Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 21:05

Tibetlelärneñ sörgendäge citäkçese Dalai Lama, Tibettä barğan çualışlar tuqtatılmas xalgä äwerelsä, citäkçelek wazifasınnan kitäçägen belderde.

Kiçä Qıtay premyerı Wen Ciabao, Tibetlelärneñ ruxi citäkçesen, Lhasa häm başqa şähärlärdäge ğisyan xäräkätlären oyıştırıp xalıqnı qotırtuda ğayeplägän ide. Premyer Wen, bu çualışlar aşa tibetlelär Olimpia uyınnarı aldınnan Qıtaydağı wazğiätne totrıqsızlandıırğa tırışa dip belderde.

Dalai Lama bügen Tibet sörgennäre yäşägän Hindistannıñ Dharamsala şähärendä yasağan çığışında bäreleşlärne tuqtatırğa çaqırdı.

Ul tibetlelärgä, “kiyerenkelekne arttırmağız çönki bu xäräkät intixargä tiñ. Bu yulda ber tügel tağın meñ tibetle canların fida itsä dä barıber ber nindi faydası bulmayaçaq” dide.

Ul, bäysezlek mäsäläse monda soraw bula almıy dide.

Dalai Lama, ägär dä wazğiyät tınıçlanmıy ikän, ul çağında citdi qarar birergä mäcbür bulaçaqmın dide.

“Ägär dä waqıyğalar çığırınnañ çığa ikän ul çağında wazifadan kitäçäkmen”

Kiçä Tibet başqalası Lhasada çıqqan qanlı çualışta, Qıtay xaqimiäte 13 keşeneñ üterelüen belderde.

Üz cirären qullıqqa alğan Qıtay xaqimiätenä qarşı tibetlelär, açu-xislären Qıtay kibetläre häm maşinaların yandıru belän kürsätä.

Tibetlelär, protest çaraları waqıtında polisiä belän çıqqan çulaşta 99 keşeneñ Qıtay köçläre tarafınnañ üterelüen däğwä itä. Qıtay xaqimiätenä qarşı protest çaraları şulay uq Qıtaynıñ tibetlelär yäşägän şähärlärendä dä däwam itte.

Dalai Lama Qıtay xaqimiäteneñ üzen nizaqnı arttıruda ğayepläp çığuına qatğiy qarşı çığıp, Qıtaynı başta waqıyğanı tikşerep çığarga çaqırdı.

Dalai Lama, Tibetkä Qıtay eçendä bäysezlek tügel barı tik avtanom statusı berelüen taläp itülären äytä.

Läkin Premyer Wen Ciabao soñgı könnärdäge waqıyğalarnıñ Dalai Lama häm yaqtaşları tarafınnañ qotırtıluı häm oyıştırıluı turında dälilläre buluın bäyan itte. Ciabao, bu xäl Dalai Lama häm anıñ yaqtaşlarınıñ bäysezlek tügel ä tınıç diologlar ğına taläp itäbez digän süzläreneñ barı tik yalğan äyber buluın kürsätte dip äytte.

Premyer bu çığışı belän soñgı ber atna däwam itkän waqıyğalar xaqında räsmi belderü belän çıqqan berençe yuğarı däräcädä däwlät räsmiye buldı.

Tibettäge çualışlarğa qarşı xalıqara cämäğatçelek tawışsız qalğan ide. Läkin kiçä BMO sekretarı Ban Ki Moon bu tınlıqnı bozıp, çualışnı tuqtatırğa çaqırdı.

“Min xaqimiätlärne bu çualışnı tuqtatırğa çaqıram. Bu çualış tağın da cäyelgänçe anı tuqtatırğa kiräk. Häm bu noqtada min tınıç çaralar kürelüeneñ ähämmiätenä tağın ber qat basım yasıym.”

Ğisyançılarğa çaralarnı tuqtatır öçen birelgän möddätneñ betüennäñ soñ, Qıtay citäkçelegeneñ Lhasada öylärdä keşelärne tikeşerep çığıu häm şiklänelgän keşelärnen qulğa aluı xäbär itelä.
XS
SM
MD
LG