Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 07:20

Samar – bay töbäk. Şuña biregä immigrantlar ağıla


Soñğı yıllarda Rusiägä kön'yak illärdän eş ezläp kilüçelärneñ sanı artqannan- arta bara. Ä Samar ölkäse Rusiäneñ kön'yak qapqalarınıñ berse bulıp tora. İkençe säbäp – Samar ölkäse Rusiäneñ bay töbäkläreneñ berse. Älbättä inde baylıq bar cirdä eş tä tabıla. Menä şul säbäplär Rusiädäge immigrantlarnıñ 7% Samar töbägendä tuqtalırğa şartlar bulıp qala birä. Belgeçlär äytüençä, Rusiädä immigrantlar belän iñ yaxşı eş Tatarstanda quyılğan ikän. Menä şul täcribäne başqalarğa da citkezü niätennän, İdel buyı okrugınıñ töbäk wäkillären Qazanğa çaqırıp seminar uzdırdılar. Samar ölkä administratsiäseneñ millätlär buyınça baş belgeçe Nadecda Osipova Qazanda bulıp qayttı häm süzen immigrantlarğa bağışlıy:

Qazanda xoquq saqlaw orğannarı häm milli oyışmalar qulğa- qul totınıp eşlilär. Çınnan da milli xäräkät wäkile üz xalqın kübräk, tiränräk belä bit. Şul uq waqıtta tärtip saqlawçılar da cinayätçene qulğa töşerügä, milli xäräkät yulbaşçısına xäbär itälär. Ğomumän Qazanda iğtibarğa layık model' eşli. Qazanlılar ısulı Angliädä dä qullanıla. Angliädä dä här politseyski milli mäxällä belän eş itä. Angliädä politseyskinıñ atna sayın milli mäxällä citäkçese belän oçraşu- ğädäti xäl. Fransuzlar milli azçılıqnı tanımaw yulına bastılar, alar millätlärne fransuzlar arasında “eretü” maqsatın quyğannar. Bügenge köndä waq millätlärne yaqlaw buyınça Yevropa konvensiäse qabul itelgän. Bu dokumentqa qulnı Fransiä belän Törkiä genä quymağan. Ä bit Fransiädä yäşägän xalıqnıñ 10% waq millätlär, ä un protsent bik küp ul. Fransiädä ärmännär genä dä 260 meñ keşe. Bügenge köndä immigrantlar kilü buyınça Amerika häm Germaniädän soñ Rusiä tora. Rusiägä kilüçelär ilneñ qanunnarın, ğöref- ğädätlären, telen belmilär.

Ä Qazanda bu mäs'älälär niçek xäl itelä?

Qazanğa kilgän immigrantlarnı waqıtlıça toraqqa urnaştıralar. Annarı eş ezläp kilüçe üze taba torırğa urınnı.

Xäzer şähär çitendä immigrantlar öçen arzan tulay toraq salınaçaq. Qazan yulı buyınça Sverdlau da bara. Anda immigrantlar öçen baraklar tözelä ikän. Çit mämläkätlärdän eş ezläp kilüçelärne Qazandağı üzäk eşle itä, uzğan yılnı altı meñ keşene eşkä urnaştırğannar. Şul uq üzäk aşa 200 keşene Qazannan quıp ta çığarğannar. Quıp çığarıla torğan keşelär öçen uñaylı, çista, yoqlaw urınnarı buldırılğan. Bezneñ Zubçaninovqa bistäsendäge deportatsiä üzäge qotoçqıç xäldä bit. Tatarstanda quıp çığaruçılarğa da keşelekle mönäsäbät kürsätelä. Şunı onıtırğa yaramıy, açulı, üçle ata- analardan tağın da usalraq balalar üsep citä. Axırı yaman betäçäk. Migratsiä säyäsätendäge liberallıq däwlät faydasına tügel.

Rusiädä bala tuu kimegännän kimi bara. İrlärneñ öçtän ber öleşe araqıdan ülä. Menä şul şartlarda eşçe köçlärne tik yağadan kilgännär genä tä'min itä alalar. Bügenge köndä iñ ayanıçı şul ki, rusiägä iñ nadan qatlam ağılsa, rusiädän här yılnı Yevropağa häm başqa illärgä 100 meñ aqıl iäse qaça. Bigräktä Seber, Tön'yak buşıy.

Qazannan qaytqaç, Samar eçke eşlär ideräse nindiräk näticä yasadı?

Milli üzäklär belän eşli başladı. Qazan yulınnan baralar. Sverdlau täcribäse dä öyränelä. Bälki ike ürnäkneñ berse, bälki öçençe variant kilep çığar. Tatarstanda törekmän, äfgan, körd cämğiätläre eşli, Samarnıñ üzendä älegä alar yuq. Qazanda general Säfärgaliev kvartalğa ber üzendä milli cämğiätlärneñ citäkçelären cıyıp kiñäşmä uzdıra.

Tatarstanda eşçe qullar citmi. Şuña da anda milli oyışmalarğa eşçe köçlärgä zakaz birälär. Milli lider üz töbägenä barıp eşçelär cıyıp qayta. Bu inde däwlät säyäsäte digän süz.

Tarix şunı kürsätä, Rossiä ğömer- ğömergä üzenä immigrantlar cıyğan. Tik menä Rusiäneñ här töbägenä dä immigrantlar ağılmıy. Mäsälän, Penza ölkäsen alar uratıp uzalar. Xäyerçe töbäkkä immigrant barmıy.

Şamil Bahautdin, Samar

XS
SM
MD
LG