Accessibility links

Кайнар хәбәр

"Голова у татар работает на двух операционных системах"


Надир Багавиев

Надир Багавиев родился в Татарстане, выучился в татарской гимназии и ... открыл частную космическую фирму в Америке. Сейчас он строит ракеты для полётов в космос. Предлагаем вам отрывок интервью с Надиром подстрочным переводом и словарём.

Надир Баһавиев: "Татарның башы ике операцион системда эшли"

Татарстанда туып үскән (родившийся и выросший), АКШта (В США) үзенең хосусый (свою частную) ракет төзү ширкәтен (компанию по строительству ракет) булдырган Надир Баһавиев татарлар галәм белән кызыксынуга (интересу космосом), гомумән, дөнья белән танышуга (знакомству с миром) күбрәк игътибар бирергә тиеш (должны уделять больше внимания) дип саный (считает). Азатлык аның белән әңгәмә тәкъдим итә (предлагает интервью с ним).

—​ Надир, сез Казаннан АКШка ничәнче елда (в каком году) һәм ни сәбәпле (почему) күчендегез (переехали)?

Словарик

хосусый – частный
ширкәт – компания
галәм белән кызыксыну – интерес к космосу
игътибар итү – уделять внимание
күченү – переезжать
белем алу – получать образование
дәүләт карамагында – под контролем государства
үсәргә тырышабыз – стараемся расти
ракет төзү – стоительство ракеты
иярчен – спутник
ракет җибәрү – отправить ракету
боралак – вертолёт
очкыч – самолёт
самими – наивный

— АКШка 2002 елда киткәнбез (уехали). Гаилә белән күчтек (переехали с семьёй), чөнки Русиядә космонавтика үлә башлады (начала умирать) һәм миңа АКШта яхшырак булыр (в США мне будет лучше) дип уйладык (подумали). Аңа кадәр (до этого) мин Казан авиация институтында укыдым (учился). АКШка килгәч Флоридада Embry-Riddle Aeronautical University-да белем алдым (получил образование) һәм аэрокосмик инженер булдым (стал).

—​ АКШта мөмкинлекләр күбрәк дип санадың инде (посчитал, что в США больше возможностей)?

Әлбәттә (конечно). Монда галәм өлкәсендә (в космической сфере) дәүләт карамагында да (и в государственном секторе), шулай ук хосусый да (и в частном порядке) эшләргә мөмкин (можно работать). Русиядә дәүләт карамагында гына эшләп була һәм бу авыррак (это сложнее). Силикон үзәнлегендә (Силиконовая долина) Bagaveev corporation исемле кечкенә стартап ширкәтемне (компанию) булдырдым (создал). Әле биш кенә кеше эшлибез (работаем только впятером). Акрынлап үсәргә тырышабыз (потихоньку стараемся расти).

​—​ Ширкәтегез нәрсә белән шөгыльләнә (чем занимается)?

— Без галәмгә оча торган ракет төзибез (стоим ракеты, которые летают в космос). Ракет галәмгә 50 килограммлы кечкенә иярченнәр җибәрә алачак (сможет отправлять маленькие спутники). Менә шуның белән без базарга чыгып (выйдя на рынок) студентлар ясаган иярченнәр, кечкенә ширкәтләр яки НАСАның иярченнәрен галәмгә очырабыз.

—​ Әле сынау уздырганыгыз (уже провели опыт), ракет очырганыгыз булдымы?

Беренче адым буларак (первым шагом) беренче ракетны җибәрдек (отправили). Ул ракетта 3D принтерда эшләнгән мотор кулланылды (использовался). Бу әле яңа өлкә (это ещё новая сфера). Шулай акрынлап алга атлыйбыз (шагаем вперёд).

Икенче ракет галәмгә очар, ләкин орбитага чыкмас (не выйдет). Галәмгә сикерәчәк тә кире кайтачак (прыгнет и вернётся обратно). Өченче ракет инде галәмгә очарга тиеш (должна полететь).

[...]

—​ Син Татарстан авиация өлкәсе үсештә дип әйттең (сказал, что сфера авиации в развитии). Мисаллар бармы (есть ли примеры)?

— Мәсәлән, хәзер "Ансат" дигән яңа боралак төзиләр (строят новый вертолёт). Аңа татар исеме бирделәр (дали татарское имя). Күп илләргә экспортлыйлар. Казандагы очкыч заводында эш күп (много работы на самолётном заводе). Үсеш бара (идёт развитие). Шуңа, минемчә, техник үсеш бар (есть технический рост), әмма ул безнең кебек 20-30 яшьлекләрдә түгел (не у 20-30летних), ә 10-15 яшьлек балаларда башланды (а начался у детей 10-15 лет).

Совет берлеге таркалгач (когда распался Советский союз) барысы да менеджер булып киткән иде (все стали инженерами), менә хәзер ул чор бетә башлый (этот период начал заканчиваться) һәм инженерлар чоры башлана (начинается время инженеров). Мин Татарстанда инженерлык үсешен күрәм.

[...]

Берничә ай элек (несколько месяцев назад) Путин, татарлар яхшы халык (хороший народ), әмма самими (наивный) дигән иде. Самимилек ул алай начар сүз түгел-түгелен (само по себе, наивность - неплохое слово), әмма татарлар дөньяны белми (не знают мир). Кытайлар, британнарның ничек бизнес алып баруын белми. Кораллы көчләрнең (военные силы), сәүдә бәйләнешенең (торговые связи), бизнесны алып бару нечкәлекләрен (тонкости ведения бизнеса) белеп бетерми (не знает до конца).

Шуңа иң мөһиме (поэтому самое главное) белем алу (получать знания). Аннары аны тиешлечә файдаланып булачак (потом это можно будет использовать).

Хәзер һәрбер халык (каждый народ) ниндидер бер тармакта үсеш ала (берёт рост в определённой сфере). Кытайларда ул сәнәгать (промышленность), Германиядә – төгәл станоклар. Татарларга да шундый тармакны табу мөһим (важно найти такую область). Нефтьне сатып, алма үстереп кенә көн күреп булмый (нельзя жить).

[...]

*****

Это был отрывок интервью радио Азатлык. Полностью и в оригинале материал можно прочитать здесь.

Если вы хотите почитать литературные тексты, то в нашей рубрике "Читаем на татарском" можно найти тексты татарской и мировой литературы. Все тексты адаптированы для изучающих язык, к ним прилагаются аудио, перевод ключевых фраз и тест.

Не забывайте заглядывать на наш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, Telegram-е, Facebook-е и Instagram-е. ​

изучаем с Азатлык

На сайте Радио Азатлык выходит много интересных материалов, с которыми мы планируем вас знакомить в рамках курса "Изучаем татарский с Азатлык". Наш метод дает возможность читать на татарском без словаря, быстро привыкая к системе языка и набирая лексический запас. При ежедневном чтении таким методом можно в течение года научиться читать свободно. Запоминание слов и речевых оборотов происходит при этом не за счет зубрежки, а за счет постоянной повторяемости слов в тексте.

XS
SM
MD
LG