Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 17:40

Ğıraq: Zur sönni partiäse referendumda konstitutsiä ölgesen yaqlayaçaq


Şimbä könne Ğıraqta konstitutsiä ölgese turında referendum ütä.Parlament sönnilärneñ yaqlawın qazanu mäqsatında bügen ber çaranı rasladı.Şuşı çara yıl azağında saylanaçaq yaña parlamnetnıñ konstitutsiäne küzdän kiçerü , tözältmälär kertü mäqsatın quya. Sönnilärneñ töp partiäse şığı häm körd citäkçeläre belän bu turıda söyläşep kileşügä ireşte. Partiä tarafdarların ölgegä äyye dip tawış birergä çaqıraçağın belderde.Küp kenä küzätüçelär ilneñ mäzhäblärgä kürä parçalanuın tuqtatu öçen kileşü bik möhim digän qaraşta. Şulay da sönnilärneñ küpmese konstitutsiä ölgesen yaqlap tawış birer bilgele tügel. Çönki küp kenä citäkçelär ölgene kire qağarğa çaqıra.

Ğıraq prezidentı Jalal Talabani çärşämbedä konstitutsiä ölgeseneñ raslanuı öçen yul açıq . Bügen tarixi kön şimbä könne konstitutsiä turında konsensus bulaçaq dip ışanam dide. Sönni ğäräb partiäläre belän kördlär wä şığılar arasında sonğı mizgeldä bulğan söyläşülärdä kompromisqa ireşelde. Sönnilärneñ in zur partiäse Ğıraq İslam Partiäse süzçese Baha Aldin al-Naqşabandi, dokument küzdän kiçerelgändä sönnilärneñ anda kürergä telägän mäsälälärgä ähämiät bireläçäk dip äytte. Naqşabandi:

Federalizm turında tözätmälär , Ğıraqnıñ törlelege häm anıñ ğäräb ile buluı häm başqa tözätmälär , ämma bolar töp mäsälälär

İreşelgän kileşügä kürä yıl azağında saylanaçaq yaña parlament konstitutsiäne küzdän kiçerü komitetı oyıştıra. Komitet 4 ay eçendä sönnilärneñ borçıluları häm ölgedäge başqa qayber mäsälälär turında tözätmälär täqdim itäçäk. Naqşabandi üz partiäseneñ yaña federal Ğıraqta üz idaräneñ tönyaqta kördlärgä genä birelüen yaqlıy dip äytte .Naqşabandi:

Ğıraq İslam Partiäse federalizm mäsäläsendä tik Kördistan federalzimın ğına tanıy.Partiä Ğıraqnıñ başqa töbäkläre öçen federalizmnı qabul itä almıy, çönki ul Ğıraqnı küp kenä illärgä bülgäliäçäk.

Şığı partiäläre, ägär teläsälär şığılar küpçelektä bulğan könyaqta, şulayuq üzäk Ğıraq üz idarä formasın saylıy ala dip äytkän ide. Äytelgän bu närsälär konstitutsiä ölgesendä bar.Häm ul parlament tarafınnan raslandı ämma sönnilär tarafınnan kire qağıldı. İslam Partiäse süzçese Naqşabandi AQŞ basımı şığı häm körd citäkçeläreneñ referendumnnan soñ konstitutsiäneñ yañadan küzdän kiçerelüen qabul itüenä kiterde dip äytte .Süzçe sönnilärneñ taläpläre qabul iteler digän optimistik qaraşta. Konstitutsiä ölgese bastırılıp xalıqqa taratılğan . Äytkänebezçä sonğı mizgeldä söyläşülär alıp barılıp referendumnnan soñ tözältmälär kertü turında kileşelde . Ğadı ğıraqlılar öçen çetrekle xäl, çönki alar töğäl närsägä tawış biräçäklären añlap citä almayaçaq.

Ammanda urnaşqan Xalıqara Krizis Törkemennän Joos Hiltermann süzlärençä:

BMO ,konstitutsiä ölgesen ğäräb telendä 5 million nösxa bastırıp tarata başladı ,baytaq qına kördçä nösxalar tönyaq Ğıraqqa cibärelde. 13 sintäberdä sonğı versiä dip kileşelde. Xäzer isä Bagdadta konstitutsiäne üzgärtü turında söyläşülär bara, ul niçek üzgäräçäk bilgele tügel Ämma ber närsä bilgele sonğı söyläşülärdä kileşelgän närsälär basılğan häm xalıqqa taratılğan ölgedä yuq.

Hiltermann üzgäreşlär referendumnnan elek kiñ küläm mäğlümät çaraları aşa xalıqqa iğlan itelergä tieş dip belderde. Küp kenä küzätüçelär sönnilärneñ referendumğa qatnaşuı öçen konstitutsiägä üzgäreşlär turında kileşü zarur ide dip äytsä dä Hiltermann referendumnnan soñ konstitutsiäneñ parlament komitetı tarafınnan üzgärtelüe belän qänäğät tügel . Ayruça kertelgän üzgäreşlär ayrım referendumda raslanaçaqmı, anısı da bilgele tügel. Sönnilärneñ qatnaşuı öçen üzgäreşlär zarur ide dip söylänsä dä, alarnıñ küpmese äyye dip tawış birer bilgele tügel,äle dä qayber sönni citäkçelär referendumnı boykot itergä çaqıra färidä xämit
XS
SM
MD
LG