreşlär däwlät departamentında ğına tügel, Quşma Ştatlarnıñ başqa xakimiat oyışmalarında da bara, xörmätle tıñlawçılar. Üzäk Küzläw İdaräse CIA-nıñ citäkçelegennän inde berniçä yuğarı däräcäle xezmätkär kitte, bu äle sintäbr ayında idarä başına yaña citäkçe quyılğannan soñ başlanğan ide. Üzäk Küzläw İdaräse soñğı yıllarda, 11-nçe sintäbr höcümnären aldan kisätä almawda, Ğiraqta şikle qoral programmaları turında tieşle mäğlümat tuplarlıq sälätle bulmawda tänqitlänep kilde. Şuşı oyışmanı kiläçäktä nilär kötä?

İke ay elek Kongressta raslanu ütkän çaqta Üzäk Küzläw İdaräseneñ yaña başlığı Porter Goss oyışmanı xaq wä riasız mäğlümat birerlek itep citäkläyäçägen wäğdä itkän ide.

Audio, Porter Goss

"Ägär dä raslansam, sezgä dä, başqarma xakimiat wäkillärenä dä küzläw mäğlümatı birüdä riasız wä açıq bulunı wäğdä itäm" di CIA-nıñ xäzerge mödire. Goss zamanında, Quşma Ştatlarnıñ Wäkillär palatası äğzası bulıp torğan ide häm anıñ kürenekle respublikan buluı da mäğlüm. Şuña kürä anıñ üz eşendä riasızlıq, taraflar almawnı wäğdä itüe zur iğtibarğa layıq. Gärçä xäzerge urınına bilgelängänçe Goss, demokrat nämzät John Kerryne kisken tänqitläw belän tanılğan ide. Xäzer inde ul kilü belän Üzäk Küzläw İdaräsennän andağı küptänge häm täcribäle belgeçlär kitä. "Salqın suğış" yıllarında Yevropada küzläw eşläre alıp barğan amerikan xärbie Kenneth Allard monı, "bik uñışlı qotılu" dip atıy. Yäğni anıñ fikerençä, Üzäk Küzläw İdaräseneñ soñğı yıllardağı uñışsızlıqları bu oyışmanıñ yuğarı citäkçelegendäge buldıqsızlıqnı kürsätä häm Goss xäzer andağı qayber xezmätkärlärdän arınıp bik döres eşli. Alar "äl-Qaidä" häm Ğiraq turında waqıtında tieşle mäğlümat cıya almadı, alay ğına da tügel, prezident saylawlarına berniçä ay waqıt qalğanda Bush idaräsenä zian kiterä alırlıq xäbärlär tarattı, di Kenneth Allard. Anıñ fikerençä, alar Bushnıñ yañadan prezident itep saylanuın telämägän, çönki anıñ bu idaräne çistarta başlawınnan qurıqqan.

Audio, Kenneth Allard

"Üzäk Küzläw İdaräse asılda Bush xakimiatenä qarşı baş kütärü ide, elekke mödir Tenet alarnıñ kileşengän äydäwçese buldı häm anıñ kitüe "uyın tämam" digän signal cibärde. Şul qayber küselärneñ xäzer bata barğan korabtan kitüenä min ğäcäplänmim" di Allard. Küzläw ölkäsendäge ikençe ber veteran, rezervtağı general Edward Atkeson isä, CIA-da üzgäreşlär hiçşiksez kiräk, läkin bu hiç kenä säyäsi maqsatlardan çığıp eşlänergä tieş tügel dip isäpli. Ul, xökümät idaräläreneñ küpçelege eşendä Aq yorttağı xakimiat ideologiäse çağılsa da, CIA, qorallı köçlär tösle ük moñardan çittä torırğa tieş, berençe çiratta hönäri bulıp qalırğa kiräk dip belderä.

Audio, Edward Atkeson

"Ägär dä inde oyışma eşendä hönärilektän tış başqa faktorlar, äytik, prezident xakimiateneñ säyäsi qaraşları östenlek itä başlıy ikän, bu minem küñelne töşerer ide, min inde xäzer dä beraz küñelem qaytqan xäldä" di Atkeson, Quşma Ştatlarnıñ Üzäk Küzläw İdaräse - CIA-da barğan üzgäreşlär turında. Ul, mondıy şartlarda şuşı oyışmadan başqa yuğarı däräcäle xezmätkärlärneñ dä kitüen kötärgä bula dip uylıy.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG