Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 19:08

Berläşkän Millätlär ğäräp illären demokratiäläşterü yulların tikşerü


Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ general'' sekretare Kofi Annan säfär belän Yaqın Könçığışta yöri, xörmätle tıñlawçılar. Ul inde İzrail citäkçelären kürep söyläşte, düşämbedä isä anıñ fälästin başlığı Mäxmüt Abbas belän dä oçraşuı uzdı. Ul arada Annan citäklägän Berläşkän Millätlär ğäräp illäreneñ täräqqiatenä bağışlap berniçä xisap äzerlägän ide, alarda ğäräp cämğiatendäge demokratik reformalar ixtimalı, ireklek häm xalıqnıñ idarä eşlärendä qatnaşu mäs''äläläre qarala.

Xalıqnıñ üz tormışın üze idarä itä aluı ölkäsendä ğäräp däwlätläre dönyadağı demokratik qına tügel, başqa illärneñ dä qoyrığında bara - Berläşkän Millätlär xisabın äzerläw eşen citäkläwçe Nada äl-Näşif şundıy fikerdä tora. Ğäräp illärendäge cämğiatlärneñ häm xakimiattä utırğan yuğarı citäkçel qatlamnarnıñ kiñ demokratik reformalarğa äzerlegen tikşerüne Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ täräqqiat programması alıp barğan ide. Ul bu eşkä belgeçlärne çittän tügel, ä näq menä şul ğäräp illäreneñ üzlärennän cälep itte. Bu bigräk tä ähämiatkä iä, çönki üzlärendäge ictimaği-säyäsi wäzğiatne yaxşırtu kiñäşlären çittän aluğa ğäräp citäkçeläre härzaman tiskäre qaraşta buldı. Älegä qädär şuşı eş belän şöğellängän törkem ike xisabın bäyän itkän ide, xäzer menä alarnıñ irekleklärgä häm xalıqnıñ säyäsi idarädä qatnaşuına bağışlanğanı da dönya küräçäk. Ul kiñ cämäğätçelekkä tulısınça april ayında täqdim iteläçäk dip xäbär itelä. İnde telgä alınğan Nada äl-Näşif, bu xisapta da xäzerge ğäräp xökümätläreneñ qadimilege tänqilänäçäk dip belderde:

Audio, Nada äl-Näşif

"Säyäsi tormışta qatnaşu, insan ireklekläre, mäğlümat çaralarınıñ bäysezlege, säyäsi xoquqlarğa kilgändä, bez ğäräp illäre kürsätkeçläreneñ bar dönya belän çağıtırğanda iñ tübän buluın açıqladıq. Anda äle haman da civil cämğiat çatqıların astırtın bastıru bar, häm qarar qabul itü eşe anda nigezdä xökümätlär qulında qala birä" di Berläşkän Millätlärneñ ğäräp illäre turındağı xisabın äzerläwçe Nada äl-Näşif. Anıñ süzlärenä qarağanda, töbäktäge ictimaği täräqqiatneñ häm demokratiäläşterüneñ şul däräcädä tübän buluına, törle ğäräp illärenä qarşı kertelgän xalıqara çikläwlär häm bertuqtawsız diärlek barğan nizaqlar da yoğıntı yasağan, yäğni alar ğäräp cämğiatläre tormışın irekle itü eşendä zur kirtä bulğan. Xäzer inde monı üzgärtü waqıtı citte dip isäpli Nada äl-Näşif:

Audio, Nada äl-Näşif

"Bez töp iğtibarnı idarä itü eşenä birep, bu töbäkneñ parlamentlarğa kübräk xatın-qızlarnı kertü, mäxkämäne bäysez itü, köyläw sistemaların ütä kürenmäle yasaw, ictimaği sektorda reformalar ütkärü, qüwätle, cawaplı sivil cämğiat qoru kebek ixtiacların açıqladıq" di Nada äl-Näşif. Belgeçlär qayber demokratik reformalarnıñ Yaqın Könçığışta inde başlanuın belderä häm bu uñaydan misal itep ğinwarda Ğiraqta häm fälästin cirlärendä uzğan saylawlarnı, Söğüd Ğäräbstanında cirle idarä öçen tawış birüne, Mısır häm Livanda xäzerge säyäsi tärtipne üzgärtügä öndäwlärne kiterä. Yämänneñ elekke premyer-ministrı Ğäbdelkärim äl-İryani äle genä Berläşkän Millätlärdä uzğan häm şulay uq demokratiäne nığıtuğa bağışlanğan seminarda, soñğı täräqqiatkä quanuın belderep, berük waqıtta tawış birü xoquqı kiñräk qullanıla başlasa da, keşelärneñ başqa xoquqları bik xörmät itelmi, anda demokratiä äle tuıp qına kilä dide:

Audio, Ğäbdelkärim äl-İryani

"Bügen äle min töbäktä inde ölgergän demokratiä bar dip äytä almıym. Bu demokratiä üze tügel, ä kütärelep, tuwıp kilgän demokratiä. Ämma monıñ kiläçäge bik ömetle" di Yämänneñ elekke premyer-ministrı ğäräp illärendäge soñğı täräqqiat turında.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG