Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 19:27

Ukraina häm Gruziä xalıqları fikerenä qarağanda, äflisün wä göl inqilabları ömetlärne bik aqlamağan


Ukrainada bügen bäyräm köne, xörmätle tıñlawçılar. Anda berençe märtäbä İreklek könen bilgeläp ütälär. Näq ber yıl elek Ukraina äflisün inqilabın kiçergän ide. Çärşämbedä isä Gruziädäge göllär inqilabı yıllığı. Ukrainadağı Viktor Yuçenko da, Gruziäneñ Mixail Saakaşvilie dä xakimiatkä xalıqnıñ elekke türälärneñ idarä itüennän tämam tuyuı säbäple kilgän ide, läkin xäzer inde alarnıñ üzlärennän dä qänäğät bulmaw ğälämäte sizelä - ğadi xalıq arasında inqilab çorındağı ömetläreneñ aqlanmawın belderü arta bara.

Ukraina prezidentı 22-nçe noyäbrne İreklek köne itep bilgeläw turında maxsus färman çığarğan ide, ämma bu ideä ildä härkemneñ dä küñelenä xuş kilmäde. Yäkşämbedä yözlägän sulçı, berençe çiratta Ukrainanıñ radikal sotsialistları, İreklek könen bäyräm itügä qarşı şaw-şulı cıyın uzdırdı. Anda prezident ilne Könbatışqa sattı digän ğäyepläwlär yañğıradı häm ul xäzerge urınınnan kitärgä tieş digän taläp quyıldı.

İnqilabtan soñ uzğan ber yıl Ukraina öçen ğadi bulmadı. Yuçenko üze, xökümät kontrolennän bötenläy çittä torğan, dimäk salımnar tülämägän, yäğni "şäwlä"däge şirkätlär il iqtisadınıñ yartısın täşkil itä dip belderä. Xökümätneñ üzendä dä totrıqlılıq yuq - sintäbr ayında ğına reformalar ütkärü wäğdäse belän kilgän kabinet rişwätçelekkä bäyle zur ğawğa kiçerde. Ul prezidentınñ üz tirälegenä bäyle ide. Näticädä Yuliä Timoşenko citäklägän xökümät urınınnan alındı. Andağı ministrlar - ä alar isä nigezdä äflisün inqilabınıñ töp qaharmannarı ide - yuğarı urınnarda berençe çiratta üz mänfäğätlären qayğırtuda ğäyeplände.

Ämma ğadi xalıqnı borçığan töp närsä - yaña citäkçelärneñ dä üz kesäsen qayğırtuı tügel, ä anıñ köndälek tormışında ällä ni üzgäreşlär bulmawı. Kievtäge Razumkov tikşerenü üzägendä sotsiologiä bülekçäsen citäklägän Andriy Bıçenko süzlärenä qarağanda, Ukraina xalqın barınnan da bigräk iqtisdadnıñ ğomumi torışı borçıy:

"Bäyälär üsü sürätendä eş xaqları häm pensiälärneñ tübän bulıp qaluı - ğadi xalıq fikerençä, Ukrainanıñ töp probleması bulıp menä şul tora", di Kiev sotsiologı Bıçenko.

Ul üze citäklägän sotsiologiä bülekçäseneñ august ayında ütkärgän fiker beleşü näticälärenä tayanıp, ukrainnarnıñ zur öleşe bıltırğı äflisün inqilabı alarnıñ iqtisadi xälen yaxşırmadı dip uylıy, di:

"İldä ğomumi iqtisadi wäzğiat yaxşırdı dip fikere beleşkännärneñ 21 protsentı ğına uylıy, 42-se isä ul naçaraydı digän fikerdä. Ä inde üz ğailäseneñ mullığı arttı dip 17, ä kimede dip 39 protsentı sanıy. Qalğannarı isä bernindi dä üzgäreş bulmadı di, yä cawap birüdän baş tarta", dip sürätli Ukraina xalqı käyeflären Kiev sotsiologı Andriy Bıçenko.

Göllär inqilabın ike yıl elek kiçergän Gruziädä dä yaqınça näq şundıy uq käyeflär. Fiker beleşü anda may ayında, Quşma Ştatlarnıñ İnterMedia küzätü institutı tarafınnan ütkärelgän ide. Şunnan kürengänçä, Gruziä xalqınıñ 66 protsentı iqtisadi xälennän qänäğät tügel häm inqilabtan soñ uzğan ike yıl eçendä ğadi xalıq tormışı yaxşırmadı dip isäpli. Gruzinnarnı berençe çiratta eşsezlekneñ yuğarı buluı häm ildäge rişwätçelekneñ haman da kiñ cäyelüe borçıy.

Zamanında keşe xoquqları aktivistı bulğan, ä ike yıl elek Saakaşvili tarafdarına äylänep anıñ partiäsen parlamentta wäkillek itkän Davit Zurabişvili, bıyılnıñ augustında oppozitsiägä küçkän keşe, xäzer ul Mixail Saakaşvilidän küñele qaytuı turında belderä:

"Saakaşvili xaos cäyelgän ildä strategik maqsatlarnı yalğış bilgeläde. Anıñ töp maqsatı bulıp xäzer Gruziäneñ bötenlegen torğızu tora. Monıñ öçen ul köçle ğäskär häm bar xakimiatne ber qulğa tuplaw kiräk, qalğanı çüp dip uylıy. Ä minemçä yul başqaça bulırğa tieş, Gruziäne demokratik häm iqtisadi yaqtan nıq itmi torıp bez bötenlek mäs''äläsen xäl itä almayaçaqbız", dip belderä elek Saakaşviline yaqlağan, ä xäzer oppozitsiädä bulğan Davit Zurabişvili.

Xalıqnıñ şuşı qänäğätsezlege üzen şuşı ike ildä uzaçaq parlament saylawlarında kürsätä ala - Ukrainada alar kiläse yılnıñ martına, ä Gruziädä 2008-nçe yılğa bilgelängän.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG