Accessibility links

Кайнар хәбәр

Rusiädä baş möfti bulırmı?


Uzğan proğrammabızda xäbär itelüençä, atnaqiç könne Ufada Başqortstannıñ räsmi xaqimiätläre türäläre häm islam dine oyışmaları ähelläre qatnaşlığında “İslam häm xäzerge zaman” dip isemlängän zur kiñäşmä bulıp ütte. Mondıy kiñäşmäneñ äzerlänüe xaqında süzlär baytaqtan yöri ide inde. Respublik däwlät orğannarı Başqortstanda da Rusiä külämendä tıyılğan “Xizb ut Tährir” digän oyışma tarafdarları qulğa alınıp xökem itelgännän soñ, respubliktağı ike möftiätkä qarağan dini oyışmalar citäkçeläre häm imamnar belän kiñäşmä ütkärergä cıyına dip mäxällälärgä dä xäbär itelgän bulğan. “Xizb ut Tährir” oyışması ideyälären ğämälgä quyarğa omtıluçılar dip qulğa alınğan häm xökem itelgän şäxeslär üzlärenä tağılğan ğäiplärne bügenge köndä dä kire qağa, monı naxaq eş dip sanıy. Şul uq waqıtta iminlek orğannarı da, däwlät oyışmaları da kiläçäktä Başqortstanda traditsion İslamğa xas bulmağan küreneşlärneñ ütep kerüen aldan uq kisätergä uylıy kebek.

İslam dine ähelläre atnaqiç könne cıyılğan kiñäşmä üze dä üzençälekle. Räsmi xaqimiätlär tarafınnan din ähellären çaqırıp oyıştırılğan andıy cıyınnıñ bulğanı yuq ide äle. 400 dän artıq keşe qatnaştı anda. Respubliknıñ barlıq rayonnarınnan häm şähärlärennän dä diärlek imamnarnıñ da qatnaşuı bu cıyınnıñ üzençä ber üget-näsixät, kiñäşlär birü öçen oyıştırıluına ber işarä ide. Cıyında qatnaşqan Başqortstan Prezidentı xaqimiäte başlığı Radiy Xäbirov, Başqortstan witse-premerı, mädäniät häm milli säyäsät ministrı İldus İlişev, Rusiä Prezidentı xaqimiäteneñ eçke säyäsät buyınça kiñäşçese Aleksey Grişin härberse çığış yasap, islam häm xäzerge zaman digän temğa üz fikerläre belän urtaqlaştı. Alar şulay uq “Xizb ut Tährir” kebek oyışmalarnıñ Başqortstanğa ütep kerüenä yul quymaw öçen, din ähellärenä bik iğtibarlı bulırğa çaqırdı. Şul uq waqıtta çığış yasawçılar Başqortstandağı dini oyışmalarnıñ üzläre arasında da añlaşu häm tatulıq bulırğa tieşlegen assızıqladı. Ser tügel, respubliktağı ike möftiät arasında da ixlsa duslıq yäşi dip äytep bulmıy. Baş möfti Tälgät Tacetdinnıñ berdänber häm qağılğısız möfti buluına qarşı, Başqortstan möselmannarı diniä näzaratı tözelüe häm aña möfti itep elek Tälgät xäzrätneñ urınbasarı wazıyfaların başqarğan Nurmöxämät Niğmätullinnıñ saylanuı respubliktağı islam dinen başqa yassılıqqa çığardı. Nurmöxämmät Niğmätullin milläte belän başqort. Başqortstanda unbiş yıllar çaması elekrespublikanıñ üzallılığı turında iğlan itelgäç, respubliktağı başqort milli oyışmaları möfti dä başqort bulırğa tieş, digän nıqlı fikergä kilde. Şulay itep, ike möftiätneñ barlıqqa kilüe, nigezdä, milli tösmerle buldı disäñ dä yarıy. Başqortstan möselmannarınıñ ayırım diniä näzaratı tözelsä dä, Tälgät Tacetdinnıñ elektän kilgän däräcäse älläni töşmäde. Anıñ belän Başqortstan citäkçeläre genä tügel, ä Mäskäw türäläre dä isäpläşergä mäcbür. Mondıy fenomenğa törle keşe törleçä farazlar kiterä.

Ğomumän, soñğı waqıtta Rusiädä berdänber baş möfti bulırğa tieşlege turında da fikerlär quyırtıla başladı. Yañaraq Tübän Novğorodta islam dine ähelläre cıyınında da bu mäsälä kütärelgän ide. Bu xaqta atnaqiç könne Ufada uzğan kiñäşmädä dä süz bulıp aldı. Ämma älege mäsälädä imamnarnıñ törle fikerdä buluı açıqlandı. Başqortstan möselmannarı diniä näzaratı räise, möfti Nurmöxämät xäzrät tä Rusiä möselmannarınıñ älegä bu mäsäläne xäl itärgä ölgerep citmäwen äytä.

(Nurmöxämät)

Başqortstan möselmannarı diniä näzaratı räise, möfti Nurmöxämät Niğmätullin buldı bu. Atnaqiç könne Ufada islam dine ähelläre belän bulğan zur kiñäşmä respublik räsmi xaqimiätläre başlanğıçı belän ütkärelde. Mondıy kiñäşmälärneñ kiläçäktä dä yışraq oyıştırılaçağı xaqında äytelde. Şulay itep, däwlät orğannarı Başqortstandağı dini oyışmalar eşçänlegen, şul isäptän İslam dine ähellären cıyıp kiñäş qorunı cayğa salmaqçı. Bu alarnıñ eşenä üzençä “döres” yünäleş birüne añlatırmı, anısın waqıt kürsäter.

Fänis Fätxi, Ufa.
XS
SM
MD
LG