Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:57

Yäkşembedä Törkmänstanda parlament saylawları ütkärelä, ämma monı saylaw dip atap bulmıy


Yäkşämbe könne Törkmnstanda Mäcles dip atalğan parlamentqa saylaular ütkärelä. 50 urın öçen 140 kandidat yarışa. Törkmän räsmiläre saylaular ğadel häm irekle bulaçaq dip beldersälär dä, çit il küzätüçeläre häm oppzoitsiä monıñ döreslegenä şiklänep qarıylar. Çönki prezident Saparmurat Niyazov politik qararlarnı üze genä qabul itä häm ber genä partiägä- Törkmnstannıñ Demokratik Partiäsenä- genä eşlärgä röxsät itä.

Nindi tämäke tartırğa? Nindi teatrğa barırğa? İlgä küpme tabip kiräk? Nindi gazetalarnı uqırğa? Törkmnstan prezidentı Niyazov mondıy häm başqa soraularğa cavap birä. Üzen Törkmenbaşı dip yöretkän Niyazov şulay uq deputatlıq öçen kem kandidatlığın quya ala digän mäsäläne dä xäl itä. Niyazov uzğan atnada televideniädä yasağan çığışında, Üzäk Saylau Komissiäsenä namzät bulu öçen nindi dokumentlarnıñ birelergä tieşlege häm kandidat namzätläreneñ üzläre turındağı mäğlümätlärne niçek yazarğa tieşlege turında da kürsätmä birde.

Audio

"Alar bik uqımışlı häm ziyalı bulırğa tieşlär. Bezgä mäğlum bulmağannarnı isemlekkä kertmägez. Bezgä qanunnarnı yaza alğan häm xalıqara oyışmalarda Törkmänstannıñ abruyın kütärä alaçaq keşelär kiräk."

Oppozitisä citäkçeläre Niyazovnıñ bu möräcäğätenä qaramastan, ziyalı yaki yuğarı kvalifikatsiäle bulunıñ ähämiäte yuq, çönki parlament il belän idarä itüdä xälitkeç rol uynamıy, barlıq qararlar Niyazov tarafınan qabul itelä dip belderälär. Törkmnstannıñ elekke premierlärennän häm oppozitsiädäge Watan xäräkten oyıştıruçılardan Xudayberdi Orazovnıñ süzlärençä,

Audio

"Parlamentnıñ 50 deputatı xezmät xaqı ğına alalar. Alar ber nindi dä dokumentlarnı da, qannnarnı da tikşermilär. Prezident administratsiäse barlıq qanunproyektların äzerli häm Niyazov alarğa qul quya. Şunnan soñ dokumentlar Mäcleskä cibärelä. Här närsä Niyazov ämerlärenä kürä eşlänä."

Xalıqara küzätüçelär dä, saylauçılar da, Yäkşämbe könge saylaular belän qızıqsınmıylar, çönki alar monıñ Törkmnstandağı tormışqa täsire bulmayaçağın belälär. Açıq Cämğiät İnstitutınıñ Törkmnstan proyektı buyınça mödiräse Erika Dailey , oyışma bu saylaularnı citdigä almıy dip belderde.

Audio

"Bu isemdä genä saylaular. Saylaularda ber nindi dä säyäsi fiker bederelmi. Mäclestäge här urın öçen yaqınça ikedän küberäk namzät bulsa da, ber genä partiä bar. Ber genä programma bar. Qurqu möhite säbäple kandidatlar arasında ber nindi dä ayırma yuq. Dimäk saylaular protsesı sovet çorınnan ber dä ayırılmıy. Bu demokratiä dip qılınu ğına."

Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek Oyışması saylaularnı küzätü belän qızıqsınuın belderde. Ä inde Demokratik Oyışmalar häm Keşe xoquqları Offisı isemle oyışma küzätüçelärenä ilgä kerergä röxsär itelmäde. Üzäk Saylau Komissiäse çit il küzätüçeläre saylaularnı küzätep baru öçen röxsät sorap möräcäğät itä alalar, läkin, alarğa mäxsus çaqıru cibärelmiäçäk dip belderde. Törkmnstan Konstitutsiäsenä 2003-nçe yılda kertelgän tözätmägä esasän, Mäcles Xalq Maslaxatı dip atalğan Xalıq Şurasınıñ ber öleşe bulıp tora. 2450 keşedän torğan Xalq Maslahatı ağzaların Niyazov üze bilgeli. Ä inde Törkmnstannıñ Demokratik Partiäse terkälgän berdän ber politik partiä. Xalıqara küztüçelär häm saylauçılar saylaularnıñ fars ikänen belälär ikän, ni öçen Niyazov alarnı ğomumän ütkärä? Açıq Cämğiät İnstitutı mödiräse Daileyneñ süzlärençä, bu Törkmänstanda tulı diktatura idaräse xökem sörä digän täsir qaldırmas öçen genä eşlänä.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG