Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 19:20

Rumsfeld Qırğızstanda amerikan xärbniläre kiläçäge xaqında söyläşä


Quşma Ştatlarnıñ saqlanu ministrı Donald Rumsfeld säfär belän Qırğızstanda, xörmätle tıñlawçılar. Anda ul ilneñ yaña saylanğan prezidentı Qormanbäk Baqiev häm saqlanu ministrı wazifaların ütäwçe İsmail İsakov belän oçraşa. Rumsfeldnıñ şuşı säfäre, Üzäk Aziä illäre, Rusiä häm Qıtay citäkçeläreneñ, Washington töbäktän üz ğäskärlären çığaru waqıtın inde bilgelärgä tieş digän taläbennän soñ yasala.

Mart ayında Äskär Aqayev xakimiattän kitkännän soñ Donald Rumsfeld Qırğızstanğa inde ikençe märtäbä kilä. Üzeneñ berençe säfäre barışında, ä ul aprildä bulğan ide, amerikan saqlanu ministrı ilneñ yaña citäkçelegen yaqlawın belderde, ä anıñ üzenä isä şul yaña citäkçelär amerikan köçläre Qırğızstannıñ Gançı xärbi nığıtmasın elekkeçä qullana ala digän ışandırular birgän ide. Ämma bu yulı Rumsfeldqa başqa törle süzlär äyteler digän faraz bar - Qormanbäk Baqiev Quşma Ştatlarnı Qırğızstannan üz ğäskärlären çığarunı sorıy ala. Üzäk Aziä illäre, Qıtay häm Rusiä kergän Şanxay xezmättäşlege oyışması yül başındağı oçraşuında, Washington üzeneñ Üzäk Aziädän kitü waqıtın bilgelärgä tieş digän taläp quydı. Şimbä könne prezident Baqiev alay da, Rumsfeld belän söyläşü barı tik amerikan köçläreneñ kiläçäge turında ğına barmayaçaq dip belderde.

Audio, Qormanbäk Baqiev

"Bezneñ Quşma Ştatlar belän mönäsäbätlärebez xärbi ölkädä genä tügel, soñğı yıllarda bez iqtisadi elemtälärne dä nığıttıq. Bez alar xaqında da fiker alışaçaqbız, älbättä, iminlek mäs''älälärenä dä qağılaçaqbız" di Qırğızstannıñ yaña prezidentı Donald Rumsfeld belän söyläşüläre xaqında. Qırğız tışqı eşlär ministrı Roza Otunbayıva da, Rumsfeld säfäreneñ töp maqsatı - Quşma Ştatlarnıñ Qırğızstandağı xärbi torışın tikşerü digän ide. Gancı xärbi nığıtmasında bügenge köndä ber meñläp amerikan ğäskärie tora. Alar anda Washington Äfğanstandağı taliblarğa qarşı suğış başlağannan soñ urnaştırıldı. Xalıqara Krizis törkemeneñ Üzäk Aziädäge proyektı wäkile Michael Hall, Donald Rumsfeldnıñ säfäre çınnan da bik aşığıç äzerlängängä oşap tora di:

Audio, Michael Hall

"Bu, yäğni Rumsfeldnıñ säfäre, hiçşiksez aşığıç qararğa nigezlängä oşap tora, Quşma Ştatlar Qırğızstannıñ yaña xökümätennän elekke mönäsäbätlärne däwam itü garantiälären alırğa tırışa sıman, minemçä, bu Şanxay xezmättäşlege oyışması belderülärenä ber möğämälä bulıp tora" di Michael Hall. İkençe ber belgeç, Quşma Ştatlarda urnaşqan George Mason universitetı professorı Mark Katz fikerençä, prezident Baqiev tiräsendäge törle türälärneñ ildäge amerikan ğäskäriläre turındağı qarşılıqlı belderüläre, Bişkäkneñ monıñ öçen kübräk aqça alırğa teläwe belän añlatıla. Qayber mäğlümat çaraları bu uñaydan, Donald Rumsfeld qırğız xökümätenä yaña iqtisadi qulaylıqlar täqdim itä ala dip yaza. Michael Hall isä, "qırğız xökümäteneñ yağımlılığın satıp alu teläge bula ala, älbättä, ämma monıñ berük waqıtta, citdi qurqınıç yanağan töbäktä totrıqlılıqnı nığıtu teläge bulu ixtimalı da bar" dip isäpli.

Audio, Michael Hall

Uzğan atnada Quşma Ştatlar senatı Qırğızstandağı demokratik proyektlarğa 35 million dollar aqça bülep birü turında qarar qabul itkän ide.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG