Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 05:16

Rusiä ğalimnäre qoş-qort kizüenä qarşı vaksina sınıy, ä xakimiat wäkilläre bu şaw-şu "doşman xösetlege" dip belderä


Mäğlüm qoş-qort kizüe dönyanıñ äle ber poçmağında, äle ikençesendä çığıp torğanda, Rusiä ğalimnäre aña qarşı vaksina uylap çığaruı xaqında xäbär itä. Ul inde xäywannarda sınaw uzğan, xäzerge waqıtta vaksinanı ixtiari räweştä üzlärendä sınap qararğa telägän keşelärne ezläw bara. Ägär dä şul sınawlar uñışlı ğına uzsa, yaña daru inde kiläse yazda uq satuğa çığa ala.

Älegä qädär fänni teldä H5N1 dip atalğan qoş-qort kizüe virusına qarşı vaksina yuq ide. Rusiä ğalimnäre isä, xäzer inde wäzğiat üzgärde, şul zäxmätkä qarşı toru çarası bar dip belderä. Piterburdağı kizü institutı xezmätkärläre Britaniädän alınğan ürnäklär nigezendä yaña vaksina uylap tapqan, institut mödire Oleg Kiselev radiobızğa, şul vaksinanı sınawlarnıñ uñışlı ğına ütäçägenä ömetlänüen äytte. Ul xäywannarda inde sınalğan, xäzer anı 20-läp keşedä sınaw planlaştırıla. Monısı dikäbrdä bulır dip kötelä. İnstitut mödire Oleg Kiselev:

"Bu üzenä kürä rezervta toraçaq ber vaksina, yäğni ul zäxmät taralğan oçraqta ğına qullanılaçaq. Ägär dä Rusiädä keşelär qoş-qort kizüe belän awırıy başlasa, bez tiz genä şuşı vaksinanı çirle tawıq, ürdäk wä qazlar belän bäyläneşkä kergän awıl xalqı öçen birä alabız", di Piterburdağı kizü institutı mödire Oleg Kiselev, üz xezmätkärläre buldırğan yaña vaksina xaqında.

Dikäbr sınawları uñışlı ğına uzsa, yaña vaksina satuğa inde kiläse yılnıñ martında uq çığa ala, ğalimnär moña yazın kiek qoşlarnıñ kire Rusiägä qaytuına qädär ölgerergä tırışa. İlneñ töp sanitarı Gennadi Oniçenko bu atnada, näq menä şul çorda Rusiädä qoş-qort kizüeneñ yaña, tağın da dähşätleräk dulqını çığa ala dip kisätkän ide:

"Yazın qışlarğa cılı yaqlarğa kitkän kiek qoşlar kire Rusiägä qaytaçaq häm alarnıñ inde, bıyılğı könbatış Seberdäge virustan ayırılğan başqa ber tören alıp qaytuı ixtimal. Şuña da bezneñ faraz şundıy - könyaq-könçığış Aziädän, Qıtaydan, Afrika häm Urta diñgez yaqlarınnan Rusiägä H5N1 virusınıñ yaña patologiäse, xätta yaña tör virus qaytuı bik mömkin", di Rusiäneñ baş sanitarı akademik Gennadi Oniçenko.

Berençe märtäbä 2003-nçe yılda çıqqan qoş-qort kizüennän dönya buylap inde 60-tan artıq keşe ülde. Älegä şul mäğlüm - virus keşedän keşegä yoğa almıy, ämma belgeçlär bu barı tik waqıt mäs''äläse, qoş virusı keşe kizüeneke belän quşılıp dönya buylap millionlağan keşene ütererlek zäxmät çığara ala dip kisätä.

Oleg Kiselev fikerençä, "andıy qurqınıç çınnan da bar, virus üzen keşelärgä yoğa alırlık itep üzgärtä ala, läkin monı farazlap bula, çönki anıñ xasiate şuluq kileş qalaçaq".

Kiselev, Piterburdağı institut äzerlägän vaksina uñışlı ğına sınalsa da, anı bar keşegä dä qadaw ixtiacı yuq, keşelär üzlären saqlaw öçen ğadi, keşe kizüe vaksinasın qullanırğa tieş, çönki qoş kizüe keşelärgä barı tik, alar ğadi kizü belän awırğanda ğına yoğa ala, dip belderä.

Rusiäneñ üzendä, xakimiat dairälärendä, qoş-qort kizüe tiräsendä şaw-şu maxsus küpertelä, nindider vaksinalar eşläwneñ kiräge yuq digän qaraşlar da kiñ taralğan. Federatsiä Şurası äğzası, Rusiäneñ qoş-qort ürçetü berlege räiseneñ urınbasarı Sergey Lisovski ğomumän, xäzerge şaw-şu ilneñ qoş-qort industriäsen yuq itü maqsatında alıp barıla dip isäpli. Bu uñaydan ul xätta, Rusiägä kilgän kiek qoşlar aldan kizü belän yoqtırıla ala häm şunnan soñ maxsus tawış quptarıla digän şigen belderä.

"Bu awır tügel, bik qıybatqa da töşmi", di Federatsiä Şurası äğzası Lisovski. Uzğan atnada Däwlät Dumasında mäğlüm urıs millätçese Aleksey Mitrofanov ta Rusiädä qoş-qort kizüe tiräsendäge şaw-şunı "amerikannarnıñ qortqıçlığı" dip bäyälägän ide.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG