Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 08:59

Ğäräp Ligasınıñ Aljir sammitı: telgä alırlıq üzgereşlär bulmadı


Aljirda Ğäräp Ligasınıñ summitı bara. Anda qatnaşuçı citäkçelär AQŞnıñ Yaqın Könçığışta küberäk demokratiä bulırğa tieş digän basımına salqın mönäsäbät kürsättelär, bu çittän tağıla almıy dip belderdelär. Alar şulay uq İzraelgä 1967-nçe yıldağı çiklärenä kire qaytu şartı belän mönäsäbätlärne normallaştırunı da täqdim ittelär. Süriä prezidentı Asad April başlarında BMOna xärbilären Livannan çığaru planın täqdim itärgä väğdä itte.

Aljirdağı summitta qatnaşuçı Ğäräp illäre citäkçeläre İzraelgä qarata pozitsiäselären üzgärtmädelär häm AQŞnıñ demokratik reformalar ütkärü turındağı çaqıruğa iärergä ciunuların da kürsätmädelär. Bu summitta 22 Ğäräp ileneñ 13-eneñ citäkçeläre qatnaştılar . Ul bügen tämamlana. Anda 2002-nçe yılda İzraelgä yasalğan täqdim qabatlana. İzrael 1967-nçe yıldağı çiklärenä çigengän xäldä, Ğäräp illäre İzrael belän normal diplomatik mönäsäbätlär urnaştıraçaqlar. Bügenge köndä Misır belän Yordaniäneñ genä İzraeldä ilçeläre bar. İzrael bu täqdimne qabat kire qaqtı häm Ğäräp illäre belän mönäsäbätlärne urnaştıru öçen alşartlar bulmasqa tieş dip beldede. AQŞ Dävlät Departamentı da bu plannıñ närsägä ireşüne maqsät itep totuı bilgesez dip belderde. Çınnan da Aljir summitı elekkelelärennän ayırılmadı dirälek. Monı Aljir prezidentı Abdulaziz Buteflikanıñ çığışı da kürsätte.

Audio

"İzraellär keşelärne üterülären dävam itälär, daimi solıx urnaştırunı kire qağalar. Ğäräp dönyası bezdän Fälästin xalqın tulısınça yaqlaunı taläp itä."

Washington da Ğäräp ligası demokratiäne küberäk cäyelderü turındağı çaqıruına uñay işarä kötkän xäldä, yalğıştı. Ğäräp Ligasınıñ reaksiäse uñay bulmadı. Ğärçä bu mäsälä tikşerelmäsä dä, Buteflika, Ğäräplär reformalarnı üzläre telägäneçä ütkäräçäklär häm bu çittän tağılmasqa tieş dip belderde.

Audio

"Bez reformalar protsesında häm alarnı başlattıq ta. Bez yaña global strategiä turında söylägändä, Ğäräp mädäniätenä häm berlegenä tuğrılıqlı bulıp qalaçaqbız."

Londondağı Royal Unted Services İnstitutınıñ küzätüçese Turi Munthe radiobız xäbärçesenä AQŞnıñ demokratik reformalarğa çaqıruı häm Ğıraq belän Livanda bulğan çualışlar Ğäräp citäkçelären qurqıttı digän fikerdä

Audio

"Alar kürşedäge üzgäreşlärne iğtibarsız qaldırmıylar, monı kürälär häm qurqalar . Alar kontrolne ıçqındırmau östendä eşlilär. Regiondağı säyäsätneñ Aljir summitınıñ kötärtibenä täsire bar. Min autokratiäneñ aqlauçısı tügel. Läkin, alar eçke çualışlar çığar dip borçılalar."

BMOnıñ general sekretarı Kofi Annan Aljir summmitında qatnaştı, anda Süriä prezidentı Başar Asad belän dä oçraştı häm bügen summitta yasağan çığışında, Süriä xärbilären häm küzläv agentların Livannan çığaru, anda May ayinda bulaçaq parlament saylaularına qädäre tämamlanır dip kötäm dide.

Audio

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG