Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 17:16

Qazan Kirmänendä 1552 yıl şähitlären iskä aldılar


12 üktäberdä Qazan kirmäne eçendä, Söyembikä manarası yanında Xäter çarası doğa qılu belän başlandı. Qazannıñ Qaban artı mäçete imamı isxaq xäzrät Lotfullin doğa qıldı. Ğomumän, här närsädä alternativanı xup kürgän bu xäzrät, yıl sayın 12 üktäberdä Söyembikä manarası yanına üzeneñ şäkertläre belän kilä. Qaynar notıqlar söyli. Ä 12 üktäberdä yıl sayın Xäter köne ütkärüne, yäş ğalim Rail İmamov oyıştıra. Ul, inde distä yılğa yaqın, tatar milli xäräkäte zur yalğışuda dip sanıy. Qazan xanlığı alınğan kön 15 üktäber tügel, ä 12 dip bara. Häm monı raslap, törle ğalimnär imzalağan añlatma käğäzne dä kürsätä. Monnan tış, Rail, mäktäplärdä dä xäter könen uzdıra. Älbättä barsında da tügel, ä riza bulğan mäktäplärdä genä.

Çärşämbedä, Söyembikä manarası yanına, yäğni, näq men ä Qazan xanlığı başqalasınıñ töp üzäge, Kirmändäge Xannar sarayı bulğan cirgä utızlap keşe cıyılğan ide. Monnan tış, Kirmän qararğa kilgän turistlar çaranı qaraqlap kitkäläde. Äytelgänçä, doğa belän başlanğan bu cıyın, İsxaq Lotfullinnıñ ike telne bergä butap qaynar notıq totuı belän däwam itte.

İsxaq xäzrätneñ şuşındıy qaynar tarixi –publitsistik çığışınnan soñ, tanılğan cırçı Gölzadä Safiullina başqaruında Söyembikä bäyete yañğıradı.

Älege xäter çarasına kilgän, İldus Ämirxan - Qırım xannarı näselennän bulğan morzalar onığı, monnan 453 yıl elek, näq menä Söyembikä manarası yanında nilär bulğanın söyläde

Äle yaqtı bula. Axşam aldınnan Yädegär xannı äsir itälär. Menä şundıy riwayät bar. Axşamğa qädär Qazan äsir itelgän bula bezneñ. Xannı yäşerälär. Urıslar kilep kerälär, xannı uratıp alğan bulalar. Annan soñ ğına xannı qulğa alalar. Bu da riwayätlär genä. Tögäl yazma bit inde yuq. Annan soñ xannı alıp kitälär. Qolşärif xanğa qädär ük yığıla. Bu öylä waqıtında bula. Qazannı bik irtä bit şartlatalr. Qayadır irtänge dürtlärdä. Tuğızlarda Qazanğa kergän bulalar. Qolşärif inde, üzeneñ mädräsäsen tübäsendä suğışa. Riwayätlär bar, anı üzeneñ şäkerte arqasına pıçaq qadıy. Şuşı könne däwlätneñ xanı häläk bula, säyete üterelä. Dimäk däwlät häläk bula digän fiker yasap bula

12 üktäberdä, Qazan kirmäne eçendä Xäter çarası menä şulay ütte. Anda, bernindi säyäsi lozunglar da, öndämälär dä bulmadı. Barı tik doğa qılındı, tarix söylänelde häm soñınnan, çaranı oyıştıruçı Rail imamov, 15 üktäberdä, Qazannıñ İrek mäydanında uzaçaq Xäter könenä çaqırdı.

Sişämbedä, Xäter köne mä’säläse monıñ belän genä betmäde. Tatar ictimaği üzägendä, Milli Şura 15 üktäberdä bulaçaq Xäter köne uñayınnan jurnalistlar belän oçraşu da uzdırdı. Älege oçraşuda, bıyıl milli xäräkät uzdıra torğan Matäm çarasınıñ eçtälege, başqa yıllardan närsäse belän ayırılıp toruı xaqında süz bardı. 15 üktäberdä, milli xäräkät wäkilläre, mäydanda berniçä meñ keşe cıyılır dip belderde. Monnan tış, İrek mäydanındağı säxnädä, bıyıl kübräk tanılğan cırçılar şağirlär, artistlar süz totaçaq. Şulay uq, Qazandağı Xäter köne çarasında inde berniçä yıl qatnaşmıy kilgän Fäwziä Bäyrämova da, aydar Xälim dä , bıyıl bulırlar dip kötelä.

Räfis Cämdixan

XS
SM
MD
LG