Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 13:05

Rusiä respublikalarındağı xakimiat möselmannarğa basımın arttıra - Qabarda-Balqar misalı


Rusiä prokuraturası qayber möselmannarnı radikal'' qaraşlar taratuda, tıyılğan törkemnärdä toruda ğäyepläp, alarnı ezärlekläwen däwam itä. Bu xaqta xäbärlär İdel-Ural buylarınnan ğına tügel, Tönyaq Kavkazdan da kilä. Qabarda-Balqar xakimiate, misal öçen, räsmi möselman ruxaniläre qaramağında bulmağan mäçetlärne yabıp, anda yörüçlärne totqarlıy başlağan. Näticädä qayber yäş möselmannar Rusiä prezidentı Putingä xat yazıp, añardan ilneñ başqa töbäklärenä küçep kitü röxsäten sorıy.

Qabarda-Balqardağı yäş möselmannarnıñ xatnı prezident Putinneñ üzenä yazuı xaqında uzğan atnada mäğlüm buldı, xörmätle tıñlawçılar. Anda 400-läp keşe Rusiä xökümätennän, möselman dinen irekle totu öçen şartlar bulğan başqa töbäkkä, yäisä xätta başqa ber ilgä dä küçep kitügä röxsät birüne ütenä. Alar isemennän şul möräcäğätne yazğan advokat Larisa Dorogova monıñ niçek eşlängäne xaqında bolarnı söyli:

Audio, Larisa Dorogova

"Bu ber açıq xat, bez anı ğadi poçta belän cibärmädek, fäqät İnternetqa ğına elep quyarğa buldıq. Älegä aña xakimiat yağınnan bernindi dä möğämälä kürsätelmäde. Xat turında kübräk mäğlümat alu öçen miña älegä ber genä dä räsmi ähel möräcäğät itmäde", di möselman yäşläre isemennän Putingä xat yazğan Dorogova. Rusiäneñ Gruziä belän çigendäge Qabarda-Balqar respublikasında yaqınça 900 meñläp keşe yäşi, alarnıñ zur öleşen sönni möselmannar täşkil itä dip sanala. Xalıqnıñ yartısı qabarda, 10-lap protsentı törki telle balqar millätennän tora, urıslarğa öçtän-ber öleş turı kilä. Putingä xat yazıp respublikadan kitärgä telägän yäşlär arasında qabardinnar da, balqarlar da, xätta islamğa küçkän urıslar da bar, di Larisa Dorogova. Başqala Nalçiktağı Keşe xoquqları üzägen citäklägän Valeri Xatajukov süzlärenä qarağanda, din totu öçen imin urın ezläwçelär islamnıñ nindider ber ayırım mäzhäbendä tormıy, alar barı tik xakimiat qulı astındağı räsmi ruxanilärgä genä qarşı çığa:

Audio, Valeri Xatajukov

"Alarnıñ kübese yä yawlıq yabıp yörgän qızlar, yä saqal yörtkän yegetlär, alar räsmi Diniä nazarätenä qarşı çığa häm şul säbäple törle ezärlekläwlärgä, totqarlawlarğa duçar itelä, bu inde ni qızğanıç, ber ğomumi tendensiägä äylänep bara. Tağın şul da bar - yäşlärneñ kübese moña zarlanmasqa tırışa häm ezärlekläw oçraqların xäbärdar itärgä telämi", di Nalçiktağı keşe xoquqların yaqlawçı Xatajukov. Qabarda-Balqar prezidentı Valery Kokov respublikada radikal'' islam tamır cäyä häm töbäktäge totrıqlılıqnı saqlap qalu öçen xälitkeç çaralar kürelergä tieş dip kilä. Cirle iminlek xezmätläre mäğlümatına qarağanda, respublikada 20-läp yäşeren radikal'' törkem eşçänlek alıp bara ikän. Biredä şunı iskärtergä kiräk - xakimiat radikal, wahhabi digän tamğanı, respublikadağı räsmi möselman idaräsenä bäyle bulmağan här närsägä tağa. Valeri Xatajukov äytüenä qarağanda, Qabarda-Balqar respublikasındağı şuşı dini qarşılıqlarnı beterü öçen xakimiatneñ räsmi ruxanilär häm alarğa qarşı çıqqan ğadi möselmannar arasında töp problemalar xaqında fiker alışu ütkärüe qulay bulır ide. Läkin türälär älegä kübräk Mäskäwgä üzläreneñ terror belän näticäle köräş alıp baruın kürsätergä teli, ä bu möselmannarnı tağın da radikalläşterä genä ala, di Nalçiktäge Keşe xoquqları üzäge mödire Valeri Xatajukov.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG