Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 07:34

Süriä Livannan üz ğäskärlären çığara, läkin qayçan - älegä bilgesez...


Livandağı Süriä ğäskärläre mart azağına başta Livannıñ Süriä çigenä tuplanıp, axırğı çiktä kire üz illärenä qaytarılaçaq - ike däwlätneñ prezidentı düşämbedä Süriä başqalası Dimäşqtä ütkän oçraşuda şundıy qararğa kilde. Ämma ğäskärlärne nindi waqıtqa çığaru xaqında yaqlar nindi dä bulsa mäğlümat birmäde. Şuña kürä dä Süriäneñ Livannan kitüen yaqlağan Quşma Ştatlar prezident Başar äl-Asädneñ wäğdäse yarımçara ğına bulıp tora, bu äle Dimäşqneñ Berläşkän Millätlär taläbenä buysınuın añlatmıy dip belderä.

Süriä citäkçese Başar äl-Asädneñ Livan prezidentı Emil Lahud belän oçraşuında ğäskärlär çığarunı ike öleşkä bülü xaqında kileşende. Mart azağına qädär Livandağı Süriä köşläre ilneñ könçığışına, Bekaa üzänlegendä tuplanaçaq, şunnan soñ Livan qorallı köçläre citäkçeläre belän Süriä ğäskärlären inde tulısınça çığaru turında söyläşülär başlanaçaq. Bügenge köndä Livanda kürşe Süriäneñ 14 meñläp ğäskärie tora, alar ildä 1989-nçı yılda ireşelgän Taif kileşüe nigezendä urnaştırılğan ide. Uzğan sintäbrdä Quşma Ştatlar häm Fransiä yaqlawı belän Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası Livannan bar çit il ğäskärlären dä çığarunı taläp itkän 1559-nçı qararın qabul itte. Süriä häm Livan prezidentlarınıñ düşämbe oçraşuınnan soñ bäyän itelgän urtaq belderüendä yaqlarnıñ şuşı qararnı xörmät itüe äytelä. Läkin inde äytelgänçä, anda Süriä ğäskärläreneñ tulısınça tögäl nindi waqıtqa çığarılıp betüe xaqında läm-mim, bu eş kiläçäkkä qaldırıla. Näq menä şuşı bilgesezlek Könbatışta Süriä citäkçelege waqıtnı ğına suzarğa tırışmıy mikän digän şiklär uyata. Östäwenä, süz älegä ğäskärlärne çığaru turında ğına bara, gärçä şul da mäğlüm, Livanda Süriä yäşeren xezmätläreneñ kiñ çeltäre bar, häm Könbatış ğäskärlärne genä tügel, şul yäşeren xezmät keşelären dä çığarunı taläp itä. Dimäşq belderüe iğlan itelügä aña Germaniädän inde cawap ta kilde - anda oçraşu ütkärgän Fransiä prezidentı Chirac häm Germaniä kanslerı Gerhard Schroeder Süriäneñ üz ğäskärlären häm yäşeren xezmät wäkillären Livannan kiçekmästän çığaruı kiräklege xaqında belderä. Bu taläpkä Washington da quşıla - Süriä prezidentı äl-Asädneñ äle şimbä könne ük, Livannan çığu ixtimalı xaqındağı belderüe uñayınnan prezident Bushnıñ kiñäşçese Dan Bartlett bolay digän ide:

Audio, Dan Bartlett

"Prezident Asädneñ şimbä könge süzläre, İminlek Şurası qararına qarşı kilgän yarımçaralar ğına bulıp tora. Xalıqara cämäğätçelek Süriädän üz ğäskärlären, häm bigräk tä yäşeren xezmätlären çığarunı taläp itüdä Livan xalqı belän ber fikerdä. Bez şuşı basımnı xalıqara cämäğätçelek belän bergä açıqtan-açıq häm bertawıştan däwam itäçäkbez" di Quşma Ştatlar prezidentı kiñäşçese Bartlett. Bäyruttağı oppozitsiä dä prezident äl-Asädneñ ğäskärlärne küçerü planı anıñ Süriä köçlären Livanda kiläçäktä dä bilgesez ber waqıtqa qaldırırğa tırışuın kürsätä dip şürli. Livannıñ elekke prezidentı Ämin Camail şundıy fikerne belderüçelärneñ berse.

Audio, Ämin Camail

"Bez prezident Asädtän, ğäskärlärne Süriägä tügel, ä Süriä-Livan çigenä küçerüe turında äytüen işettek, şuña da bez Süriä köçläre Livan çigeneñ bu yağında, Livan eçendä, Livan cirendä qaluınnan qurqabız" di elekke prezident Ämin Camail. İkençe yaqtan, Süriäneñ Livandağı töp berektäşe, şığıy "Hezbollah" xäräkäte, Livannan Süriä ğäskärlären tulısınça çığaru ildä xaosqa kiterä ala dip kisätä. Ä elekke premyer-ministr Sälim Xos, näq menä Süriäneñ Livanğa ğäskär kertüe anda 15 yıl barğan watandaşlar suğışın tuqtata aldı häm Quşma Ştatlar wä Fransiäneñ Dimäşqkä xäzer basım yasap, Livannan Süriä ğäskärlären çığaru yaña suğışqa kiterä ala dip belderä.

Audio, Sälim Xos

"Zinhar bezne yaña suğışqa taşlamağız. Ägär dä ul çığa qalsa, Alla saqlasın, sez bezgä yardäm itä almayaçaqsız" di Livannıñ elekke premyer-ministrı Sälim Xos, Süriägä basım yasağan Quşma Ştatlar häm Fransiägä möräcäğät itep.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG