Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:56

"Freedom House"nıñ dönyadağı iñ ezärlekläwçe illär isemlege


Freedom Haus üzeneñ dönyadağı iñ ezärleklävçe illär turındağı yıllıq isemlegen iğlan itte. 18 ilneñ altısı keşe xoquqlarınıñ bozıluın küzätüçe häm monı xökem itüçe BMOnıñ Keşe xoquqları komissiäsendä ağza bulıp tora.Annan başqa isemlektä elekke sovet respublikaları Belorus , Üzbäkstan häm Törkmänstan da bar.

Freedom hausneñ Yamannıñ-Yamanı- 2005-nçe yılda dönyadağı iñ ezärleklävçe cämğiätlär dip atalğan raporttağı 18 ilneñ altısı , Alsu eytkençe, BMOnıñ keşe xoquqları komissiäsendä ağzalar. Alar Qıtay, Kuba, Säud Ğäräbstan, Sudan , Eritriä häm Zimbabve. Freedom Hausnıñ ölkän mätbuğat räsmise Machael Goldfarb radiobız xäbärçesenä bu illär komissiäneñ mandatın ütävenä qomaçaulıylar dide.

Audio

"Keşe xoquqları ülkäsendä vazğiät bik naçar bulğan bu illär BMOnıñ berdän ber keşe xoquqların yaqlau organına ağza bulıp saylanuğa ireştelär. Alar üzlären xökem itkän rezolutisälärneñ qabul itelmäve öçen uñışlı räveştä üzara xezmättäşlek itälär. Alar dönyada keşe xoquqlarınıñ bozıluı turında açıq, qanuni debatlarnıñ ütkärelüenä qomaçaulıylar."

Oyışmanıñ xisabında dönyadağı illär säyäsi häm sivil irekleklärgä esasän - irekle, öleşçä irekle häm irekle tügel- dip öç sıynıfqa bülengän. Goldfarbnıñ süzlärençä, BMOnıñ Keşe xoquqları komissiäsendä keşe xoquqların bozuğan illärneñ utıruı , anıñ ışanıçlılığına şik tudıra. BMOnıñ general sekretarı Kofi Annan 21-nçe Martta yasağan çığışında reformalanğan Keşe xoquqları Şurasına keşe xoquqların ütägän illär genä saylansın digän täqdim belän çıqtı.

Audio

"Ägär dä bez bu şurağa Ğomumi Ciiılışta tauışlarnıñ öctän ike küpçelek belän häm keşe xoquqları ölkäsendä standartı yuğarı bulğan illärne genä ağza itep saylasaq yaxşıraq bulır ide."

Freedom Haus , İreklek Yortı xisabında Belorus , Üzbäkstan häm Turkmänstanda keşe xoquqlarınıñ torıışı da telgä alınğan. Goldfarb bu xatqa bolay dide

Audio

"Bez küptän tügel genä Belorusta xärämläşelgän saylaulanıñ ütkärelüen kürdek. Üzbäkstanda politik xoquqlar bik bik çiklängän häm politik partiälär tıyılğan . Ä Torkmänstanda isä ber nindi dä xoquq yuq. Ul çınnan da Üzäk Aziädäge iñ ezärlkelävçe il. Bu illärdä politik xoquqlar bik çiklängän."

Yamannıñ yamanı digän raportqa Çeçenä dä kertelgän. Anda Çeçnädä tınıç xalıq suğış, terror, keşelärneñ ezsez yuğaluınıñ qorbanı bulıp tora häm konfliktta qatnaşqan törle yaqlar suğış cinayätläre öçen cavaplılar, Çeçnädä yşävçelärneñ demokratik yullar belän xökümätne almaştıru mömkinlege dä yuq dielgän.

Färit İdelle, Praga
XS
SM
MD
LG