Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 05:09

Omskida Törkiä qunağı


Sovetlar xakimlege çorında, ilebez çige “ timer pärdä” belän uratılıp alınğan yıllarda, ğadi xalıq çit illärgä barıp qaytu turında xıyallanmıy da ide kebek. Tuğannarı yäki dusları yanına çit illärdän kilüçelär dä barmaq belän sanarlıq qına bula ide. Zamanalar üzgärep, “timer pärdälär” yuq itelgäç, çit illärdä yäşäwçelär belän aralaşu mömkinlege kiñäyde. Küplär äle xäterlilärder, aralaşular uzğan ğasırnıñ 90-nçe yıllarında ayıruça kübäyde. Äle küptän tügel genä yabıq şähär bulğan Omskiğa da çit illärdän qunaqlar kilä başladı, bigräk tä Törkiädän qunaqlar küp bula başladı. Uzğan ğasır başında Törkiägä küçep kitkän tatarlarnıñ onıqlarına häm tuğannarına Russiägä kilep, äbi-babaylarınıñ tuğan cirlären kürü mömkinlege açıldı.

Şuşı könnärdä genä Omskiğa tağın ber qunaq - Törkiäneñ Konya şähärennän 100 çaqrım yıraqlıqtağı Bögrudelik awılında tuıp üskän, äbi-babayları çığışları belän Omski yağınnan bulğan İrfan äfände Yoldırım kilep citte. Keçkenädän ul äti-äniennän, äbi-babayınnan tuğan illäreneñ Rusiädä buluı turında işetep üskän. Anı barıp kürü teläge belän yäşägän. Törkiädä, töreklär arasında yäşäsä dä, İrfan äfände tatar telen onıtmağan, seber tatarları telendä söyläşä, latin imlası belän yazılğan tatar yazmaların uqıy –yaza ala. Tatar telen belüen ul, öydä tatar tärbiäse birelüe belän añlata. “Ğailädä bez barı tik tatar telendä genä söyläşäbez. Balalarnıñ tele tatar tele belän açıla. Bez tatarlar belän tatar telendä, töreklär belän törek telendä añlaşabız. Ğailä – tel saqçıbız”, di.

İrfan äfände Törkiädä yäşlärneñ dini ruxta tärbiälänüläre, bu eştä mäktäplärneñ dä role zur buluına da basım yasadı. “Ğomum belem mäktäpläreneñ barsında da atnasına 2 säğät din däresläre birelä. Balalar bu däreslärdä doğalar, islam qanunnarın öyränälär”,-di.

Aldan niätlämägän bulsa da. İrfan äfändeneñ Omskiğa yulı Tatarstan hawa yulları aşa bulğan häm ul Qazanğa näq meñyıllıq bäyräm könnärendä oçıp kilgän. Älbättä ul Qazannıñ mondıy zur tantanasında qatnaşmıyça qalmağan, şähär belän tanışqan, konsertlarda, törle oçraşularda bulğan. Qazan anı soqlandırğan, tirän xislär uyatqan. “Qazanda min üzemneñ tatar buluım öçen söyendem. Şundıy zur xalıqnıñ ber börtege bulu – üze ber däräcä bit! Min tatarlığım belän ğorurlanam. Tatar bulıp tuğanmın, tatar bulıp üläçäkmen. Bötendönya tatarlarına berdämlek telim”,-dip süzen beterde uzğan ğasır başında Törkiägä küçep kitkän Aynulla babaynıñ onığınıñ ulı İrfan Yoldırım.

Saniä Mirxaleewa, Omski.

XS
SM
MD
LG