Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 11:12

Üzäk aziada elekke yıllarğa qarağanda yuğarı uqu yortları sanı arta barsa da, iqtisadi yaqtan uqırğa köç citkerä almıyça mäktäplären taşlawçılar sanı xaman kimemi.

Üzäk azia illärendä bu atnalarda uqu yılı tämämlanıp kilä, yözlägän meñ uqıçı bu atna diplomın alıp çığa. Xäzer uquçılar diplomnarın alunı da kötmiçä ğailälären matdi yaqtan tämin itär öçen Rusiä häm başqa illärgä eşlärgä yul tota.

Mirodil dä här ber yäş üsmer kebek ber kön universitetqa barırğa xıyallana, läkin älegä tügel. Üzbäkstannın könçığış wilayäte Andicanda ul bıyıl däwlät mäktäben tämamlağan. Läkin ul diplomın alırğa ölgermäde. Çönki april-may aylarında Rusiä häm Qazaqstanda eş sezonı başlana. Mirodil awıldaşları belän bergä, ğailäsenä yärdäm itär öçen çit ilgä waqıtlıça eşlärgä qarar qılğan.

Şulay itep Mirodil universitetta uqu urnına xäzer Qazaqstanda eşli. Ber yaqtan äni-ätisenä aqça cibärep torsa, ikençe yaqtan üzenä uqır öçen aqça cıya.

“Uqu öçen aqça kiräk. Eşläp bulsa da universitetta uqırmın dip xıyallanam.”

Mäskäwgä kilgän Üzäk azialılar küpçelek uram çistartu eşendä eşli
Mirodil kebek Üzbäkstan häm Üzäk azaianın çit töbäklärendä iqtisadi awırlıqlar belän köräşergä mäcbur bulğan uqıçı yäşlär, tabip, uqutuçı yäisä injiner bulu xıyalların ber yaqqa taşlap, yäisä tuqtatıp torıp aqça eşlär öçen çit illärgä waqıtlıça eşlärgä çığıp kitä. Alar ällä kem bulıp eşläme, iqtisadi yaqtan çağıştırmaça bay bulğan Qazaqstan yäisä Rusiä kebek illärdä awıl xucalığı, tözeleş yäisä başqa urınnarda waqıtlıça eşli. Säbäbe bik ğadi, Üzäk azianda zur şähärlärdän çittäräk yäşägän keşelär, eş taba almıy häm alarğa aqça tabarğa kiräk.

Üzäk azia illärendä soñgı yıllarda yaña uqu yortlarının sanı arta barsa da bu ällä ni uquçılar sanının artuına täser itme çönki ikençe yaqtan liseyne betergännän soñ yuğarı uqu yortına däwam itüçelär sanı kime bara. Mäsälän Üzbäkstannın Sämärqand wilayätendä lisäyne tämamlağan uqıçılarnıñ ni barı 12 % ğına yuğarı uqu yortında uqı öçen möräcäğat itkän. Universittetqa möräcäğat itüçelär sanı könnän kön kime çönki xäzer yuğarı uqu yortları sovetlär waqıtındağı kebek buşlay tügel, anda aqça alalar. Qayber universitetlär räsmi bularaq buşlay bulsa da, rişwätçelek häm korupsiänen yış taraluı näticäsendä imtixanğa kergändä yäisä semester başlanğan da yazılu öçen här forsatta alarda aqça taläp itelä.

Yäşlärneñ univeristetnı taşlawında tağın ber säbäp ildäge eşsezlek probleme. 4-5 yıl uqıp universitetnı yaxşığa bitergän uqıçılar da äle eş tabalmıy. Alar arasında bik sälätle häm hönärle keşelär bulsa da, citärlek eş xaqı tülägän eş yuq.

Üzbäk uqıtuçısı Şaqircan Muminov, yäşlärneñ kübese olı abıylarınıñ uqığannan soñ eş tabalmıyça çit ilgä baruların küzätä. Häm şulay itep äle mäktäben bitermiçä abıylarına iärep kitkän uqıçılar bula di, Şaqircan äfände:

“Bezneñ mäktäptä 8-9nçı sıynıf uqçıları arasında uquıların taşlap olıraq abıylarına iyärep Rusiägä yäisä Qazaqstanğa eşlärgä kitüçelär bar”

Muminov xäzer yäşlär universitetqa barunı waqıt yuğaltu bularaq kürä başladı di. Alar fikerençä ni qadär hönäri diplomın bulsa da, bu diplomnın barı ber Rusiädä tözeleş cirlärendä yök töyäp äyber taşudan başqa eşkä yaramıyaçağın kürä.

Xäzer Üzäk azia illärendä, maxsus uqu programı belän çit illärgä barıp anda uqu mömkiçelekläre dä arta.
Anıñ aşa uqıçılarğı uqıların çit illärdä däwam itterep akademik dönyada kamilläşergä mömkin. Läkin mondıy mömkinçelek barlıq uquçığa nasip bulmıy. Bu xıyal elita yäisä xökümättä eşlägän keşelär balalarına ğına täti. Qalğannar öçen ul ber xıyal bulıp qala.
XS
SM
MD
LG