Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 21:12

Törkiädä başlar äylänä


Ekonomikadağı bilgesezlek, türban dip atalğan baş yawlığı probleması, öçençese idän astı ütä millätçelär häm Gretsiä premiereneñ räsmi vizitı.

AQŞ-ta başlap barlıq dönya birjalarına cäyelgän tiskäre ekonomik signallar İstanbul birjasın da qatı bärde. Soñğı ike köndä birjadağı aksilälärneñ bäyäse 28,5 milliard dollarğa kimede. Bu inde aksiä xucaları, spekulantlar zur zian kürde digän süz. Dönyanıñ iñ ataqlı spekulantlarınnan Soroznıñ “soñğı 60 yılnıñ iñ zur ekonomik krizisı” dip beldeüe dä ğomumän dönyada, ayrım alğanda Törkiädä zur tuñğısızlıq xasıl itte. Ekonomistlarnıñ küpçelege ekonomik torğınlıq yäki global üseştä äkrenäyü turında kisätälär. Yäğni dönya bazarlarında alış bireş eşläre kimiäçäk, anıñ arqılı eşlär tuqtalaçaq, eşsezlär sanı artaçaq, bu protsesstan bigräktä eş xaqına ğına yäşägännär zian küräçäk. Törkiä kebek ekonomikasın üsterergä, inflyatsiäne kimetergä tırışqan illär zurraq zian küräçäk. Törkiäneñ finans ministere Unakıtan häm premier Erdoğan “bez dä bu dulqınnan zian küräçäkbez” dip äytergä mäcbur buldılar. Läkin alar Törki bu krizistan qotılır digän bulsalar da birjada säyäsilärneñ bu süzläre bik tä tä`sirle bulmadı kebek. Däwlät Üzäk Bankasınıñ direktorı Durmuş Yılmaz da
ekonomik ölkädä ilebezgä bulğan ışanıçnı kimetmäskä tieşbez, AQŞ-ta ressesiä yäğni torğınlıq bulmas, ämma ekonomika citdi räweştä äkrenäyer,- dip äytte.
İnde uramdağı ğadi watandaşqa monıñ nindi tä`sire bulır disäk, uñay bulmayaçağın äytä alabız. İnflatsiä üsäçäk, däwlät çığımnarın qarşılaw öçen salımnarnı artıraçaq, eş urınnarı yabılu säbäple eşsezlär kübäyäçäk hb.lar.
Menä mondıy panika xäle xökem sörgändä xökümät ike atnadan birle türban dip atalğan başyawlığı mäsäläsen kön tärtibendä tota. Mäğlüm Törkiädä İslam quşa dip başın bäylägän xatın-qızlarğa universitetlarğa kerü mömkinlege birelmi, bu laisizmğa, yäğni dinne däwlät eşlärennän ayıruğa qarşı dielä. Ä İslamçı AK partiä saylawçılarına “bez bu problemanı çişäcäkbez” digän väğät birgän ide. Xäzer AK partiä xökämäte oppozitsiädäge 70 deputatqa iä Millätçe Xäräkät Partiäse belän kileşep konstitusiäneñ qayber maddälären üzgärtep bu mäs`äläne çişärgä zur köç sala başladı. Universitetqa İslamçı simvollar keräçäk dip qurqqannar moña qarşı köçle reaksiä birä başladılar. Inde mätbuğatta da zur ızğış quptı, televiziälärdä bu turıda mäxsus debatlar bara. Rejimnıñ saqçısı dip isäplängän Törek Qorallı Köçlärennän (TQK) älegä reaksiä işetelmäde.
İdänastı ütä millätçe Ergenekon oyışmasınıñ törle terror xäräkätlärenä qatnaşuda ğäyeplängän 30-dan artıq ağzasınıñ qulğa alınuı Törkiäneñ köntärtibenä mengän öçençe tema buldı. Alar arasında sigez pensiädäge ofitsär häm ğäskär bar. Şulardan bere general. Oyışmanıñ mäqsatı eçke häm çit döşmannarnı täsirsez xälgä kiterü, kiräkkändä yuq itü ikän. Bu oyışmanıñ TQK belän bäyläneşe mäsäläse, prokuraturadağı soraw alulardan nindi näticä çığaçağı bilgesez. Şulay da matbuğatta, prokuraturanıñ bu turıda xäbär birmäskä digän kürsätmäsenä qaramastan, imeş mimeşlär çıqqalap tora.
49 yıldan soñ berençe märtäbä bularaq ber Grek primere Kostas Karamanlis räsmi vizit belän Ankarağa kilde. Mäğlüm ike il arasında Kiper, Egäy diŋgezendä Törkiägä yänäşä torğan utrawlar, Gretsiädä yäşäwçe azçılıq Törklär, İstanbuldağı provoslau arhiepeskopınıñ pozitsiäse belän provoslav popların uqutu mäsäläsendä baytaq problemalar bar. Şul säbäple dä bu vizit zur ähämmitkä iä, şiksez problemalarnıñ hämmäse çişelmäsä dä ike arada eşçän dialogqa başlawğa zur öleş kertäçäk dip uylanıla.
Qısqası iñ citdi mäs’älä ekonomik ölkädä bulsa da Törkiädä xökümät xalıqnıñ diqqäten başqa yaqlarğa cälep itü öçen başyawlığı yaki Ergenekon mäsälälärenä kübräk ähämiyat birä digän farazlar bar.
XS
SM
MD
LG