Accessibility links

Кайнар хәбәр

Йосыф Гәрәй


Йосыф Гәрәй 1904 елның 20 мартында Бәләбәй өязенең Базгыя авылында (хәзер Шаран районына керә) туа. Бәләбәй педагогия курсларында белем ала, берничә ел укытучы, инспектор, Бәләбәй кантон башкарма комитетында инструктор булып эшли. 1930-1931 елларда Кызыл Армия сафларында хезмәт итә, урта командир дәрәҗәсендә запаска җибәрелә.

Армиядән соң Башкортстан мәгариф комиссариатында кадрлар буенча инспектор, тел һәм әдәбият буенча гыйльми хезмәткәр булып эшли.

1936-1937 уку елында Башкорт дәүләт педагогия институтында урыс теле һәм әдәбиятыннан укыта. Шул чорда башкорт мәктәпләре өчен "Әлифба", байтак дәреслекләр һәм башкорт теле программаларын төзи. Бер үк вакытта СССР Язучылар берлегенең Әдәбият институтында читтән торып укый. Башкортстан Язучылар берлегенең оештыру комитеты секретаре итеп сайлана.

1940 елның 15 июлендә Башкорт АССР Югары мәхкәмәсе Йосыф Гәрәйне РСФСР җинаять кодексының 58-10 мәддәсе буенча хөкем итә. Совет дәүләтенә каршы контрреволюцион агитация алып баруда, ВКП(б) һәм дәүләт җитәкчеләренә яла ягуда гаепләнеп, ул ун елга ирегеннән мәхрүм ителергә һәм биш елга сөргенгә җибәрелергә хөкем ителә. 1957 елның 22 октябрендә хөкем эше җинаять булмау сәбәпле туктатыла.

1958 елны Йосыф Гәрәй Уфага, язучылык эшенә кайта. Ул элеккечә балалар әдәбияты өлкәсендә эшләвен дәвам итә, сабыйлар өчен шигырь һәм әкият җыентыклары чыгара. Документаль проза өстендә эшли. Әсәрләрен башкорт телендә язса да, Йосыф Гәрәй Башкортстанда татар теленә рәсми статус кайтаруны яклап чыга. Язучы 1988 елның 2 мартында вафат була. Язучының җәсәде туган авылы Базгыяга кайтарып җирләнелә. Әдипнең архивы Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының Кулъязмалар һәм текстология бүлегенең мирасханәсендә саклана.

XS
SM
MD
LG