Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 22:58

Äfğanstandağı berdänber xatın-qız gubernator: Habiba Sorabi


Äfğanstandağı Bamian vilayäte iseme dönyağa anda Taliban ike Budda häykälen cimergäç tanıldı. Ämma bu isemneñ tağın ber üzençälege bar – Bamian – xatın-qız citäklägän Äfğanstandağı berdänber provinsiä. Prezident Hamid Qarzai Habiba Sorabi isemle bu batır xatın-qıznı wazifağa 6 ay çaması elek bilgeläde. Radiobız xäbärçese belän bulğan äñgämädä, Habiba xanım, yuğarı wazifağa anıñ bilgelänüe – vilayättäge xatın-qızlar tormışına uñay yoğıntı yasadı, dip belderde. Şulay uq Bamian Buddaların torğızu plannarı turında da söyläp birde...

Habiba Sorabi qulı astında eşläwçelärneñ kübese – irlär. Xatın-qızlarnıñ xoquqları çiklängän, qarar qabul itü xoquqı barı tik irlärgä birelgän bu ildä – älege xäl kübräk çığarma bulıp tora. Ämma Sorabinıñ xezmättäşläre moña ber dä qarşı tügel kebek kürenä, çönki provinsiä başlığında xatın-qıznıñ buluı – Bamian häm anıñ xalqına faydağa ikäne kürenä. Sorabi kiñäşçeläreneñ berse, Ahmad Fouladi''nı tıñlap qarıyq:

"Sorabinıñ Bamiannıñ berençe xatın-qız gubernatorı buluı, Bamian xalqına xatın-qız belän xezmättäşlekneñ uñışlı bulğanın kürsätergä mömkinlek birä. Şulay uq bu xäl xalıqara cämäğätçelek iğtibarın da cälep itä ala. Eş näticäläre bulır dip ömetlänäm, çönki vilayät başlığınıñ uñışı – xatın-qızlarnıñ citäkçe urınnarda eşli aluın kürsätäçäk, xatın-qızlarğa ürnäk bulaçaq."

Sorabi üze, bu wazifağa kilüe belän xatın-qızlarğa bulğan qayber çikläwlär bette, di:

"Ber könne min Band-e Amir töbägendä xatın-qızlar belän oçraştım. Ul oçraşu miña bik qızıq buldı çönki xatınnar açılıp kitep üzläreneñ problemaları turında söyläde. Häm minem küñelgä iñ yaqın bulğanı şul – xatın-qızlar elek üzläreneñ mäçetkä dä bara almawları, başqa cirgä çığa almawlar turında söyläde. Xäzer isä irlär alar sorağanğa qarşı kilmi, inde gubernator da xatın-qız bulğaç, öydän çığarğa röxsät, digän irläre. Häm xatın-qızlarnıñ bu mömkinlekne bik tä uñay maqsatlarda qullanğanın kürdem"

Bamian – Äfğanstannıñ üzäk öleşendä tawlar arasında urnaşqan suğışta cimerelgän xäyerçe prvinsiä. Üze hönäre belän daru yasaw belgeçe bulğan Sorabi, mondağı xatın-qızlarnıñ iñ zur probleması – xäyerçelek tügel, ä uqu-yaza belmäw, di:

"Xökümät dairälärenä eşkä alırlıq belemle xatın-qızlarnı tabu bik awır. Bamianda barı tik ike mäktäp bar, alarnıñ bersendä qızlar barı tik 9 yıl uqıy. Şulay itep Bamianda xatın-qızlar arasında belem däräcäse bik tübän," dide Sorabi.

Ämma xatın-qız gubernator wazğiätne yaxşırtaçağına ışana. Yaña mäktäplär buldıru, xatın-qız uqıtuçılarnı buldıru, xatın-qızlar öçen eş urınnarı açu – menä Habiba xanımnıñ plannarınıñ qayberläre genä. Ämma töp plan – Bamiannıñ üzençälege bulğan, 2001nçe yılda Taliban tarafınnan cimerelgän Budda häykälen torğızu:

"Provinsiä başqalası Bamiandağı bik küp tarixi häm arxeologik häykällär keşelärneñ başbaştaqlığı yäki iğtibarsızlığı arqasında cimerek xäldä qaldı. Xäzerdän başlap min bu tarixi urınnarnı saqlaw planı qabul itergä telim. Älege plan nigezendä häykällär saqlanaçaq häm xalıqnıñ yäşäw däräcäse yaxşıraçaq."

Budda sınnarına kilgändä, alarnıñ bersen genä torğızu qaralğan. İkençese Talibannıñ wäxşäte bularaq saqlanaçaq. Sorabi üzenä quyğan maqsatlarnıñ berse – yullar tözü. Anıñ süzlärenä qarağanda, Bamian xalqınıñ xäyerçelek, tabiplar häm mäktäplärgä barmawı kebek bik küp problemaları – barıp citer öçen yullar bulmawınnan çığa.

48 yäşendä Äfğanstan vilayäte başlığı itep bilgelängän Habiba Sorabi turında böten xalıqara basmalar yazğan ide. Uzğan atnada Sorabinıñ iseme yañadan Qabulda çığuçı töp basmanıñ berençe bitendä ide. Çönki Sorabi 18 sintäber könne uzğan saylawlarda tawış birä almağan. Anıñ terkälü qağäzer barı tik Qabul öçen bulğan. Üzeneñ tawış birä almağanına ükeneç beldersä dä, Sorabi, başqalar saylıy aldı, häm tawış birü uñışlı buldı, dide:

"Saylawlar irekle ide. Tawış birüdä telägän här keşe qatnaşa aldı. Ämma xatın-qızlarnıñ nämzätlär turında ber ni dä belmäwe – zur problema ide. Qızğanıçqa qarşı qayber nämzätlär monnan üzlärenä fayda çığardı. Min saylaw urınnarına barğaç, xatın-qızlarnıñ parlament belän cirle şuralar arasındağı ayırmanı belmäwlären kürdem," dide Sorabi.

Bamiannıñ xatın-qızları Sorabi turında närsä uylıy soñ? Parlamentqa nämzät 26 yäşlek Xadija Bahari, Sorabinıñ vilayät başlığı buluı – yaxşı, di:

"Sorabi xanımnıñ Bamian gubernatorı buluına min bik şatmın. Xalıqnıñ küpçelege anı bik cılı qabul itte. Bu – xatın-qızlarğa işeklärne aça torğan ğämäl," dide Bahari.

Ämma Sorabi äytüençä, bu äle – eşneñ başı ğına.

alsu qormaş
XS
SM
MD
LG