Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 03:34

Başqortstan da Mäskäw belän Kileşü tözergä teli


Tatarstan Däwlät Şurasınıñ Russiä Federätsiäse däwlät orğannarı belän Tatarstan Respublikası däwlät xaqimiäte orğannarı arasında üzara wäqälätlärne büleşü turında yaña Kileşüneñ ölgesen xuplawı xäbäre Başqortstanğa säğäte-minutı belän digändäy kilep citte. Tatarstandağı kollegalarınıñ şuşı mäsäläne sessiä utırışında tikşeräçägen Başqortstan parlamentı deputatları aldan uq belep tora ide. Şuña da comğa könneñ näticäsen qızıqsınıp küzätte Başqortstan Däwlät Cıyılışı- Qorıltay deputatları. Mäğlüm buluınça, cäyge yallardan soñ, sintäbr azağında ütkärgän täwge utırışlarında Başqortstan parlamentı deputatları da Russiä Federätsiäse belän Başqortstan Respublikası däwlät organnarı arasında üzara wäqälätlärne büleşü xaqında yaña Kileşü tözüne sorap, Rusiä Däwlät Dumasına möräcägät itkän ide. Şul möräcägätkä bügenge köndä berär törle cawap alınğanmı? Şuşı soraw belän “Azatlıq” xäbärçese Başqortstan Däwlät Cıyılışınıñ qayber deputatlarına möräcägät itte. Parlamentnıñ daimi komitet räise Zöfär Yenikeyev çınlap ta Rusiä Däwlät Dumasına Başqortstan deputatları yağınnan yaña Kileşü tözü öçen möräcägät buluın rasladı, tik älegä aña cawap alınmağanlığın äytte. Şul uq waqıtta Zöfär äfände bu möräcägätneñ uñay xäl iteläçägenä ömeten belderde. “Tatarstan Respublikına bu mäsälädä fatıyxa birelgän ikän, dimäk Başqortstanğa da bu eştä Mäskäw qarşı töşmäs, - di Zöfär Yenikeyev. – Bu ğädel bulmas ide. Başqortstan deputatları da yaña Kileşüneñ ölgesen äzerläde. Anıñ qayber öleşlären, bälki, Rusiä federätsiäse xaqimiätläreneñ tözätüe, üzgärtüe dä ixtimal, ämma prinsipial mäslälärdä Başqortstan yağı täqdim itkän ölge saqlanıp qalır”. Zöfär Yenikeyev Rusiä federätsiäse belän tözelgän elekke Kileşüne äzerläwçelärneñ berse ide. Bu yulı da ul bu eştän çittä bulmawın belgertte. Tatarstan parlamentınıñ comğa könne Rusiä Federätsiäse belän üzara wäqälätlärne büleşü turında yaña Kileşüne xuplawın Başqortstan Däwlät Cıyılışınıñ başqa ber deputatı Edward Murzin “afärin aldan ölgerdelär” digän süzlär belän qarşı alğan. Ä Başqortstan belän Mäskäw arasında yaña Kileşü tözelerme soñ, digän sorawğa Edward Murzin “möğayın da tözeler, läkin bu eşneñ qayçan bulaçağın berkem dä äytä almıy” dip cawapladı. “Rusiä Däwlät Dumasına bu xaqta Başqortstan yağınnan ay yarım elek ük möräcägät bulsa da, älegä aña bernindi reaksiä dä bulmawı uylandıra, älbättä, - di Murzin äfände. – Mäskäw bu eşne mömkin qädär ozağraqqa suzarğa tırışa kebek. Ämma Tatarstan belän yaña Kileşü imzalansa, ğadi mantıyq belän uylağanda da, Başqortstan belän dä yaña Kileşüne tözemi buldıra almaslar inde. Tik menä Tatarstannıñ federal üzäk belän tözegän Kileşüeneñ eçtälege, andağı wäkälätlär Başqortstanğa täterme, anısı inde başqa mäsälä”. Menä şundıy fikerdä tora Başqortstan parlamentı deputatı Edward Murzin. Beraz elegräk Murzin äfände, ğomumän dä, Rusiä belän wäqälätlärne üzara büleşüneñ yaña Kileşüen tözü kiräme ikän soñ, digän şiklären dä beldergän ide. Respublikadağı bäysez säyäsätçelär häm oppozitsiä köçläre dä Rusiä belän yaña Kileşü tözüneñ mäğnäsez buluı xaqında täkrarlap kilä. Bu xaqta Başqortstan oppozitsiä köçläre Koordinatsiä şurasınıñ şuşı atnanıñ çärşämbesendä uzğan utırışta da äytelde. Başqortstan oppozitsiäse citäkçeläre häm aktiwistları fikerençä, Rusiä belän 1994 yılda tözelgän täwge Kileşü dä Başqortstan xalqı faydasına bulmadı. “Älbättä, ul Kileşü Başqortstanğa küp kenä iqtisadıy östenleklär birgän ide. Küp finanslar, salımnarnıñ zur öleşe respublikta qala ide. Ämma añardan ğädi xalıqqa bernindi fayda da bulmadı. Barı tik respubliktağı ber törkem citäkçelär häm alarnıñ yaqınnarı ğına şul östenleklärne üz faydasına eşlätte häm däwlät milken bik osta itep üzenekenä äyländerde”, dip belderä respublikadağı oppozitsiä köçläre häm bäysez säyäsätçelär. Oppozitsiä närsä uylasa da, Başqortstan xaqimiätläre Rusiä belän yaña Kileşü tözü öçen bar köçen salır kebek. Bu yünäleştä Mäskäw belän söyläşülär däwam itä. İrtäme-soñmı, Başqortstan da, Tatarstan ürnägendä federäl üzäk belän yaña Kileşüne imzalar, möğayın.

XS
SM
MD
LG