Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 11:51

Räfqät Zaripov: “Azatlıq” radiosın 50 yıl tıñlıym



Azatlıq radiosı tapşıruları äle tomalanğan çorlarda ber tatar awılındağı fizika uqıtuçısı radioalğıçına östämä caylanma quyıp timer pärdä aşa zur dönyadan mäğlümätlär ala häm alarnı ser itep awıldaşları belän büleşä. Azatlıq radiosınıñ 50 yıl buyı tıñlap kilgän Räfqät Zaripov belän äñgämäne Rimzil Wäli täqdim itä.

RZ: - “Azatlıq” radiosınıñ iñ ölkän tıñlawçılarınıñ berseder. Çönki “Azatlıq” turında berençe tapqır monnan 50 yıl elek işettem. Ul waqıtta äle min 6-7 sıynıfta uqıp yöri idem. Awılıbızda urta häm qısqa dulqınlı ber-ike genä radio bar ide. Kürşe awıl kolxozı isä radiouzel satıp alıp, här yortqa çıbıqlı radio kertte. Şul waqıtta ber yeget tatarça söyli torğan radioğa tap bulğan. Amerika, Törkiä, Fransiä, SSSR häm başqa illärdä ber xezmät xaqına niçä kilo şikär alıp buluı xaqında söylilär ide anda. Ğomumän, bik qızıqlı mäğlümatlar birä ide ul. Anı böten awıl işette. Ul waqıtta “Azatlıq” äle yaña söyli başlağan ide. Anı "gluşit" itmilär ide äle anda. Ä bez inde malaylar belän detektor radiosı yasap, ozın dulqında Qazannı, Mäskäwne tıñlıybız, tatarça çit ilne dä tıñlıysı kilä. Läkin yuq, ul qısqa dulqında ğına ikän. Student bulğaç “Azatlıq”nı ezli idem, ämma tabıp bulmıy ide. Şul qädär köçle "gluşit" itälär ide. Ul waqıtta “Azatlıq” irtän, kiç yartı säğät söyli ide.

“Azatlıq”nı saf, açıq itep 70nçe yıllarda ğına tıñlıy başladım. Anıñ da üz xikmäte bar ikän. Fizika uqıtuçısı bularaq radiotexniqanı min yaxşı beläm. Radio dulqınnarınıñ şundıy üzençälege bar – 17-19 metrlı qısqa dulqınnarda yıraqtan kilgän dulqınnar, ul waqıtta Münxennan, kire bezgä qaytıp citälär, ä qoyaş bayıp, ike säğät ütkännän soñ "gluşit" itelgän dulqınnar bezgä barıp citmi ikän. Häm şul waqıtta, qoyaş bayığaç, 17-19 metrda “Azatlıq” radiosı bik açıq işetelä. Alar bolay itep başlıy ide ul waqıtta. “Çit illärdä yäşäwçe watandaşlarığız söyli. 48 yılnıñ 10 dikäberendä Berläşkän millätlär oyışması qabul itkän keşe xoquqları turındağı rezolyutsiä nigezendä härkem üzenä kiräkle mäğlümatnı qaydan teli şunnan ala ala”. Şuña kürä min mäğlümatnı qurıqmıyça ala idem. Läkin SSSRda ber genä radioalğıç ta 17-19 metrlını qabul itmi, bötenese 25 metrdan ğına eşli başlıy ide. Min inde VEF Spidola digän östämä diapazonı belän 17-19 metrlıda tıñlıy idem. Häm şunısı da bar bu dulqınnarda anı barı tik qış könnärendä genä tıñlap bula ide. Ul waqıtta Niğmäti, Ğärif Soltan, Färit İdelle söyli ide. Bik küp mäğlümat ala idem min şul waqıtta. Klubta xalıqqa leksiä uqığanda mine awız açıp tıñlıylar ide. Mäğlümatnı qaydan alğannı äytmägäç, alar inde Qazan lektorlarınnan kilä dip uylıy ide.

RW: - Lektor, propagandistlarğa inde mäğlümat cıyarğa yarıy ide.

RZ: - Härxäldä “Azatlıq”tan tügel. Ul waqıtta yaramıy ide. 30 minutlıq “Azatlıq”nıñ 20 minutı çit il xäbärlärenä, ä qalğan 10nı tatar dönyasına bağışlanğan ide. Ul waqıtta SSSRdan ber genä xäbärçe dä yuq ide. Mäğlümatnı alar ğäzeta-jurnallardan cıyğandır. Mäğlümatları isä xäyran qızıqlı bula ide. Şul waqıtlarda, mäsälän, min berençe tapqır Tuqaynıñ basılmağan şiğer yulların, Ğayaz İsxaqıy, Ğalimcan İbrahimov, Soltan Ğäliev häm ildä tıyılğan başqa bik küplär turında işettem. “Azatlıq” minem awıldağı däräcämne, reytingnı kütärde.

RW: - Ä bügen “Azatlıq”nı tıñlıysızmı soñ?

RZ: - Älbättä, bügen dä “Azatlıq”tan ayırılmıym. Miña bigräk tä tapşırunıñ berençe öleşe oşıy. Anda böten dönyada bulğan mäğlümatlar birelä, waqiğalarğa qısqaça analıyz yasala. Bik oşıy Başqotostan xäbärçeläreneñ eşläwe.

RW: - Başqortostandağı konfliktlı xällärne tıñlıysız, şulaymı?

RZ: - Alar qurıqmıyça birä inde. Annarı Sember, Tömän xäbärçeläre yaxşı söyli. Teläklärem şul - awıl tormışı turında kübräk söylägez. Qazan xäbärçelärenä qıyuraq bulırğa, tiränräk kerergä kiñäş itär idem. Bezgä döres mäğlümat kiräk bit.

Äñgämä 5 Yün yäkşämbe tapşıruında.

XS
SM
MD
LG