Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 07:04

2004 yılda Omski tatarları [ yıllıq küzätü ]


2004nçe yılda Omski töbägendä yäşäwçe tatar xalqı öçen möhim bulğan waqiğalarnıñ berse dip - daimi aylıq gazeta – “Tatar dönyası” çığıp kilüen äytergä mömkin. Bu - berençe basma mäğlümat çarasın buldıru iğänäçe yärdämendä mömkin buldı. Älegä gazetanıñ baş redaktorı da, üz xäbärçeläre dä yuq. Şulay da, cämäğätçelek köçe belän materiallar tuplanıp, gazeta çığıp tora. Bügenge köngä anıñ küläme dä kiñäytelde, soñğı ike sanı 8 bitle bulıp dönya kürde. Gazetanıñ eçtälege yañartılıp, bayıtılıp tora. Ölkädäge tatar dönyasın yaqtırtudan tış anda dini häm balalar säxifäse, ädäbi rubrika buldırıldı. Şunsı söyeneçle, gazetada xäzer öleşçä bulsa da tatar telendä mäqälälär basıla. Döres, älegä gazeta räsmi terkälmiçä 999 ğına danä bulıp çığa, yazılu da oyıştırılmağan. Barı tik aktivistlar tırışlığı belän ul şähärdä dä taratıla, ölkädäge tatar awıllarına da citkerelep tora.

Gazetanıñ töp qayğırtuçısı häm iğänäçese Tamir äfände Älimbaevnıñ 2004nçe yılda törle däräcälärdäge orden-medal'lär belän büläklänüe turında da äytep ütü urınlı bulır. Eşmäkärlegendä sivil' alımnar belän eş yörtkäne, kiñ külämdä iğänäçe yärdäme kürsätkäne öçen ul “Zvezda Sozidaniä“ ordenına layıq buldı, Minin häm Pojarskiy isemendäge milli premiä belän büläklände. Annan tış Tamir äfändegä Fransuzlarnıñ sänäğät bulışlığı assotsiatsiäseneñ Altın medale, “Metsenantı stoletiya” Xalıqara xäyriä fondınıñ “Metsenant” ordenı tapşırıldı. Anıñ iseme “Rusiäneñ iñ möxtäräm keşeläre” ensiklopediäsenä kertelde. Omski iğänäçeseneñ üz millätenä bulğan xezmäten Bötendönya tatar kongressınıñ Başqarma komitetı da iğtibarsız qaldırmadı. Komitetnıñ 10-nçı dekaberdä bulıp uzğan kiñäytelgän utırışında Tamir Älimbaevqa maqtaw qäğäze häm büläk tapşırıldı.

Omskida tatar mäğlümat çaralarınnan “İrteş” ölkä Däwlät Teleradioşirqäte qarşında eşläwçe “Sälam” radiotapşıruları 2004nçe yılda da daimi çığıp tordı. Tapşırularnıñ waqıtı ayğa 15 minut qına bulsa da, anda ölkädä bulğan yañalıqlar belän tanıştırılıp, tuğan telne saqlaw, milli mädäniätne üsterü mäs`äläläre kütärelep, häm başqa temalar da yaqtırtılıp, iğlannar tapşırılıp, tatar köylärenä dä urın tabılıp tordı.

Omskinıñ 1nçe sanlı kolliätendä 2003nçe yılnı tatar törkeme tuplana almağan ide. 2004nçe yılda tatar telen öyränergä teläwçelär tabıldı, häm 10 keşedän torğan törkem cıyıldı. Alarnı 1nçe kategoriäle uqıtuçı Gölsinä Äxmärova-Zäynetdinova uqıta. Bu uqu yortında aldağı yıllarda tatar tele uqıtuçıları äzerläw perspektivasın sez niçek küräsez digän sorawnı min Gölsinä xanımğa yulladım.

Qıyınlıqlar belän bara Omskida tatar tele belgeçläre äzerläw. Ber yaqtan belgeçlär citeşmi dielsä, ikençe yaqtan tatar tele belgeçe bulırğa aşqınıp toruçılar da küp tügel. Şunsı da ayanıç, mondıy problemalar säbäple kiläçäktä kolliättä tatar törkemeneñ bötenläy yabılıp quyıluı da ixtimal.

2004 yılda bulğan tağı ber ähämiätle waqiğa -“Umırzaya” tatar-başqort xalıq ansambleneñ 15 yıllıq yubileyı. Xalıq küñelendä ul matur, istälekle waqiğa bulıp qaldı. Yubiley ölkä külämendä zurlap ütkärelde. Qunaqlar Tatarstannan da buldılar. Ansaml'ne yubileyı belän BTK Başqarma komitetı isemennän komitetnıñ çit töbäklär belän eşläwçe bülege xezmätkäre Mars äfände Tukayev häm tarixçı, “Seber tatarları tarixı” monografiäse avtorı Gabdelbar abıy Fäyzraxmanov täbriklädelär.

“Umırzaya” ansambleneñ 2004nçe yılnı ölkäneñ awıl-rayonnarında yäşäwçe tatar xalqına mädäni xezmät kürsätüe turında ayırım äytergä kiräk. Ansambl' sänğätkärläre awıl-rayonnarda ütkärelgän törle yubileylarda, bäyrämnärdä, sabantuylarda, festival'lärdä qatnaştılar. Üzläre konsertlar belän ölkäneñ 10 tatar awılında bulıp qayttılar. Bu säfärlärgä çığu mömkinlegen alarğa “Yenisey” korporatsiäse citäkçese Tamir Älimbaev tudırdı. Anıñ ansambl'gä tağın ber zur yärdäme buldı – kollektivnıñ 15 yıllığına säxnä kiemnären buldırdı. “Umırzaya” ansambleneñ ayırım cırçıları kürşe töbäklärdä ütkän çaralarda da qatnaştılar. Semipalatinskida uzğan tatar sänğäte festivalendä, Novosibirskida oyıştırılğan törki xalıqlar festivalendä, Tomskida ütkärelgän töbäkara sabantuyda çığışlar yasadılar.

“Umırzaya” kollektivınnan tış 2004nçe yılda ölkädä başqa üzeşçän sänğät kollektivları da uñışlı ğına eşläp tordılar. Kolosovqa rayonınıñ “Mäxäbbät” ansamble, Bol'şereç'ye rayonınıñ “Bolğar” häm “Naza” ansambl'läre, Tevrizneñ “Almaz” häm “Duslıq”, Ust'-İşemneñ “Çişmä” häm “Salawat küpere” kollektivları, Tara rayonınıñ “Dus qızlar” häm küptän tügel oyışqan “Nur” ansambl'läre sänğätkärläre konsertlar belän üz awıllarında ğına tügel, kürşe-tirä rayonnarda da çığışlar yasadılar.

Äytergä kiräk, mondıy çaralar ber yaqtan kollektivlarğa xalıq belän yaqınnan tanışırğa, aralaşırğa yärdäm itsä, ikençe yaqtan üzeşçännärneñ icadi üseşlärendä stimul bulıp ta tora. Älbättä bu ğämällär ölkädä tatar mädäniäteñ üseşenä dä yärdäm itmi qalmıy, xalıqnıñ milli üzañın uyatuda kertkän öleşeneñ zur buluı bäxässez.

2004nçe yılda ölkä tatar milli-mädäni moxtariäte dä üzeneñ eşçänlegen däwam itte. Anıñ räise Xakim Sadıyqov ireşkän uñışlarınıñ iñ möhime dip moxtariät urnaşqan binanı ozaq srokqa arendağa alu mäs`äläseneñ xäl itelü aldında toruın bilgeläde.

Rozaliä Sayganova, Azatlıq radiosı, Omski.

XS
SM
MD
LG