Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 09:09

Xalıqara cämäğätçelek Dnestr buyı saylawların tanımayaçaq


Yäkşämbedä Moldovanıñ üzbilgelängän Dnestr buyı respublikasında cirle parlament saylawları ütä. Soñğı 15 yılda bu inde 4nçe saylawlar bulaçaq. Xalıqara cämäğätçelek bu yulı da alarnı tanımayaçağın belderä.

1990 yılda Moldovanıñ Romaniä belän berläşü ixtimalınnan qurqıp, Rusiä taraflı Dnestr buyı töbäge üzeneñ bäysezlegen iğlan itkän ide. Andağı 660 meñ keşeneñ kübese Rusiä watandaşı. 1992 yılda Moldova belän Dnestr respublikası arasında qupqan bäreleşlär näticäsendä meñgä yaqın keşe häläk buldı. Bu bäreleşlär Rusiä xärbilären kertü belän tämamlandı. Meñ-yarım Rusiä xärbie äle dä şunda tora. Xalıqrağa basımğa häm 1999 yılda birelgän wäğdälärenä qaramastan, räsmi Mäskäw ğäskären çığarığa telämi.

Şuşı sürättä yäkşämbedä Dnestr buyında saylawlar ütäçäk. Xalıqara cämäğätçelek bu saylawlarnı tanımayaçağın belderde. Yevropada İminlek häm Xezmättäşlek oyışmasınıñ Moldovadağı wäkile William Hill, "bu saylawlar üter, läkin bez alarnı küzätmiäçäkbez häm näticälären tanımayaçaqbız", dide.

Töbäk belän inde 15 yıl prezident İgor Smirnov idarä itä. Tänqtçelär bu qatı qullı citäkçene äşnäçelektä, töbäkneñ bar keremle qalcaların, şul isäptän qoral citeşterüne üz qulında totuda ğäyepli. Bu käseplär prezident klanına yılına milliardlağan dollar kerem kiterä di alar.

Belgeçlär fikerençä, töbäk üzägreşkä moxtac, läkin oppozitsiä bik zäğif xäldä. Ereräk firqälär nigezdä prezident taraflı, alarnıñ säyäsi platforması yuq, fäqät iqtisadi mänfäğätläre bar. Bu firqälär Rusiäneñ radikal säyäsi törkemnärennän yärdäm kötä.

Moldova häm Ukraina Könbatışqa awışa barğan mäldä, Mäskäw belän elemtäse buluğa qaramastan Dnestr buyı izolätsiädä qala bara.

Xalıqara cämäğätçelek töbäkneñ üzen dä anda ütkän saylawlarnı da tanımıy. Moldovanaıñ säyäsät belgeçe İgor Munteanu süzlärençä, "andıy tanılmağan idaräneñ mägnäse yuq. Yäkämbe saylawları şul yarım-legitim xakimiätne raslaw tırışlığı bulaçaq. Tik töbäktä çit il ğäskärläre torğanda, Moldova belän konflikt xaläte şartlarında, bu saylawlarnı ğädel, irekle yä demokratik dip atap bulmıy."

ali gilmi
XS
SM
MD
LG