Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 09:55

Washingtonda Quşma Ştatlarnıñ Rusiägä qarata säyäsäten qırıslatuğa öndägän tawışlar yañğırıy


Kiläse atnada Slovakiä başqalası Bratislavada Amerika Quşma Ştatları häm Rusiä prezidentlarınıñ oçraşuı uzaçaq. Şuşı ike citäkçeneñ araları şäxsi däräcädä bik yaqın buluı mäğlüm, prezident Bush qayçandır xätta, Putinneñ küzläre aşa min anıñ ruxın kürä aldım dip beldergän ide. Ämma soñğı aralarda Quşma Ştatlarda, Rusiädä demokratiäne qısqan Putinğa qarata prezident Bush qırısraq bulırğa tieş digän taläplär yañğırıy. Pänceşämbe könne senatta bu uñaydan maxsus tıñlawlar uzdı.

Prezident Bushnıñ yardämçeläre, ul Putin belän şäxsän dustanä mönäsäbätlär urnaştırsa da, Quşma Ştatlarnıñ Rusiädäge demokratiä torışı uñayınnan nıq borçıluın urtaqlaşa häm monı citdi qabul itä dip belderä. Senatta däwlät sekretare itep raslanu aldınnan Condoleezza Rice uzğan ayda bolay digän ide:

Audio, Condoleezza Rice

"Rusiädä bez demokratiä yulınıñ sikältäle buluın häm anıñ anda ciñüe älegä garantiälänmäwen küräbez. Ämma soñğı yıllar tarixı kürsätkänçä, qayber urtaq problemalar ölkäsendä bez Rusiä belän bik tığız xezmättäşlek tä itä alabız. Häm bu eşne alıp barğanda bez demokratiäne nığıtu mäs''äläsen dä onıtmayaçaqbız, Rusiädäge demokratiäneñ AQŞ-Rusiä mönäsäbätläre öçen xälitkeç ähämiatkä iä buluın belderep toraçaqbız" di däwlät sekretare Rice. Pänceşämbe könne Quşma Ştatlar senatınıñ tışqı mönäsäbätlär komitetında uzğan tıñlawlarda Putin idaräsen bäyäläw küpkä tänqitçänräk ide. Washingtondağı "Küçeş demokratiäläre proyektı" dip atalğan üzäkneñ mödire Bruce Jackson prezident Putin xakimiateneñ bu ölkädä närsägä ireşüen bolay bäyäläde:

Audio, Bruce Jackson

"Min, Rusiädä demokratiä çigende diüne tögäl tügel dip sanıym. Anda demokratiä üterelde häm bu añlı räweştä eşlände" di Bruce Jackson. Senat tıñlawlarında barlığı 6 keşe çığış yasadı, alar arasında YUKOSnıñ başqarma mödire Steven Theede dä bar ide. Ul asılda Rusiädä business tiräsendä xasil bulğan soñğı wäzğiatkä, Putin xökümäteneñ YUKOSqa qarata nindi çaralar kürüenä tuqtalsa, başqalar isä säyäsi täräqqiatkä, Mäskäwneñ Belarus'', Qazaqstan kebek illärdäge avtoritar idarälärne yaqlawına, Gruziä häm Ukrainadağı eçke wäzğiatkä tıqşınuına basım yasadı. Alar iğtibarnı şulay uq Putinneñ elektron mäğlümat çaraların nıq kontrol itüen häm töbäk citäkçelären üze bilgeli başlawın da iskä aldı. Şunnan soñ tıñlawlarda qatnaşuçılardan senatorlar, Quşma Ştatlar, ayırım alğanda prezident Bush Putinneñ şuşı säyäsätenä qarşı nindi çaralar kürä ala soñ dip soradı. Cawaplarda, Rusiäneñ Dönya Säwdä Oyışmasına kerüenä qarşı çığu, anı aldınğı "cidelek" illäre oçraşularınnan çığaru kebek täqdimnär yañğıradı. Washingtondağı Carnegie fondınnan Anders Aslund, prezident Bush xätta, elek Putinne maqtap yasağan belderülärennän dä waz kiçärgä tieş dip belderde. 2003-neñ sintäbrendä Bush, "min prezident Putinneñ Rusiädä qanuni idarä häm demokratiä qoru omtılışlarına soqlanam" dip beldergän ide. Aslund, prezident Bushnıñ Putin belän oçraşqanda şul süzlären kire alu öçen äxlaqi xoquqı bar dip isäpli.

Audio, Anders Aslund

Aslund, Rusiäneñ demokratiä yulında qaluı öçen Quşma Ştatlarnıñ Putingä basım yasap toruı kiräk dip belderä.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG