Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 05:54

Mäskäwdäge migratsiä eşçeläreneñ xäle: alar kiräk, läkin xoquqsız


Rusiäneñ Finans ministere Aleksey Kudrin ildä eşlävçe migratlarnı legallaştıru qäğidälären yomışartırğa çaqıra. Demokrafik krizisnı çişü häm eş qulları ixtiacın qaplau öçen Rusiägä çit keşelär kiräk. Bügenge köndä Rusiädäge qanunnarnıñ qatmarlığı migrantlarnı legal status alu öçen möräcäğät itärgä etärmi. Bu isä alarnı korrupt dävlät xezmätkärläreneñ häm militsiäneñ ciñel obyektına äyländerä.

Audio

Qäderle tıñlauçılar. Rusiä başqalası Mäskävneñ här rayoınında diärlek törle tözeleşlär bara. Yaña yaña binalar qalqıp çığa. Bu küzgä bärelä. Küzgä bärelmägäne, şuşı törle komplekslarnı elekke sovet respublikalarınnan kilgän tübän xezmät xaqı tülängän, nigezdä illegal migrantlarnıñ tözüläre. Üzäk Aziäneñ iñ fäqir respublikası Tacikstannan kilgän Higmad inde 3 yıldan birle Mäskävdä yäşi häm eşli. Bügenge köndä ul ber törkem migrantlar belän bergä Mäskäv üzägendä piyala häm qorıçtan ofis binası tözi. Ul ber ayda qazanğan yaqınça 400 dolarnıñ zur öleşen Tacikstandağı xatınına häm öç balasına cibärä. Mäskävdä fatir tülärgä aqçası qalmağannıqtan, tözeleştä yäşi. Ul xäzer dä tözelep yatqan offislar binasınıñ ikençe qatında , başqa migrant eşçelär belän bergä yäşi, taqtalardan eşlängän yataqta yoqlıy. Anda yağulıq ta, cılı su da yuq . Higmadqe 30 yäş kenä bulsa da, ul tormış şartları säbäple küpkä qartıraq kürenä häm Mäskävdäge xäbärçebezgä mondıy fäqir şartlarda yäşävdän tuyğanın belderä.

"Niçek yäşägänebezne küräsez. Şartlar bik naçar. Bez menä şul tözeleştä yäşibez. Tönnär bik salqın, läkin älegä çıdıybız. Döresen äytkändä bez yäşämibez, tik ülmäskä kenä tırışabız. Bu tormış tügel."

Rusiäneñ migratsiä dairäse räsmiläre çit il eş qullarına ixtiac bar dip iqrar itsälär dä, Mäskävdä ber milion çaması keşe illegal eşli dip şikayät tä itälär. Rusiä prezidentı Putin häm başqa ölkän räsmilär dä çit il eşçelären cälep itü öçen migratsiä qanunarın yomışartırğa kiräklegen belderep kilälär. Bu xaqta Finans ministere Kudrin dä Düşämbe könne belderde. Anıñ süzlärençä, migrantarlarnı legallaştıru zarur. Şunnan soñ alar terkälü protsesınnan ütü häm salım tülävdän qurıqmayaçaqlar. Läkin, älegä migrantlarnıñ statutın yaxşırtu öçen ber nindi dä çaralar kürelmäde. Eşläv häm yäşäv röxsäte alu protsesı bik qatmarlı häm bik küp vaqıt taläp itä. Şul säbäple bik az migrant qına bu eşkä kereşä. Eş birüçelär dä çit il eşçelärenä röxsät alır öçen Federal Migratsiä Xezmätenä möräcäğät itmilär. Migrantlarğa legal yardäm kürsätüçe Migratsiä häm Xoquq digän törkemneñ belderüenä qarağanda, Rusiä şirkätläreneñ 90 protsentınıñ çit il eşçelären yallau xoquqı yuq. Migrantlarnıñ legal statutqa iä bulmauları alarnı korrupt militsionerlarnıñ ezärlekläv obyektına äyländerä. Andıy militsionerlar rişvät birmägän xäldä, alarnı räsmi dairälärgä xäbär itü belän qurqıtalar. Vocdansız eş birüçelär dä şikayät itä almauları säbäple, alarnı eksplotatsiälilär. Higmad belän bergä Üzbäkstannan Ravşan digän yeget tä eşli. Ul inde 8 yıldan birle Rusiädä tözeleştä eşli häm andağı qırıs şartlarğa künekkän. Ul eşläv röxsäte bulğan az sandağı migrant eşçeläreneñ berse. Anıñ eşläv röxsäte bulsa da, bu anı korrupt militsionerlardan saqlamıy.

"Militisä bezdän qurqıtıp ala. Aqçabız bulmasa , telefonıbıznı alalar da, aqça kiteregez dilär. Bezne kürgäç bik şatlanalar, çönki, bez alar öçen it. Min terkälgän bulsam da , bareber bir 100 sum , bir 200 sum dip äytälär. Yuqsa äydä barıp komputordan tikşeräbez dilär. Bezdän qurqıtıp alalar. "

İñ yamanı eş birüçelär birgän dokumentlar yalğan bulsa. Ul çaqta Rauşannıñ süzlärençä, migratsiä räsmiläre belän konfliktqa kermäs öçen 50 dolar rişvät tülärgä kiräk. Finans ministere Kudrinnıñ süzlärneçä, Rusiädä xalıq sanı yılına ber milionğa kimi , eş qulları ixtiacın qaplau öçen migratsiä berdän ber çara bulıp tora. Läkin, ruslarnıñ migrantlarğa, bigeräk tä Üzäk Aziä, Kafkaz häm Qıtaydan kilgännärgä döşmanlığı da arta bara. Bu yıldağı xalıq fikeren beleşü, ruslarnıñ 49 protsentınıñ migrant eşçelärgä tiskäre qarauın häm 40 protsentınıñ migratsiäne tağı da küberäk çiklävne yaqlauın kürsätte.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG