Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 09:12

Washington Süriä belän İranğa qarşı xärbi köç qullanu ixtimalın kire qaqmıy


Quşma Ştatlar prezidentı George Bush Ğiraqtağı ğisyanda qatnaşuda şiklänelgän Süriä belän İranğa qarşı xärbi köç qullanu ixtimalın kire qaqmıy. Bu turıda däwlät sekretare Condoleezza Rice çärşämbedä Senatnıñ Xalıqara bäyläneşlär komitetı aldında cawap totqanda äytte. Läkin xäzergä Washington diplomatik çaralarğa basım yasıy dip östäde ul.

3 senator - şul isäptän, ikese Bushnıñ Respublikan partiäsennän – Süriä belän İranğa qarşı ixtimal höcümnär turında häm bu oçraqta, Bush Kongresstan fatixa sorayaçaqmı digän sorawlar yawdırdı. Rice turıdan-turı cawap birmäde:

"Äytkänemçä, prezident ber ixtimalnı da kire qaqmıy, min anıñ baş xärbi citäkçe bularaq wäkäläten çikli almıym, läkin älegä bez diplomatik çaralar küräbez, Süriä belän İranğa xalıqara abasım yasarğa tırışabız."

Rice süzlärençä, bu ike il belän ber törle eş itep bulmıy. Quşma Ştatlarnıñ İran belän diplomatik bäyläneşe yuq. Xäzer Washington, İran häm Amerikanıñ Ğiraqtağı ilçeläre arasındağı söyläşülärgä fatixa birergäme-yuqmı digän mäsäläne tikşerä.

Süriägä kilgändä, Rice süzlärençä, näticägä tizräk ireşep bulırğa mömkin. Çit il siğışçıları Ğiraqqa Süriä çige aşa ütep kerä, koalitsiä köçläre qayawaqıt alarnı ğisyanıçlar belän quşılğançı eläkterep ölgerä. Monnan tış Dämäşq tiräsendäge diplomatik izolyatsiä dä näticä birä, 6 ay elek belän çağıştırğanda xäzer wazğiät başqa di AQŞ däwlät sekretare.

Senatnıñ Xalıqara bäyläneşlär komitetına Rice soñğı tapqır Fivraldä kilgän ide. Küp kenä senatorlar anıñ belän yışraq küreşü telägen belderde, yänäse alarnıñ saylawçılarında Ğiraq suğışı belän rizasızlıq arta bara.

Komitetnıñ räis urınbasarı, demokrat Joseph Biden, Bush suğış strategiäsen Ğiraq üzen-üze saqlıy ala başlağançığa qädär alğa söräçägen täqrarlıy, xäzer aña bu strategiäsen Amerika xalqına añlatıp birergä waqıt citte dide.

Ğiraqqa basıp kerügä inde 2 yıl-yarım, suğış äle dä däwam itä, ilneñ infrastrukturası cimerelgän xäldä, Bush administratsiäseneñ ciñü planı yuq digän täesir qala dide Biden. Rice anıñ belän rizalaşmadı, administratsiäneñ planı bar häm ul anıq dide:

"Ğiraqqa kerü säbäplären inde küp tapqır añlattım, xäzer niçek ciñü turında. Qısqaça äytkändä, Ğiraq xökümäte belän bezneñ säyäsi-xärbi strategiä şunnan ğibärät: töbäklärne ğisyançılar kontrolennän alu, alarnı imin totu, anda Ğiraq institutları buldıru."

Ämmä Rice süzlärençä, ğisyançılarnıñ üz planı:

"Monı açıqça äytergä kiräk. Terrorçılar bezneñ sınuıbıznı häm kitüebezne teli. Köçebez citmäs dip ömetlänä. Bu turıda alar üzläreneñ internet säxifälärendä yaza. Alar Ğiranıñ yaña xökümätenä, anıñ keşelärenä höcüm itä."

Amerikan ğäskärläre Ğiraqta küpme qalaçaq digän sorawğa kilgändä, Rice, andıy qararnı däwlät sekretare tügel, ä prezident häm anıñ xärbi kiñäşçeläre qabul itä dide. Läkin Ğiraq häm bar Yaqın köçşığıştağı üzgäreşlärne ul "buın köräşe" dip atadı. Häm aşığıç näticälär kötmäskä çaqırdı.

-Ali Gilmi
XS
SM
MD
LG