Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 12:47

Çeçnädä cäyelä barğan säyer çir xakimiätlärne aptıraşta qaldıra


Çeçnäneñ könçığışında 70tän artıq mäktäp balası alarnıñ hämmäse diärlek yäş üsmer qızlar närsä ikänlege belenmägän çir belän awırıy. Ütkän atnadan birle şul yaqlarda yäşäwçelärdä künel bolğanuı, qosu häm tın qısıluı kebek xällär küzätelä. Cirle xakimiätlär xästälekkä nerva gazı säbäp disä toksikologistlar moñı isbatlağan dälil taba almağan. Amerika toksikologie belgeçe närsä söyli.?

Azxan Asxabova söyläwenä qarağanda anıñ qızı mäktäptä rädtä torğanda dieselgä oşaş is bulğan. Anıñ küñle bolğanıp, qosqan, xuşı kitkän. Anıñ belän bergä bulğan qızlarda näk şul xällär qabatlanğan. Şuşı belenmägän serle çir näk ber atna elek başlana häm äle 70tän artıq keşe şunın belän çirli, alarnıñ bik zur öleşe yäşüsmer qızlar. 20dän artıq xästä Groznıydağı pediatrik xästäxänägä salınğan. Jaradat Dotuyeva ulı çirlägäç anı şunda kitergän. Dotuyeva radiobıznıñ tönyaq Kafkaz bülegenä bolay dip söyläde:

Ulım mäktäptän qaytıp, äni barlıq balalarnıñ başı häm eçe awırta anda tora almıy qayttım digän. Ul da öşi qaltrıy , ayaq , qulları salqın ide Min aña cılı kiyemnär kiderdem , ul üzen yaxşıraq xis itä başladı, ütte dip uylağanda ğına yañadan başlandı. Alar yaxşı xis itä başlağaç qayber balalarnı öygä alıp qaytqan idek, ämma öydä xälläre naçarlanğaç , monda kiterdek. Xästälärneñ küpçelege qızlar Berdänber malay minem ulım . Läkin xäzer öydäge malaylar da başawırta dip şiqäyät itä başladı.

Xästälärneñ zur öleşe Çeçnäneñ könçığışındağı Starogladovskaya awılınnan .Läkin çir şul urınğa ğına mäxsus tügel, tirä yaqtağı awıllarda da şuluq simptomnar kürelä.Tabip häm toksikologlar alarnıñ qayberläre Mäskäwdän aş-su belän ağulanunı kire qağa , mäktäp tiräsendä ülçängän nurlanış ta normal . Terrorçılarnıñ eşe digän imiş mimişlär dä yuq tügel. Mäktäplär urnaşqan Şelkovskaya administrativ töbäge başlığı Xösäin Nutayev ağulanuğa nerva gazı säbäp bula dide. Çeçnä sälämätlek saqlau ministırınıñ urınbasarı häm Groznıy pediatrik xästäxänäse baştabibı Sultan Alimxadciyev radiobızğa bolay dip äytte:

Bez monıñ nindi agulanu ikänlegen qatğıy äytä almıybız. Amerikan toksikologiä institutınıñ bu tör wazğiätne surätlägän mäqaläsen taptıq. Anda şuña oşaş insidentlarnıñ buluı äytelä. Bezneñ respublikada suğış buldı, balalar ruxi yara alğan alar häm fizik häm psixologik yaqtan bik zäğif.Xalıq bigräk tä xatın qızlar Qarağız xästä balalarnıñ arasında ber egnä malay . Qızlarnıñ barısı 12 belän 15 yäş arasında bigräk tä täsirgä birelä torğan çaq. Bolar amerikannarnıñ mäqaläsendä telgä alınğan.

Ämma New York Universitetı meditsina mäktäbe profesorı Marc Siegel xästälek psixologik trauma näticäse digän diagnoznı kire qağa , simptomlar , tirä yün ağulanuına işarä itä di.Siegel,

Bu simptomnar tere kömeş ağulanuınıñ klassik küreneşe. Çir minamata dip atala . Anıñ bilgeläre küñel bolğanu,tetränü , xuştan yazu. Bolar tere kämeş belän nıq ağulanu xällärenä mäxsus . Xästälek tirä yün ağulanğan yaqlarda misal öçen soda zavodı yäsiä nindider başqa ximik zavodlar urnaşqan urınnarda kürelä.Min xästälek Çeçnädä terrorçılar eşe tügel dip uylar idem

Küp kenä kitaplarnıñ aftorı bulğan Siegel Minamata yış qına tabiğıy mohitneñ xäle belän bäylängän çir..Şunlıqtan Çeçenädä berbersenä kürşe awıllardağı mäktäplärdä balarnıñ çirläwen añlap bula di. Ul mäktäplärne tikşergän toksilogie belgeçlären qız balalarnıñ urtaq şögel aktivlıqlarına ayruça ähämiät birergä çaqıra.Xälläre yaxşırğan balalar xäsxänädän çığarılğan. Ämma Siegel tere kömeş ağulanuınıñ bik ozaqqa suzılğan täsirläre bar dip kisätä . Belgeç ağunı sistemadan çığaru bik qıyın , tere kömeş ozın möddättä nerve sistemı, migä nıq zian kiterä, nerva gazınıñ täsire, zianı küpkä azıraq dip söyli. Xästäxänädäge balalarnıñ qannarı Mäskäw häm Maxaçqalada toksikologie üzäklärenä cibärelde häm düşämbe könne genä berençe näticälär bilgele bulaçaq . Prezident Putin Çeçen xakimiätlärenä çir belän köräşü öçen finans yardäme täğdim itte . Şelkowskayada barlıq mäktäplär 25 dikäbergä qädär yabıq. färidä xämit
XS
SM
MD
LG