Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 02:58

Prezident belän söyläşäm disäñ, qıynap taşlıylar


Rusiä prezidentınıñ sişämbedä TV ekrannarı aşa xalıq belän söyläşüe çärşämbedä dä iğtibar üzägendä bulıp qala birä. Rusiä prezidentına Qazan xalqı soraw birä almadı. Elemtä urnaştırılmağan ide. Ä internet aşa soraw cibärüçelär bulğan. Jurnalist Firdüs Ğıymaletdinov, mäsälän, Putinnıñ Qazanda tatarça ike-öç cömlä äytergä küpme waqıt äzerlängänen sorağan bulğan. Cawap bulmadı. Anıñ qarawı, Çallıdan beräw telefon aşa soraw birälde. Soraw birüçelär Rusiä buylap küp bulsa da, barısına da mondıy bäxet tätemi. Xäzer ilbaşına soraw biräm dip aşqınular qurqınıç ta. Änä, Vorkutada, millättäşebez Niğmätulla Xäydärov soraw biräm dip kilgän, qıynalğan.

Niğmätulla Xäydärov Vorkuta şähärendä “Za dostoynuyu starost''” digän ber cämğiät räise. Pensionerlarnıñ cünle-rätle tormış öçen köräşüçe Niğmätullağa 67 yäş. Ul üze genä tügel, anıñ xatını, “Memorial''” dip atalğan keşe xoquqların yaqlawçı oyışmanıñ Vorkuta bülege räistäşe Yevgeniä xanım belän bergä, monnan tış, älege oyışmanıñ başqa äğzaları da Vladimir Putinğa soraw birä torğan mäydanğa kilgännär. Bu mäydanda TV aşa soraw birep bula torğan bula. Wäzğıätneñ tögäl niçek bulğanlığın beler öçen Azatlıq Niğmätulla Xäydärovnıñ öyenä şaltırattı. Läkin anda telefonnı aluçı bulmadı. Bulğan waqiğanı tögälräk itep, Azatlıqqa Xalıqara “Memorial” oyışmasınıñ Mäskäwdäge üzäk idärä räistäşe Grigoriy Şvedov sürätläp birde:

Sez inde belgänegezçä, kiçä konstitutsiä garantı bulıp torğan prezidentnıñ üz xalqı belän aralaşuı buldı. Häm Vorkutadan da elemtä buldı. Anda “Memorial” kebek oyışma wäkilläre dä, başqa oyışmalardan da, ğomumän Rusiäneñ ğadi xalqı, prezidentqa üz sorawların birergä telägännär. İnde xäzer añlaşılğança, soraw birä torğan cirgä ayırım propusklar belän, saylap alınğan keşelärne genä kertkännär. Bezneñ oyışma äğzaları, militsiä aşa ütep kerä almağannar. Tögälräge şul, “Memorial” wäkilläre, dürt militsiä kordonınıñ bersen ütep kergännär. Häm ikençe bocrada ğına alarnı saqçılar tuqtata. Saqçılar arasında militsiädä, ğadi kiemnän genä bulğannarı da bula. Alar adekvat bulmağan ğämällär qıla başlıylar. Şaqtıy ğına olı yäştäge keşelärne qıynarğa totınalar. Berseneñ teşlären sındıralar, ikençeseneñ señerläre tartılğan. Ğomumän alğanda, prezidentqa soraw birep bulmasa, xet yazılğan sorawlarıbıznı TV aşa kürsätik dip kilgän keşelärne qinıy başlıylar. Alar soraw birergä mömkin bulmayaçağın yaxşı añlıy torğan keşelär, xıyalıylar tügel. Yazılğan sorawları taşlamalarnı beterü turında bula.

Şulay itep, qartlarnı qıynarğa totınalar. Şul waqıt, Vorkuta şähäre başlığınıñ berençe urınbasarı Neustroev qıynalıp yatqan qartlarğa, “Bu bezneñ çara, sez monda bulırğa tieş tügel”, dip qıçqıra. Ä bit pensionerlar Putin ğadi xalıq belän aralaşa dip uylıylar. Hiç yuğı TV şulay kürsätä bit inde.

Xalıqara “Memorial” oyışmasınıñ Mäskäwdäge üzäk idärä räistäşe Grigoriy Şvedov däwam itä:

Menä şundıy keşelär cinayätçelär kebek totqarlanalar, annarı cirle militsiä bülekçäsenä alıp kitälär alarnı. Ä cirle militsiä bülekçäsendä xoquq xezmätkärläre bik döres totalar üzlären. Protokol, berketmä tözelmi. Berketmä tözerlek cinayät qılmağansız dip äytälär. Qızığı şunda, pensionerlarnı qulğa alğanda, militsiä kiemnärennän bulğannardan tış, qıynaw da dip äytep bula, xakimiät wäkilläre dä qatnaşa. Tögälräk äytkändä, şähär xakimiäte başlığınıñ berençe urınbasarı Neustroev äfände. Näq menä ul, etlär qotırtqan kebek, Xäydärovlar häm alarnıñ iptäşlärenä qarşı militsiäne cibärä. Bezneñ kollegalarıbıznı totqarlıylar häm qızğanıçqa qarşı alarğa köç qullanalar. Alar monı bik awır qabul ittelär häm şaqtıy ğına ränceteldelär.

Xalıqra “Memorial” üzäge şul uñaydan maxsus möräcäğät tä qabul ite. Militsiä häm xakimiät wäkilläre, prezidentqa soraw birergä kilgännäre öçen totıp qıynağannarın mäxkämä aşa tikşertü mömkin xäl tügel dip sanıy Grigoriy Şvedkov. Monıñ säbäben ul, Rusiädä bäysez mäxkämälär bulmaw belän añlata.

Räfis Cämdixan

XS
SM
MD
LG