Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 12:50

"Tatar tele häm ädäbiäte buyınça däwlät standartları" proyektı tikşerelde


Törle fännär buyınça belem birüneñ däwlät standartları Rossiä külämendä eşlänä, ä tatar tele häm ädäbiäte buyınça standart Tatarstanda yasala. Älege standart Rossiäneñ Mäğärif häm fän ministrlığınıñ töbäk komponentın isäpkä alıp başqarıla. Älege standart eşläwgä zakaznı Tatarstan fän häm mäğärif ministrlığı birgän, eşçe törkem anı ber yılda başqarğan. İnde ekspert komissiäse dä tikşergän.

Standartqa kilgändä, ul 5 törkemgä bülengän – Tatar mäktäbe öçen tatar telennän däwlät standartı, tatar ädäbiätınnan däwlät standartı, Rus mäktäbe öçen şulay uq ayırım tatar tele häm ayırım ädäbiäte däwlät standartı, monnan tış rus telle uquçılarğa tatar telen uqıtunıñ däwlät standartı.

Ämma älege standartlar qaywaqıt ber-bersen qabatlıy da ikän. Bu xaqta kiñäşmädä äytelde. Rus mäktäbendäge tatar törkemnäre öçen tözelgän standartnıñ tatar mäktäbe öçen standarttan ayırılırğa tieş tügellege dä assızıqlandı qayber wäkillär tarafınnan. Ädäbiät ğalime Flera Ğaniewa

Bez berençe çiratta mäktäp uquçısına närsä kiräk, yuğarı uqu yortında närsä kiräk. Şunı küzdä totıp eşlädek.

Ğomumän standartqa iñ tanılğan ädäbi äsärlär, söyläm telen üsterüçe tekstlar ğına kerergä tieş digän fikerlär äytelde. Xäzer uquçılarnı ädäbiät belän qızıqsındıru bik awır. Kiñäşmädä rus mäktäbendä tatar ädäbiäten uqıtu standartı tulıraq eşlängäne bilgeläp ütelde. Şul säbäple zamança uquçılarnı qızıqtıra torğan äsärlär kertü kiräk digän süzlär yañğıradı kiñäşmädä. Uquçı äsärlärne mäcbüri uqırğa tieş tügel, ä şunıñ arqılı berençe çiratta söyläşergä, aralaşırğa öyränergä tieş.

Professor Mirfatıx Zäkiev fikerençä, tatar mäktäbendä tatar telen uqıtu, berençe çiratta, ana telen, millätne torğızu häm saqlawğa xezmät itärgä burıçlı. Şuña uquçı belem alu belän genä çiklänmäskä, mäktäptän telne belep, aralaşırğa öyränep - telne saqlarğa äzer bulıp ta çığıp kitärgä tieş. Ä xäzerge waqıtta tel öyrängändä kübräk törle neçkäleklärgä iğtibar birelä.

Yaña eşlängän belem standartlarınıñ başqa predmetlarnıykınnan awırraq bulmawı zarur. Çönki kübese tatar telen öyränüneñ awırlığınnan zarlana. Qazan şähäre mäğärif idäräse başlığı urınbasarı Marat Lotfullin fikerençä, mäktäptä iñ kiräkle mänfägat'lärne istä totıp belem birergä kiräk. Mäsälän, mäktäp tel belgeçe äzerläp çığarmıy. Tel belgeçe bulırğa telägännär sintaksisnı yuğarı uqu yortında da öyränä ala. Ä mäktäptä anıñ belän balanı yalıqtıru kiräkmi. Şuña monıñ işe äyberlärgä iğtibar itü zarur.

Yaqın tirädä proyekt TR Ministrlar Kabinetınıñ Tellärne üsterü bülegendä häm TR Däwlät Sovetınıñ Mädäniät, fän, mäğärif häm milli mäs'älälär komitetında tikşereläçäk, annan soñ sessiädä zakon bularaq qabul itelergä tieş. Ä ğämälgä ul, 2006 yılda keräçäk dip kötelä.

Landış Xarrasova.

XS
SM
MD
LG