Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 01:32

Başqortstan belän Tatarstanğa dini ekstremizm yanıymı?


25 noyäbr kiçendä Ufağa İdel buyı möselmannarı dini idaräse imamı, Sarıtaw ölkäse möftie Möqatdäs xäzrät Bibarsov kilde. Anıñ Başqortstanğa kiläçäge xaqında xäbärlär bu atna başında uq kiñküläm mäğlümat çaralarında kürenä başlağan ide. Rusiä kiñleklärendä Möqatdäs xäzrätneñ abruyı zur. Şuña kürä dä anıñ Ufağa kilüye zur waqıyğa bularaq qabul itelä. Mäğlüm ki, Başqortstan möselmannarı diniä näzaratı başlanğıçı belän bıyıl Rusiädä berençe tapqır islam dine ähelläreneñ wägäz uqu ostalığı buyınça bäygese ütkärelä. Kürenekle ğälim, dini citäkçe häm cämägät eşleklese Rizaetdin Fäxretdinneñ tuuına 145 yıl tuluğa bağışlanğan älege üzençälekle bäyge kiläse yılnıñ fevräl ayına qädär däwam itäçäk. Sarıtaw ölkäse möftie Möqatdäs Bibarsov näq menä şuşı bäygedä qatnaşu öçen kilde. Üzeneñ tirän eçtälekle häm bik xisle söylängän comğa wäğäzen Möqatdäs xäzrät Ufada yäşäwçe möselmannar häm maxsus qomissiä, jyüri iğtibarına comğa namazı aldınnan, töş waqıtında «İxlas» mäçetendä täqdim itte. Başqa waqıtlarda da üzen tirän ğilemle häm osta çığış yasawçı itep tanıtqan Sarıtaw möftie bu yulı da üzeneñ iñ asıl sıyfatların kürsätte, din qardäşlär küñelendä iskitkeç matur täesir qaldırdı. Wägäz tämamlanğannan soñ, «Azatlıq» radiosı xäbärçese Möqatdäs Bibarsovqa berniçä soraw belän möräcägät itte. "Soñğı aylarda Rusiäneñ qayber töbäklärendä, şul isäptän Tatarstan belän Başqortstanda da islam ekstremizmına cirlek tudırıla başlawı xaqında matbuğatta yazmalar kürenä başladı, – di Möqatdäs xäzrät. – Qayber suğışçan mäzhäblär wäkilläreneñ qulğa alınuı xaqında da belderülär yasala. Misal öçen, yañaraq qına Hizb – ut – Tährir dip atalğan mäzhäb äğzalarınıñ totqarlanuı turında xäbärlär taratıldı. Läkin Tatarstanda da, Başqortstanda da, ğomumän, Rusiäneñ başqa töbäklärendä dä suğışçan islamnıñ taraluına bernindi nigezlek häm cirlek yuq häm bu bulalmıy da". (audio) Comğa kiçen Möqatdäs xäzrät belän «İxlas» mäçetendä tağın ber çara ütkärelde. Sarıtaw möftie «İslam häm zaman: aktual problemnar» digän temğa jurnalistlar öçen matbuğat oçraşuı oyıştırdı. Anda Möqatdäs Bibarsov törle telewidenie qanalları, mäğlümat ağentlıqları häm gäzitlär jurnalistları sorawlarına cawaplar birep, Rusiädä dini ekstremizmnıñ taralmayaçağın köçle dälillär belän nığıtıp söyläde. Tatarstan belän Başqortstanda islam ekstremizmı küreneşlärenä yul quyılu ixtimallığın ike respublikadağı matbuğat çaralarında da tikşerä başladılar. Başqort telendä çığuçı «Başqortstan» gäzite üzeneñ 26 noyäber sanında näq şuşı temğa «Urtaq bäla urap ütmi» dip isemlängän yazma urnaştırğan. Yazmada ike kürşe respublikada törle suğışçan dini mäzhäblär wäkilläre üz eşçänlegen cäyelderä alaçaqmı, digän sorawğa berniçä keşeneñ fikerläre urın alğan. Tatarstan möftie urınbasarı da, Federal iminlek xezmäteneñ Tatarstan buyınça idäräse başlığı da, Başqortstandağı qayber din ähelläre dä şuşı sorawğa bäyle üz qaraşların citkerä. Şunısı diqqätne cälep itä, alarnıñ barısı da diärlek Tatarstan belän Başqortstannı da dini ekstremizm urap ütmäskä mömkin digän farazların citkerä. Ämma Başqortstan möselmannarı möftie Nurmöxämmät xäzrät Niğmätullinnıñ nıqlı ışanıp äytüençä, Rusiä eçendä dini ekstremizm asılda bulalmıy. Monı Ufadağı «İxlas» mäçete imamı Möxämmät xäzrät Ğalläm dä quätli. – Tatarstanda da, Başqortstanda da küpçelek din ähelläre suğışçan islamnıñ cäyelüenä bernindi dä nigezlek bulmawın häm bulmayaçağın elektän ük äytä kilä, – di Möxämmät xäzrät. – Älbättä, qaydandır çittän kilgän berniçä keşeneñ üz radikäl mäzhäbläre ideyälären ayırım möselmannarğa tağarğa mataşuı oçraqları bulırğa mömkin. Ämma bu hiç kenä dä suğışçan islam tamır cäyärgä cıyına digänne añlatmıy. Häm bu mäsäläne Rusiä cämägätçelege añına mäğlümat çaraları aşa señderergä tırışu, keşelär küñelenä kiräkmägän qotqı salu bötenläy dä yaramağan, xilaf eş.

XS
SM
MD
LG