Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 17:23

AQŞ: Şpionnıñ açıqlanuı xäber birü serren qurqınıç astına quya


İke yıl elek amerikan jurnalistı AQŞ qanunına qarşı bulsa da , CİA agentınıñ kemlegen açıqladı. Jurnalist,üzeneñ häm başqa xabärçelärneñ bu xaqta Aqyorttan mäğlümät alğanın faş itte. Mäsälä tikşerelä başlandı. Xakim tağı östämä 2 jurnalistnı Aqyorttağı çığanaq turındağı yazmalarnı üzenä tapşırırğa moñı eşlämägän oçraqta törmä cazası birü belän yanadı. Bu atnada ber xabärçe yazmaların tapşırırğa rizalıq birde İkençese kire qağa. Şuşı waqıyğä mätbuğat ireklegen yaqlawçılarnıñ , jurnalistlarnıñ mäğlümät çığanağın açıqlamau xoquqın saqlap qalu öçen Kongresstan ''qanun '' çağarırğa çaqıruına säbäp buldı

Mätbuğat belän mäxkämä arasındağı älege konfrontasiä yañalıq tügel.1960,70nçe yıllarda Vietnam suğışı, prezident Nixonnıñ çigenüenä säbäp bulğan Watergate skandalı klassik bäreleşlär bulıp tora. Ämma läkin jurnalistklarnıñ bilgele qayber östenlekläre bar digän idea yaña tügel.New York däwlät universitetı säyäsi fännär profesorı Robert Spitzer mäsälä ilneñ oyışu könnärenä qädär suzıla di

Spitzer(audio)

Qanunda Jurnalistlarnıñ qayber mäxsus östenleklärgä iä bulu ideası çınbarlıqta bik iske. Thomas Jefferson häm amerikan säyäsi sistemasın qoruçılar bu ideanı nıq yaqladılar . Çönki demokratik ildä xätta 18nçe ğasırda xökümätneñ ni eşlägäne , xökümät qanunğa kileşle, demokratik räweştäme eş itä xalıqnıñ moñı öyränergä , belergä tieşlege añlaşıldı

CİA ofitserınıñ kemlegen faş itep yazğan jurnalist Robert Novak östennän tikşerü ütkärelsä dä , sonğı çiktä ul xökem itelmäde. Ämma başqa ike jurnalist NYT gazetasınnan Judith Miller häm Time jurnalınnan Matthew Cooper nıq tikşerelälär. Çönki bu ike jurnalist Aqyortta räsmilär CİA keşeseneñ isemen açıqlağanda anda bulğan.Miller belän Cooper ul xabärne yazıp çıqmağan. Ämma xakimnär törkeme bu ike keşe xökümät räsmiläreneñ agentnı faş itü waqıtnda anda ide, federal cinayätkä şaxit buldı di.Ämma ike jurnalist xäbär birü serrenä işarä itep, cıyılıştağı yazmaların xakimnärgä tapşırunı kire qağa çönki yazmalar Aqyortta CİA agentınıñ isemen birgän räsmilärne faş iter ide.Ämma xakimnär Miller belän Cooperneñ bu mäsälädä informatsiäne totqarlau xoququ yuq dip äytep, alarnı törmä belän yanıylar Washingtonda American Universitetında kommunikatsiä mäsäläläre profesorı Alison Schaefer mäxkämäneñ pozitsiesen añlau ciñel , xabärçelär mäxsus keşelär tügel, alar cinayät ğämällärenä qatnaşmıy häm mäğlümätne saqlarğa tieş tügel.Minemçä eşneñ nigeze. Kiñräk täsire isä , ägär dä jurnalistlar keşeleär belän söyli almasa häm alarğa sezne mäğlümät çığanağı bularaq kürsätmiäçäknez dip ışandıra alsa, bu xökümättä barğan naçar eşlärne açıqlarğa telägän keşelärgä bik yaman täsir itäçäk dip äytä profesor Schafer. Älege waqıtta AQŞnıñ küp kenä ştatları xabärçelärgä qayber privilegiälär tanıy , yäisä alarnı yaqlağan qanunnarı bar.Ämma mätbuğat ireklegen yaqlawçılar İnde Kongressnıñ bäten ilgä qarağan qanun çığaru waqıtı citte dip äytä. Bu jurnalistlarğa üz çığanaqlarına xıyanät itmi eşlärenä däwam itü mömkinçelegen birer ide. Ämma

Schafer(audio)

bik zur saqlıq kürsätergä kiräk: jurnalistnı niçek bilgilisin , bu bik zur kirtä bulıp tora

Küp kenä xabärçelär jurnalistika uqıy , ämma alardan bu taläp itelmi , alar bernindi kvalifikatsiä sınawlarınnan da ütmi .İnternette telägän keşe , telägän närsäne yaza, tarata Spitzer dä Kongressnıñ jurnalistlarnı saqlağan il külämendä qanun qabul itmäveneñ ber säbäbe Bloggers- yäğni internette mäğlümät taratuçılar İnternette sıyfat kontrole yasalmıy dip söyli. Jurnalistlarnı Yaqlau Komitetı direktorı Ann Cooper ägär dä jurnalistlar çığanaqların faş itergä mäcbür itelsä, näticäse yaman bulaçaq di

Cooper(audio)

Monıñ global täsire bulaçaq, mätbuğat ireklegenä kilgändä Dönya AQŞ standartlar bilgeläsen dip qarıy .bez Dönyada in köçle mätbuğat irege traditsiälärenä iä.Ägär dä bu traditsiälär yuqqa çığarılsa , böten dönyada täsire bulaçaq.Bu avtoritar rejimnarnı nığıtır ide , Alar bezgä mätbuğat irege turında söylämägez – änä AQŞta nişlilär anda qarağız dip äyter ide.

färidä xämit
XS
SM
MD
LG