Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 19:43

Bäyrämnär häm saylaw mäşäqätläre bergä bara


Başqortstan bu könnärdä bäyräm ruxında yäşi. Mäğlüm buluınça, 12 yün könne Ufa şähäre köne häm Rusiä köne bäyräm itelä. Ufa şähäre köne uñayınnan baytaq çaralar başlandı da inde. Başqalanıñ törle mädäniät saraylarında sänğät çaraları barsa, respublika citäkçeläre härtörle yaña binalar, küperlär häm başqa sotsiäl yünäleştäge obyektlarnı faydalanuğa tapşıru tantanalarında qızıl tasmalar kisü belän mäşğül. Comğa könne dä Ufada berniçä zur ğına yaña tözeleşne safqa kerttelär. Şimbä häm yäkşämbe könnärendä respublika rayonnarında milli bäyräm – Sabantuylar da uzaçaq häm bu atna azağında şunıñ belän bıyılğı sabantuylar tögällänä dä. 12 iyün könne isä Ufa iñ tantanalı urınğa äwerelä. Başqaladağı barlıq mäydannarda, parklarda sänğät ostaları çığış yasıy, sport bäygeläre oyıştırıla. Ä iñ zur tamaşa «Aqbuzat» ippodromında bulaçaq. Anda Başqortstanda tuıp üskän, milläte belän yartılaş tatar bulğan, bügenge köndä Sankt-Peterburgta yäşäp icat itüçe tanılğan cırçı häm muzıykant Yüriy Şevçuq zur konsert kürsätä. Anda 30 meñnän artıq tamaşaçı bulaçaq, dip kötelä. Mäğlüm buluınça, Yüriy Şevçuqqa ike yıl çaması elek «Başqortstannıñ xalıq artistı» digän maqtawlı isem birü turında Mortaza Räximovnıñ färmanı bulğan ide. Yuğarı isemnärgä bik ise kitmägän Yüriy Şevçuqnıñ älegä qädär şul isemneñ bilgelären Ufağa kilep alırğa forsatı çıqmadı. İnde menä Ufadağı konsertı barışında aña şul bilgelär dä tapşırılaçaq. Respublika prezidentı da bu konsertqa kilä digän xäbärlär taraldı. Dimäk, büläkne Mortaza Räximov üz qulı belän tapşırırğa mömkin. Şulay itep respublika xaqimiätläre üzençä tanılğan cırçı aldında ğafu ütenä bulıp çığa. Ni öçen digändä, anı räsmi xaqimiätlär üz zamanında ideoloğıyk säbäplärdän Ufadan kitärgä mäcbür itkän ide. Ufağa kiler aldınnan birgän ber äñgämäsendä sänğät yoldızı «miña xaqimiätlärdän berni dä kiräkmi» dip beldersä dä, üzenä birelgän Xalıq artistı isemen ul, tärbiälelek yözennän bulsa da, qabul iter dip farazlana. Tışqı yaqtan berençe qaraşqa bäyrämnär ruxında yäşäsä dä, Başqortstanda säyäsi häm ictimaği tormışnı hiç kenä dä bäyrämçä dip äytep bulmıy. Elegräk tä xäbär itelüençä, yünneñ 26 sında Ufada häm rayonnarda urınnardağı üzidärä orğannarına saylawlar ütäçäk. Ufa şähär sovetına saylawlarğa äzerlek tiräsendä kilep tuğan kierenkelek könnän-kön kiskenläşä bara. 35 deputat mandatı urınına äle 200 tiräse däğwaçı köräş alıp bara. Kandidat itep terkälä almağan tağın yözgä yaqın keşe isä bu könnärdä üzlären naxaqqa räncetelgän, dip mäxkämä yulların taptıy häm terkälü öçen bar köçen sala. Ufa şähär sovetına saylanırğa teläwçelärneñ zur küpçelege ere şirkätlär citäkçeläre. Ä terkälä almawçılar arasında prezident Mortaza Räximovnıñ ulı Ural Räximovnıñ tarafdarları bulğan yağulıq-energetiqä tarmağı şirkätläre citäkçeläre dä baytaq. Xäzer bäysez mäğlümat çaraları aşa saylawaldı köräşeneñ ber-bereñne ğäipläw çorı başlandı. Respublika xaqimiätläre urınnardağı üzidärä orğannarı tizdän yañaça eşli başlayaçaq, dip belderergä yaratsa da, bäysez säyäsätçelär monı kire qağa. Respublikada elek niçek küz buyaw bulsa, kiläçäktä dä şundıy uq aldaşu häm küzgä töten cibärü bulaçaq, dip kisterep äytä alar. Xätta çit illärdä yäşäwçe säyäsät belgeçläre dä Başqortstandağı säyäsi-ictimaği xällärne centekle öyränep, kitaplar çığara. Şundıy soñğı ber kitapnı Amerika Quşma Ştatlarında yäşäwçe säyäsät belgeçe Tomila Lankina yazğan. Anı inglizçädän urıs telenä tärcemä qılıp, şuşı atnada ğına Ufada da näşer ittelär. Kitap autorı Başqortstanda 1997 yıldan birle berniçä tapqır eş säfärlärendä bulıp, biredäge xällärne nıqlı öyrängän häm säyäsi xällärgä töple analıyz birü omtılışı yasağan. «SSSR zamanınnan birle Başqortstanda berni dä üzgärmägän, – dip yaza Tomila Lankina. – Blağoweşçen şähärendä militsiä xezmätkärläreneñ yözlärçä keşene tuqmawı, Ufada bıyıl oppozitsiä köçläreneñ kiñ qolaçlı uram cıyınnarı ütüe Başqortstanda haman da demokratiägä taba xäräkät bulmawın açıq kürsätä». AQŞ belgeçeneñ urıs telenä tärcemä itelgän kitabına kereş süzne Ufadağı tanılğan tatar ğälime İldar Ğabdrafıyqov yazğan häm anıñ möxärrire dä ul. Şulay itep Başqortstanda çın-çınlap xalıqnıñ üzidäräse sistemın urnaştırğançı şaqtıy ara ütäse bulır äle, möğayın. Çönki 26 martta ütäçäk saylawlar da, Başqortstan oppozitsiäse citäkçeläre fikerençä, çın saylawlar bula almıy. Bu saylawlarğa xalıqnıñ da bik az kiläçäge farazlana. Çönki xalıq berençedän barıber bu saylawlarğa ışanmıy, ikençedän, cäyge çorda küp keşelär üz baqçalarında qalunı östenräk kürä.

XS
SM
MD
LG