Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 07:01

2005 yılda Sverdllovski ölkäse tatarları


2005 yıl Sverdlovski ölkäsendä yäşäwçe tatar xalqı öçen bik küp ictimaği, säyäsi, mädäni yaqtan ähämiätle waqiğalarğa bay buldı. Yıl başında uq Yekaterinburg şähär Dumasına zur saylaw kampaniäse başlanğan ide. Bu eştä biredä yäşäwçe tatar häm başqort aktivistları ciñ sızğanıp eşlädelär. Tırışıp başqarğan eş kötkän näticäne birä aldı – tarixta berençe tapqır şähär Dumasına biş tatar yegete saylandı. Sverdlovski ölkäse Zakonnar cıyılışı wäkillär palatası deputatı, Milli media-xoldingnı ğämälgä quyuçılarnıñ berse Albert äfände Abzalov monı Sverdlovski ölkäse tatarları tormışında säyäsi yaqtan ähämiätkä iä bulğan iñ zur waqiğa dip atadı.

Yaña tatar deputatları komandası milli eşlärgä äle quşıla ğına başladı. Sverdlovski ölkäse tarixında berençe tapqır ölkä xökümäte qatnaşında uzdırılıp, “Ölkä Sabantuyı” statusın alğan zur bäyrämne oyıştırğanda aqçalata da, oyıştıru yağınnan da zur yärdämne alar kürsätte. Bügenge köndä şähär duması deputatları, ölkä möselmannarınıñ Qazıylat idäräse citäkçelege belän bergä, Yekaterinburg şähäre üzägendä möselmannarnıñ dini-mädäni uçağı bulıp torırlıq bina tözü öçen cir alu probleması östendä eşlilär.

Bu yılnı Sverdlovski ölkäsendä yaña mäçetlär sanı tağın da kübäyde. Äräkäy, Şäkür kebek tatar awıllarında bik matur iman yortları açıldı. Yäşlärne dingä tartu buyınça bik küp eşlär alıp barıldı. Ölkä tarixında berençe tapqır undürt yäşkä qädär bulğan balalar arasında islam olimpiadası uzdırıldı. Qazıylat idäräse tarafınnan öç turda uzdırılğan bu olimpiada iskitkeç näticälär birep, balalarnıñ islam dine asılı qağidälärennän niqädär xäbärdar ikänlegen kürsätte.

2005 yılda tatarlarnıñ mädäni tormışı härwaqıttağıça görläp bardı. Mädäniät ministrlığı tarafınnan uzdırılğan çirattağı tatar icatı festivalendä yaña yäş talantlar açıldı. Yäş buınnıñ milli mädäniätqa tartıluınıñ tağın ber misalı bulıp, “Kügärçen” ürnäk balalar ansamble, “Kübälägem” fol'klor balalar ansamble, “Çulpan” balalar biyu ansamble ireşkän uñışlar tordı. Yekaterinburg säxnälärendä ay sayın Qazannan sänğät ostaları kilep çığış yasadılar. Ämma mädäni çaralar arasında iñ ayırılıp torğanı – Räşit Wahapov isemendäge tatar cırı festivaleneñ Yekaterinburg şähärendä oyıştırılğan zur konsertı buldı. Tatarstannıñ atqazanğan artistı Xäydär Gıyl'fanov äytüençä, älege konsert bezne illençe yıllar estetikasına alıp qayttı, tatar cırınıñ binihayä moñğa iä bulğan asılın iskä töşerde, mäşhür cırçınıñ yaqtı istälegen tağın da yañarttı.

2005 yıl cir yözendä yäşägän här tatar küñelenä Qazannıñ meñyıllığı waqiğası belän kerep qaldı, disäk tä, yalğış bulmastır. Tatar milli tormışında ğına tügel, ölkä külämendä uzdırılğan küp çaralar Qazannıñ meñyıllığına bağışlandı. Sverdlovski ölkäsendä mäktäp balaları arasında “Meñyıllıqqa-meñ räsem” digän bäyge iğlan itelde, ike töbäk arasındağı tarixi bäyläneşlärne yaqtırtqan bik bay mäğnäle kürgäzmälär eşläde, Yekaterinburg muzeyları, kitapxanälär yıl buyı Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan çaralar uzdırdılar. Bu waqiğalarnı oyıştıruda turıdan-turı qatnaşqan Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkillege binasında ölkäneñ törle poçmaqlarınnan zur delegatsiälär qabul itelde. Daimi wäkil urınbasarı Xäydär Gıyl'fanov äytüençä, Sverdlovski ölkäsendä yäşäwçe küpçelek öçen Qazannıñ meñyıllığı urında ütkärelgän waqiğalar belän istä qaldı, tatarlarnıñ, Tatarstannıñ, Qazannıñ däräcäsen kütärep, ğomumxalıq bäyrämenä äwerelde. Qazan häm Tatarstan belän Sverdlovski ölkäse arasındağı bäyläneş tağın da nığıdı. Bu xäl “Yaña Ğasır” sputnik televideniese tapşırularınıñ Sverdlovski ölkäse şähär häm awıllarına tağın da nığraq ütep kerüe belän dä bäyle. Uzğan yıl tatar eşmäkärläre yärdämendä 44 awıl häm bistälärdä tatarlar kümäkläp qarıy torğan urınnarda sputnik tälinkä komplektları urnaştırılğan ide. Bu yıl ölkäneñ un ere şähärendä kabel' çeltäre aşa tatar televideniese tapşıruların här yortqa citkerügä ireşelde. Tatarstannıñ Uraldağı daimi wäkile urınbasarı Xäydär Gıyl'fanov fikerençä, ölkä tatarları öçen bu iñ kiräkle, iñ ähämiätle çara bulıp tora.

2005 yılda bulıp uzğan näticälärgä yomğaq yasağanda, Sverdlovski ölkäse xökümäte tarafınnan uzdırılğan millätara problemalarğa qağılışlı çaralarğa da tuqtalıp ütäse kilä. Bu yıl xökümät tarafınnan finanslana torğan millätara televizion programma dönya kürde. Sverdlovski ölkäse cirendä tolerantlıq kul'turasın üsterü buyınça Rusiä-Almaniä urtaq proyektı start aldı. Bu proyekt qısalarında mäktäp uqıtuçıları häm jurnalistlar arasında bäyge iğlan itelde. Proyektnı tormışqa aşıruda ike yaqnıñ da xökümät orğannarı wäkilläre belän berlektä Sverdlovski ölkäsendä eşläp kilüçe törle milli oyışmalar aktiv qatnaşa. Xökümät orğannarınıñ milli oyışmalar belän bergäläşep eşli başlawın, milli problemalarğa qolaq sala başlawın bik uñay borılış dip äytergä bulır ide. 2005нче yıl Sverdlovski ölkäsendä änä şundıy uñay borılışlarğa bik bay buldı.

Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg

XS
SM
MD
LG