Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 23:20

Üzbäklärne qollıqta eşlätüdä ğayeplänüçelär mäxkämädä


Tacik häm üzbäklär Rusiädä awır eşlärdä eşlärgä mäcbür

Tacik häm üzbäklär Rusiädä awır eşlärdä eşlärgä mäcbür

Üz illärendä eş tabalmağan üzbäklär, illären taşlap yaxşı eş tabu ömete belän Rusiägä kitälär. Läkin, Rusiädä yaxşıraq tormış ömet itüçelär küpçelektä üz xıyallarına ireşä almiy. Alarnıñ bu wazğiätennäñ faydalanırğa telägän qaysı ber eş tämin itüçelär, alarnı riza bulmağan eşlärdä dä eşlärgä mäcbür itä.

Rusiäneñ Orel şähärendä, rusiäle eş birüçelär qolında “zamança” qollıqta eşlärgä mäcbür itelgän üzbäk eşçeläreneñ däğwäse bügen mäxmäkämädä qarala başladı.

Üzlärenä aqça tülänmiçä, tönnären çılbır belän bäylänep eşlärgä mäcbür itelgän 24 üzbäk, yün ayında irekkä çıqqan ide. Cäberläwdän qaça alğan 4 eşçe bu xaqta idarägä beldergän häm qollıqtağı 20 keşe dä tabılıp, alarnı cäberläwçelär qulğa alınğan ide.

Rusiä baş prokurorınıñ matbuğat xezmäte xäbär itüençä, qulğa alınğan 34 yäşendäge, Aleksey Prıgunov, cinäyätçe ber törkem oyıştırıp, keşelärne qol kebek eştä qullanuda ğayeplängän. Ul şul uq waqıtta 24 üzbäk eşçene qanunsız räweştä ilgä kertüdä dä ğayeplänä.

Prokurorınıñ matbuğat xezmäte mäğlümätlärenä qarağanda, älege 24 üzbäk, Rusiägä 2006 yılnıñ sintäbr aylarında kilä başlıy. Kilügä alarnıñ barlıq dokumentları alına häm eşçe belän eş tämin itüçe arasında ber nindi kileşü imzalanmi. Häm alar cäberlänep eşlärgä mäcbür itelä.

Baxtiyar, qollıqta eşlägän könnären isenä töşergändä äle dä tetränep kitä, ul üzläreneñ ul waqıttağı çarasızlığın bolay añlata.

“Beläsezme alar arasında universitet professorları da bar ide, keşelär monda zur ömetlär bağlap kilä. Monda kilälär läkin monda üzbäklärne yaqlağan alar mäsälälären qayğırtğan ilçelek yuq, ber kem dä yuq. Şuña üzbäklär monda qollıqtan da naçar möğamälägä duçar qala. Pasport quldan alınsa kemgä möracäğat itä alasız? Pasportıgız yuq, keşegez yuq, qolsız sez monda qol! “

Üzbäk imigrantlarınıñ Rusiädä niçek tormış alıp baruların kürsätkän dokumental filmneñ Rusiä kanallarınıñ bersendä kürsätelüe belän, üzbäk eşçeläre oçrağan bu waxşilek turında kübrek keşe belä başladı. Alarnıñ kürgän ğazapları, tönnä çılbırğa bäylänep qıynaluları, ägär dä eşlärgä telämäsälär suıq suğa batırıluları turında añlatıldı.

Mäskäwdäge, Memorial keşe xoquqların yaqlaw üzägandä eşläwçe, Bahrom Hamraev, Orel şähärendä 24 üzbäk eşçeneñ tap bulğan bu xälne barı tik, zamança qollıqnıñ ber misalı dip atarğa bula di.

“Üzbäklärne eşlätep axırda aqçaların tülämäw oçraqları Rusiädä bik yış oçrıy torğan xäl. Rusiädäge barlıq eş birüçelär, monda üzbäklärneñ xaqları bulmağanın belä häm alarnı qol kebek qullanalar. Alar üzläreneñ bu eş öçen cäwapqa tartılmayaçaqlarında belälär. Bu mäsäläne xäl itü yulında da ciddi üzgäreşlär älegä yuq.”

Qollıqta eşçe bularaq qullanılğan 24 üzbäktän berse, Baytiyar, bu mäsälä buyınça üze häm anıñ Üzbäkstandağı tuğannarınıñ, Mäskäwdäge Üzbäk ilçelegenä möräcäğat itep qarawların äytä. Läkin annañ ber nindi näticä çıqmağan. “İlçelektä ğadättä könenä bik äz waqıt eşlilär, şaltratıp söyläşmäkçe bulsan, yä urnında yuq, yä aşarga kitte dip yärdäm kürsätmäs öçen üzlärenä säbäblär tabalar” di Bahtiyar.

Şuña andağı Üzbäklärnen berär ninde problemnäre bulsa, möftiätkä möräcäğat itälär.

Rusiäneñ azia öleşe diniä näzaräte baş möftiye Nafigulla xäzrät, alarğa yärdäm kürsätergä tırışabız, häm awır xälgä oçrağan keşelärgä här waqıtta yärdäm kürsätergä äzerbez dip belderde.

Baxtiyar, Rusiädä äle dä meñlägän üzbäk qollıqta eşli di. Läkin alarnı şul qollıqta eşlärgä närsä mäcbür itä soñ digändä, ul bolay cäwap birä:

“Üzbäk xalqı monda kilep qol bulıp yäşi nigä? Çönki Üzbäkstandağı citäkçelär üz xalqı turında qayğırtmi. Ägär Üzbäk türäläre üz xalqın uylap alarğa eş tämin itsä, üzbäklär nigä monda kilep urıslarğa qollıq qılsın? Belegez ki qaysı däwlät üz xalqın qayğırtmasa, şuşı däwlätneñ xalqı qol. Añarda ömet yuq, prezidentıbıznıñ qılğan in zur eşe bu buldı: Keşelärne qolğa äyländerde!”
XS
SM
MD
LG