Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 01:11

Ukrainada prezident saylawları häm Könçığış regionnarınıñ ayırılıp çığu mäs''äläse


Xalıqnıñ zur küpçelegen rus tellelär täşkil itkän Könçığış Ukrainada gubernatorlar häm cirle parlamentlar, Yuşenko prezident bulğan xäldä üzäk belän mönäsöbötörne yañaça tözü belän kisätälär. Xakimiättäge prezident Kuçmanıñ köndäşläre monı Ukrainanıñ territorial bötenlegenä qurqınıç tudırğan xökümät sponsorlağan politik manever dip bäyälilär.

Donetsk parlamentı Çärşämbe könne, Küev belän federativ mönäsäbätlär buldıru mäsäläsen referendumğa quyunı küz aldında totqan qarar qabul itte. Cirle parlamentnıñ ğädättäntış sessiäsendä qabul itelgän qararnı , anıñ süzçese Boris Kolesnikov iğlan itte.

Audio

"Cirle parlament 2005-nçe yılnıñ 9-nçe ğinvarında regional kiñäş referendumı ütkärergä buldı Bu referendum Donetsk regionına Ukrainanıñ territorial bötenlegen xörmät itkän üzidarägä iä berämlek statusın birügä qarıy."

Kolesnikov süzlärençä, detalläre äle tikşerelergä tieşle bu referendum ayırılıp çığuğa qaramıy. Ä monna öç kön elegeräk, regionnıñ citäkçeläre Donetsknñ aftonomiäsen iğlan itüne , xätta ayırılıp çığunı yaqlarğa çaqırdılar. Donetsk Ukrainanıñ töp industri üzäge häm premier minister Yanukeviçnıñ tuğan cire. Üzäk Saylau Komissiäse iğlan itkän sannar, anda Yanukeviçnıñ küpçelek tauış alğanın kürsätä. Anıñ köndäşe Yuşenko isä ilneñ Könbatış öleşendä küberäk tauış alğan. Uzğan Yäkşämbedä Ukrainanıñ Könçığış häm Könyağındağı 15 regionnıñ väkilläre Severedontsk şähärendä ciılıp säyäsi xälne tikşerdelär. Alar oppozitsiäne anti-konstitutsion çaralar belän xakimiätne üz qulına eläkterergä tırışuda ğäyepläp, üz-üzlären saqlau öçen tieşle çaralar kürü belän kisättelär. Qayber küzätüçelär Ukrainanıñ bülgälänüe xaqındağı spekulatsiä postınnan kitärgä tieşle prezident Kuçmanıñ mänfäğätlärenä xezmät itä digän fikerdälär. Yuğarı Mäxkämä yaña saylaular ütkärergä digän qarar qabul itkän xäldä, Kuçma üzen aradaşçı dip täqdim itep tağı da berniçä ay xakimiätät qala alaçaq. Küevtäge Bäysez Politik Tikşerenülär buyınça Ukrain Üzäge xezmätkäre Yulia Tişenko, radiobız xäbärçesenä Kuçma seperatizmnı yaqlağan cirle gubernatorlarnı tänqitläsä dä, anıñ monda barmağı bula ala digän fikerdä.

Audio

"Bu prezident administratsiäseneñ häm berençe oçraqta pezidentnıñ raslauınan tış bula almıy. Ni öçen? Çönki region başlıqları turıdan-turı prezidentqa buysınğannar. Prezident vazğiätne üzgärtü öçen ber närsä dä eşlämäde. Dimäk ul vazğiätne kontrol itmi yaki bolar anıñ rizalığı belän eşlänä digän näticä yasarğa bula."

Sevedonsktağı oçraşuda Mäskäv märe Lujkovnıñ da qatnaşuı, Yanukeviçnı yaqlağan Russiä, oppozitsiä xakimiätkä kilgän xäldä, könçığış regionnarnı üzäk xökümätkä qarşı başkütärergä ügetli digän spekulativ xäbärneñ taraluına kiterde. Qayber kütäztüçelär monda regional faktornıñ ähämiäten dä onıtmasqa kiräk digän fikerdälär. Donetsktağı xökümättän bäysez Donbas Regionı sotsial kiläcäkne öyränü üzägeneñ idaräçese Serhiy Harmaş radiobız xäbärçesenä, ayırılıp çığu belän yanaular häm aftonomiägä çaqırular Yuşenkonıñ prezident bulu ixtimallığı säbäple cirle elitada tuğan borçılunı çağıldıra dip belderde.

Audio

"Regionnar kiläse prezident üz keşese bulmağan xäldä üz mänfäğätlären aldan uq yaqlarğa tırışalar. Bu şulay bulsa, alar federalizatsiä ideası artında yäşerenä alaçaqlar."

Harmaşnıñ fikerençä, yaña saylaular ütkärelgän xäldä, Ukrainanıñ könçığış regionarınıñ role artaçaq. Yanukoviçqa da, Yuşenkoğa da, üzlären ilneñ könçığışı belän könbatışın tatulaştırğan berdäm Ukrainanıñ kandidatı itep qabul itterü qıyın bulaçaq.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG