Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 02:56

K.Annan BMOnı reformalaw täqdimnäre belän çığa


BMO general sekretarı K.Annan düşämbedä 60yıl elek oyışqan Dönya oyışmasın nıq üzgärtäçäk reforma täqdimnären açıqlıy. Annan reformaları arasında İminlek Şurasın kiñäytü, abruyu töşkän Keşe Xoquqları Komissiäsenä xoquq bozuçılarnı kertmi anı yañadan oyıştıru, terrorizmnı başqaça bilgeläp anıñ qarşılıq kürsätü( ireklek köreşendä) qullanıluın aqlaunı tuqtatu , bay illärneñ täräqi itüçe illärgä kübräk yardäm itüe kebek täqdimnär bar. Reformalar, oyışmağa törle ğäyepläwlär quyılğan waqıtqa turı kilde.

Kofi Annannıñ Ğomumi Mäclestäge çığışı BMOğa ışanıçnı qaytaru mäqsatın quya. Ğıraq suğışı säbäple üzarasında nıq bülgälängän oyışmağa neftkä almaşqa azıq tölek programması belän naçar idarä itü, rişwätçelek , tınıçlıq ğäskärilärenä isä köçläw ğäyepläwläre quyıla. K.Annan planınıñ eçtälege yäkşämbedä bilgele buldı. Monda bay illärgä qorallarnı cäyeldermäw öçen çaralarnı nığıtırğa , global terror konvensiäse buldırırğa , yarlıq illärgä yardemne arttırırğa kiñäş itelä. Yarlılıq häm çirlärne tuqtatu öçen bayraq illär tizräk xäräkät itärgä çaqırıla. Annannıñ ştab başlığı Mark Malloch Brown yäkşämbedä jurnalistlarğa täqdimnär gobal iminlekneñ berberse belän nıq bäyle buluın kürsätä dip äytte

Brown(audio)

Reforma planı satulaşu eşe. Anda här kem öçen närsäder bar, bez äğzalar bilgele mäsälälärne üzlärenä töşkän qıyınlıqlar säbäple çitkä qaqmaslar dip ömed itäbez

Bıyıl sintäber ayında Ğomumi Mäcles sessiäsendä qaralaçaq plan, yuğarı däräcädäge törkemneñ İminlek Şurası äğzaların 15tän 24kä arttıru turındağı täğdimen yaqlıy. Ämma Annan da yuğarı däräcädäge törkem kebek İminlek Şurasın kiñäytü eşen BMO äğzalarına qaldıra. Alar ike tsenariedän bersen saylarğa tieş bulaçaq. Şuranıñ älege waqıtta 5 daimi äğzasınıñ ğına veto xoquqı bar.Qalğan 10äğza ike yıllıq möddätkä saylana . Älege waqıtta Jenevada cıyılğan Keşe Xoquqları komisiäse turında K.Annan keşe xoquqların nığıtu tügel ä tänqitlärgä qarşı üzlären yaqlarğa yäki başqaların tänqitlärgä teläwçe illärne komissiägä qabul itü, anı zäğiflätte, näticädä ışanıç kimedä häm bu BMOnıñ barlıq sistemasına külägä töşerä dide. Sonğı yıllarda komissiädä Kuba, Liviä, Sudan kebek illär utıra. General sekretar bu komissiäne, keşe xoquqlarnıñ in yuğarı standartlarına turlıqlı qalunı wäğdä itüçe illär arasınnan Gomumi Mäcles tarafınnan saylanğan daimi komisiä belän almaştırırğa täqdim itä. Annan xisabında tağı süz genosid, etnik tazartu yäki keşeçelekkä qarşı cinayät kebek qurqınıçlar aldında qaluçılarnı yaqlaw cawaplılığı turında bara. Andıy qurqınıç waqıtında Annnan İminlek Şurası şunduq intervensiä öçen berdäm aksiägä röxsät itärgä äzer bulırğa tieş di.Bu prinsıp İminlek Şurasınıñ bitaraflığı säbäple Sudannıñ Darfur töbägendä qurqınıç astında. Annan yardämçese Brown Darfurda 180meñ keşeneñ häläk buluı häm 1994nçe yılda Rwandadağı genosid BMOğa şeltä bulıp tora dip iqrar itte.

Brown(audio)

Rwanda häm Darfurdağı kebek xällär BMO zäğif bulğan - xökümätlär şundıy qotoçqıç , keşe xoquqların bozuçı xällärne tuqtatu öçen berdäm xäräkät itmägän, ışanıç bulmağan waqıtlarda bula.

Annan xisabında terrornı , xökümätlärne xalıqnı yäki xalıqara oyışmalarnı qurqutu mäqsatında sivil yäki xärbi bulmawçılarnı üterü yäki zarar birü mäqsatın quyğan akt dip añlata. Dönya Oyışmasındağı ğäräb illäre moña qarşılıq kürsätäçäk dip kötergä kiräk, çönki alar İzraelgä qarşı törkemnärneñ şundiy ğämällären yaqlıy. Annan tağı atom qoralları eşläp çığarırğa yaraqlı maddälärneñ taraluın tuqtatqan kileşügä tizlektä ireşergä çaqıra.İran belän barğan bäxäskä açıq işarä dä bar anda. Annan atom qoralları eşläp çığaruğa da yaraqlı texnologiäne qullanmağan, ä atom energiäsen tınıç mäqsatlar öçen genä täräqi itterüçe illärgä yağulıqnı garantiäläw çaraları täqdim itä. Annan yardämçese Robert Orr jurnalistlarğa bu mönäsäbät, küpläp üterü qoralların cäyeldermäw kileşüen küzdän kiçerü waqıtı kilgänen tanırğa tieşlegebezne añlata dip äytkän. Annan xisabında BMO tınıçlıq xärbiläreneñ seksual yavızlanularına qarata null tolerans , ber nindi çıdamlıq kürsätelmäskä tieş dip azsızıqlanğan. Annan BMO aftoritetı bulmağan oçraqta bu xärbilärneñ üz illärendä cawapqa tartıluın sorıy . Täqdimnär arasında demokratiä buldırırğa yäki anı nığıtırğa teläwçe illär öçen demokratiä fondı buldıru da bar. Moñı AQŞ xuplar dip kötelä. färidä xämit
XS
SM
MD
LG