Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 14:52

Sember ölkäse başlığı Sergey Morozov Qazanğa sıymağan Petr patşa häykälenä Ulyanda urın tabarbız, dip belderde


Sergey Morozov “Ägär Sereteli qarşı kilmäsä, bez anıñ qañğırap yörgän bronzasına urın tabarbız”, digän belderü belän çıqtı. Urısça bolay yañğırıy: “Priyutim bronzovogo skital'sa”. Semberlelär aña urın taptılar da inde: İdel buyında Sembertau bik yaxşı bulır, dilär. Tik kötmägändä Kalinigrad ta köndäş bulıp çıqqan: Fridrixsburg qapqası Petr patşağa bik qulay urın ikän. Läkin “Petrlı bulunı” Semberdä dä önämäwçelär bar. “Simbirskiy kur'yer” gäzite anıñ 1721-yılğı ukazınnan menä nindi özek kiterä: “Alpawıt balaları (nedorosli) Sankt-Peterburğa Xärbi kollegiägä kilergä tieşlär. Kilmägännärne qızğanmıyça çıbırqılarğa, borınnarın kisärgä, mäñgelek katorgağa cibärergä. Şundıy uq cäza alarnı yäşerüçelärgä. Ä andıylar turında donos belän kilüçelärgä ğaeplelärneñ milken birergä”

Menä şundıy patriotizm tärbiäse. Armiädäge bügenge tärtipneñ çığanağı da şunnandır, digän faraz da urınlı kebek. Semberdä urnaşqan 31-hawa-desant brigadası, ütereşlär, asılınıp ülüçeläre, qaçqınnarı belän dan tota. Ä brigada komandirı polkovnik Nikul'nikov, armiädän kitüe turında raport yazğaç, “Generalları urlaşqan mondıy armiädä xezmät itäsem kilmi”, dip belderde. Yuğisä, garnizon tiräsendä yäşäwçelär fikerençä, bu polkovniknıñ üzen dä paq qullı dip sanaw qıyın.

Şuña da qaramastan Hawa-desant ğäskärläreneñ 75 yıllığın şawlap-görläp bäyräm ittelär. Mondıy bäyrämnärneñ töp maqsatı patriotizm xise tärbiäläw, dip uylarğa kiräkter. Xärbi-klerikal' däwlätkä äylänep baruçı ildä töp tärbiä çığanaqları bulıp armiä häm çirkäw sanala. Härxäldä televizor şuña töşenderä. Altınğa törengän çirkäwlärdä altınğa törengän ruxanilar, awırlığı häm yañğıraşı buyınça yarışuçı çañnar, törle säbäplär buyınça oyıştırılğan tärele yörülär, şul isäptän Urallardan uq Kulikovo qırına yul alğanı da häm ... tormış awırlığınnan zar-intizar qäwem, cinyat'çelekkä batqan cämğiät.

Cirle matbuğatta cinayätçelek buyınça qotoçqıç sannar kiterelä. Bigräk tä yäş buın arasında cinayätçelär işäyä. Tik şunısı xäwefleräk: cinayät qılmağannarnıñ da yäşäw räweşe cinayätçe kebek qabul itelä. Tuğan ciren, şul isäptän yal urınnarın da çüplekkä äyländerüne başqaça bäyäläp tä bulmıydır.

Yaña gubernator bik kürkäm başlanğıç belän çıqqan ide: skver, bul'war, parklarda berniçä urında güzäl eskämiälär yasattı, anda plafonnar quydırdı häm başqa türälärne, maltabarlarnı da şuña çaqırdı. Älbättä, gubernator öndäwen ixtiram ittelär: ike ay ğına waqıt eçendä yal urınnarına ğına tügel, şähärgä dä yäm kerde. Tik ozaqqa tügel: televidenie aşa cimerek eskämiälär, watılğan plafonnar, büläk itüçelärneñ isem-familiäläre yazılğan märmär taqtalarnıñ kisäklären açınıp kürsättelär. Yäşägän urının çüplekkä äyländerüçe qäwemdä çuqça xalqı ilenä yäki alman cire Kenigsbergqa qarata patriotizm xisläre buluı üze ük şikle närsä. Kükräp qağıp, doşmannar ezläw genä citmider inde patriot bulu öçen.

Qazanğa Qol Şärif belän tanışırğa barğan Räysä xanım Ğayfullinanı da şundıy uq küreneş borçuğa salğan. Döres, mäçetneñ iskitkeç güzällege bäxet-şatlıq xisläre tudırdı, di ul. Läkin bu izge yortta bala-çağanıñ çabışıp yörüe, köleşüläre, diwarlarnı qapşap qarawları anıñ küñelendä rizasızlıq tudırğan. Täqdimnäre dä bar. Ekskursiägä kilüçelärgä nindi iman yortına kerülären añlatırğa, teläsä nindi ayaq kieme belän kermäsennär öçen, muzeylardağı kebek, “baxil” digän närsä kiderergä, yıraqtan kilüçelärgä mäçet yänäşäsendä täharätxanä buldırırğa kiräk ide, di Räysä xanım. “Bu güzäl binağa başqa millätlär wäkilläre dä kersen, läkin alar anı güzällek ürnäge dip kenä tügel, iman nurı, Allah yortı, dip tä sanasınnar ide. İzge urınıbıznı ixtiram itü bezneñ üzebezgä qarata da ixtiram bulır ide”, dide säyäxätçe.

“Azatlıq” radiosı, Ayrat İbrahim, Sember.

XS
SM
MD
LG