Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 21:11

Şüräle alman urmannarına da kilde



Tatar dönyası şälkemendä bügen sezne Germaniädäge millättäşlärebez tormışınnan yañalıqlar belän tanıştırabız, xörmätle tıñlawçılar. Şuşı könnärdä Berlinda rässam Nuriä Hadieva tırışlığı belän çäyxanä açıldı. Mainz qalasında ütkän keçe näşriätlär yärminkäsendä Aliä Taissina Bertuğan näşriäte çığarğan tatar-başqort kitapların, şul isäptän Şüräleneñ alman telenä tärcemäsen täqdim itte. Azatlıqnıñ 15 May, yäkşämbe tapşıruında bu ike fidäqär xanım belän äñgämä işetersez.

Tatar bulmağan il yuqtır, dibez. Dönyanıñ tege yä bu poçmağında millätäşebezne oçratuğa, xäzer inde ällä ni şaqqatmıybız. Ä menä qayberläreneñ, çittä yäşäsälär dä, tatarlığın onıtmıça, ğäcäyep eşlär maytaruı, soqlandıra.

Aliä xanım Tassina belän 2003neñ awgustında Berlinda ütkän Tatar mädäniäte könnärendä tanışqan idek. Zamanında Leningradta germanistika fänen uqığan Aliä xanımda şuşı qala zıyalılarına xas ber itäğätlelek küzgä çalınıp tora. Yazmış cilläre anı alman cirenä kitergän. Aliä xanım anda üzen yuğaltmağan, kiresençä. Berlinnan şaqtıy yıraq, Rhein buyındağı Weiler qalasında torsa da, ul başqaladağı Tatar-başqort üzägeneñ iñ äwzem äğzalarınıñ berse. Bertuğan isemle jurnal çığara. Şul isemdä näşriät buldırıp tatar-başqort xalqına qağılışlı kitaplar näşer itä. Kübesen alman telenä üze tärcemä itä. Kitaplarnı bizäwdä aña Berlin rässamnarı Räis Xälilov, Şamil Ğimaev, Nuriä Hadievalar bulışa. Kitaplarnıñ berniçäsen Alliä xanım uzğan atna Mainzta ütkän keçe näşriätlär yärminkäsenä alıp barğan. Aliä xanım belän äñgämä beraz soñraq bulır. Ä başta äydägez Mainzqa barışlıy, Berlinğa suğılıp çığıyq. Küptän tügel anda Tatar-başqort üzägenä nigez saluçılarnıñ berse, äle genä telgä alınğan rässam Niria Hadieva tırışlığı belän çäyxanä açılğan. Nuriä xanım belän şul turıda säyläşep aldıq.

Audio (Nuriä Hadieva belän äñgämä)

Berlindağı çäyxanä xucabikäse rässam Nuriä Hadievanı işettegez. Ä xäzer inde Rhein yarlarına taba. Uzğan atna Mainz qalasında yıl sayın ütä torğan keçe näşriätlär yärminkäse buldı. Bıyıl anda berençe tapqır Bertuğan isemle näşriät qatnaştı. Näşriätneñ citäkçese Alia xanım Taissina belän şul yärminkä, anda täqdim itelgän kitaplar, Tuqaynıñ Şürälese turıda söyläştek.

Audio (Alia Taissina belän äñgämä)

* * *

Der Schürale

(Alia Taissina tärcemäse, özek)

Bei Kazan gibt es ein Dörflein, seit jeher Kirlai genannt. Hühner singen dort wie Hähne – dafür ist das Dorf bekannt. Ich bin dort zwar nicht geboren, hab'' bloß eine Zeit verbracht Dort gesät, gepflügt, geerntet – Alles habe ich gemacht.

Dieses Dorf stand tief im Walde, doch man fand es irgendwie. Wie ein Teppich lagen Gräser, das vergesse ich wohl nie! Ob es groß war? Wenn Sie fragen, sage ich da: eher klein. Und die einz''ge Wasserquelle würde nur das Bächlein sein.

Dort gibt es nicht Frost noch Hitze, alles ist dort moderat: Ob der Wind weht, ob es regnet, eins wie''s andre akkurat. Erdbeeren und Himbeeren – reifen alle in dem Wald. Gehst du hin die Beeren pflücken, ist der Eimer voll sehr bald.

* * *

-Ali Gilmi

XS
SM
MD
LG