Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 02:08

Tabulda ministr belän oçraşu


Tatarstan Respublikasınıñ mäğärif häm fän ministrlığı töbäklärdäge yuğarı uqu yortlarınıñ milli belgeçlär äzerläw bülekläreneñ qulğa-qul totınıp eşläwen tormışqa aşıra başlayaçaq. Bu xaqta Tabul şähärendä ütkän tügäräk östäl söyläşüendä äytelde. “Seberdä tatar milli mäğärife” dip atalğan bu söyläşüdä Tatarstannan kilgän törkem, Tömän ölkäse yağınnan Tabul däwlät pedagogiä institutı ğalimnäre, mäktäp uqıtuçıları, milli avtonomiä häm ölkä xökemäte wäkilläre qatnaştı. Söyläşüne Tatarstannıñ mäğärif häm fän ministrı Räis Şäyxelislamov häm Tabul pedagogiä institutınıñ uqu eşläre buyınça prorektorı Zoya Qolıçewa alıp bardı. Prorektor institutnıñ ütkäne bügengese belän tanıştırğaç, tatar tele häm ädäbiät kafedrası mödire, filologiä fännäre kandidatı Flera Säyfullina milli kadrlar äzerläwdä Tabulğa ğına xas täcribä turında söyläde.

-Belgeçlek, çittän torıp uquçılarnıñ, tatar tele häm ädäbiäte, rus tele häm ädäbiäte. Ä torıp uquçılarnıñ belgeçlege 5 kursta ğına qaldı xäzer- tatar tele-däbiätı häm rus tele-ädäbiätı bergä. Ä 2,3,4 kurs studentlarıbız tatar tele häm ädäbiäte, çit tellär: ingliz, nemes telen öyränälär. Bolar spetsilizatsiä tügel, ä spetsial'nost'. Diplomğa yazıla torğan belgeçleklär. Berençe kursqa bıyıl tatar tele häm ädäbiäte, mirovaya xudojestvennaya kul'tura dip äytäbez, häm praktiçeskaya jurnalistika digän yunäleşlärne täqdim itäbez. Näticäse ni bulır älegä belmibez.

Yuğarı mäktäpne hiç kenä dä urta mäktäptän ayırıp qarap bulmıy. Ä menä Tömän ölkäseneñ könyağında urta mäktäptä tatar telen häm ädäbiäten uqıtu “optimizatsiä” näticäsendä çığırınnan çıqtı. Anı äz genä bulsa da rätkä kertü öçen ike aradağı mönäsäbätlärneñ nığuı da yärdäm itergä mömkin. Bu xaqta üzeneñ süzendä milli eşlär komitetınıñ baş belgeçe Rifkät Näsibullin äytte.

-Wı skazali, çto po prepodavaniyu tatarsqoğo yazıqa i russkogo yazıqa v çasovom otnoşenii odinakovo vıydelyaetsya. V etom plane u nas wozniqayut ryad voprosov v departamente. Yest' federal'nıy komponent, regional'nıy komponent. Kogda doxodit do rodnogo yazıqa u nas çasov, izvinite, prixodit'sya sokraşçat' rodnogo yazıqa. Vot tut voprosı wozniqayut. Yesli sotrudniçat' budem s Wami vplotnuyu, mne kajetsya qoyı-qaqie voprosı budut snimat'sya. Uçitelya obijayutsya, rodnoy yazık na vtorom plane ostayutsya.

Tatarstan bu söyläşü waqıtında qabat çın küñeldän yärdämgä äzer ikänlegen belderde. İnstitut aldında häm mäktäplär aldında torğan problemalarnı tıñlağaç, ministr ike aradağı mönäsäbätlärne tağı da nığıtırğa kiräklegen äytte. Ä ayırım alğanda, Qazannıñ fänni-pedagogik belgeçlär äzerläwgä mömkinlege zur. “Tege, yä bu belgeçlektä yaqlaw mömkinlege bulmağan oçraqta, bez Qazanda xäl itä alabız”,- dide ministr. Annarı mäktäplärdäge tatar tele häm ädäbiäte uqıtuçılarınıñ belemnären Tatarstanda kütärergä mömkinlege barlığın da belderde.

Tügäräk östäl söyläşüendä Tabul däwlät pedagogiä institutında seber tatarlarınıñ tarixın, telen, ädäbiäten öyränü laboratoriäse açu kiräklege turında süz buldı. Räis Fälixoviç bu laboratoriä açıla qalsa, uqu-metodik yärdämleklär belän dä, ğomumän, material' bazasın nığıtuda yärdämgä äzer bulunı belderde. Ä Tatarstan yağınıñ häm şulay uq Rusiäneñ başqa töbäklärendä seber tatarları turında äz belüne yäşermäde.

-Mı v Tatarstane imeem opredelennoe predstavlenie o istorii, kul'ture narodov Sibiri, v tom çisle i sibirskix tatar. No vmeste s tem, ob etom predstavlenie imeet oğraniçennıy krug lyudey, imeyuşçix otnoşenie k istorii i filologii.

Xotelos' bı çto bı mı moğli imet opredelennıy fakul'tativnıy kurs ili elektivnıy kurs, kurs po wıboru v protsesse vnedreniä profil'nogo obuçeniä starşix klassov. Qotorıy pozvolyal bı izuçat' istoriyu tatar Sibiri, Tobol'skix tatar. İstoriä sovmestnogo razvitii, stanovleniä kul'turı narodov Sibiri v tom çisle russkix, tatar i başkir, i ix vzaimodeystvie. Eto odin iz probelov sovmestnoy deyatel'nosti. Nad qotoroy neobxodimo rabotat' i nawçno pedagogiçeskim kadram. Eto oçen' dissertabel'noe napravlenie. İ vostrebovannoe napravlenie. Paroçqu dissertatsiyu taqoğo napravleniä mojno bılo bı sdelat' na osnove daje xozrasçetnoğo zakaza.

Tügäräk östäl söyläşüendä qatnaşqan Tatarstan mäğärif häm fän ministrlığınıñ uqu äsbapları häm töbäklär belän xezmättäşlek bülege başlığı Änisä Morozova äle moña qadär Tabullılar öçen xıyal ğına bulğan täqdim belän çıqtı. Pedagogiä institutı studentların Qazanğa praktika ütkergä çaqırırğa äzer buluın belderde. Bäyge ütä aluçılarğa cäyge lager'larda eşläw mömkinlege barlığın da äytte. Annan da qala Rusiäneñ 15 läp töbägendä mondıy milli belgeçlär äzerläwçe bülek barlığın istä totıp bäyläneşlärne nığıtırğa kiräklegen belderde.

-Neobxodimo, naverno Rais Falixoviç, u nas sobrat' vsex. Provesti konferensii, kruglıy stol, seminarı po problemam razvitiä tatarsqoğo obrazovaniä, po problemam razvitiä vot etix tatarskix otdeleniy v regionax Rossii, gde yest' taqie VUZı.

Tatarstannıñ mäğärif häm fän ministrlığı mäğärif ölkäsendä xezmättäşlekneñ ber tarmağın tormışqa aşıra başlağan inde. Öeñnän çıqmıyça da belem häm fän dönyası belän elemtägä kerep, kem äytmeşli üzeñdä bulğannı kürsätergä, başqalardan ürnäk alırğa mömkin bulaçaq.

-Xäzerge waqıtta üzebezneñ respublikanıñ fänni-mäğärif portalın tözibez. Ul portalağa bezneñ böten regionnarda yäşäwçe tatar xalqı, tatar mäktäpläre, başqa uqu yortları, uqıp yatuçılar, uqıtuçılar, belgeçlär öçen mäğlümätlär tuplaw östendä eşlibez. Ber öleşen avgustqa beterergä dip torabız. Ägär dä sezneñ yaqtan nindider taläplär bulsa, teläklär bulsa, nindi mäğlümätlärne quysağız ide, dip möräcäğät itsägez, bez älbättä ğalimnärneñ stat'yaların, kitap, monografiälarnı, tarixi waqiğalarnı barsın da şunda adreslı räweştä şuşı üzebezneñ xalıqqa, millättäşlär öçen äzerläp, ayırım-ayırım saytlar açır idek.

Tabuldağı bu söyläşü, bigräk tä tügäräk östäldä ministrnıñ üzeneñ qatnaşuı, moña qädär küpçelek oçraqta “üz qazannarında” ğına qaynağan seberlelärneñ küñellärendä inde sünä başlağan ömet çatqısın Qazan wäkilläre qabat uyattı.

Nail Alan. Tömän.

XS
SM
MD
LG