Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 09:06

Söğüd Ğärabstanı xakimiätläre terrorğa qarşı köräşne köçäytü zarurlığı turında belderde.


AQŞ räsmiläre mondıy belderülärne bik xuplap qabul itsä dä, qayber säyäsi küzätüçelär Söğüd Ğärabstanınıñ çınnan da qatı çaralar küräçägenä ikelänep qarıy.

Uzğan atnada Riacta 34 keşeneñ, şul isäptän 8 amerikalınıñ ğömeren özgän terror höcümennän soñ jomğa könne Söğüd Ğärabstanı şahzadäse Abdullanıñ tışqı säyäsät kiñäşçese Adel äl-Cubayr Riadnıñ suğışçan törkemnärgä qarşı citärlek däräcädä köräş alıp barmawın tanıp kiläçäktä terrorğa qarşı çaralarnıñ arttırılaçağın belderde:

AUDİO: Düşämbe könge faciğäle waqıyğa Söğüd Ğärabstanına, Quşma Ştatlarğa, dönyadağı tınıçlıq söyüçän barlıq xalıqlarğa qarğı qatı orım buldı. Bez tırışlıqlarıbıznı arttırırğa, terrorçılarnı bik qatı ezärleklärgä häm räximsez räweştä cäzalarğa tieşbez.

Älege höcümne Äl-Qaidä terror çeltärenä bäyläp qarıylar. Kiçä Söğüd Ğärabstanı Äl-Qaidägä bäyle buluda şiklänelgän 4 keşeneñ qulğa alınuın iğlan itte. Eçke eşlär ministrı urınbasarı Äxmät äs-Sälam barlıq dälillär dä alarnıñ äl-Qaidägä bäyle buluın kürsätä dide.

Aq Yort süzçese Ari Fleischer äl-Cubayrneñ äytkänen xuplap bu höcüm Söğüd Ğärabstanına qatıraq pozitsiädä bulu kiräklegen kürsätä dide:

AUDİO: Bu höcüm Söğüd xakimiätlärenä häm Söğüd xökümätenä üz illärendä terrorğa qarşı köräşneñ ni qädär möhim buluın iskä töşerä. Çönki terror Quşma Ştatlarğa häm Söğüd Ğärabstanında yäşäwçe könbatış keşelärenä genä tügel, Söğüd xökümätenä dä yanıy. Häm Söğüd xökümäte yaxşı reaksiä kürsätte.

Fleischernıñ älege çığışına qädär Quşma Ştatlarnıñ Söğüd Ğärabstanındağı ilçese Riad AQŞnıñ höcüm turındağı kisätülären ällä niçä märtäbä iğtibarsız qaldırdı dip zarlanğan ide. İlçe Robert Jordan äytüençä, 29-nçı aprel''dän başlap ul Söğüd eçke eşlär ministrlığına AQŞ watandaşları yäşägän yortlar tiräsendä iminlekne arttırunı sorap 3 märtäbä möräcäğät itkän bulğan. Eçke eşlär ministrlığına şundıy soñğı möräcäğät terror höcümenä duçar bulası yortlar yanına barıp qarağannıñ ikençe könendä 7-nçe mayda kitkän.

Terror höcümen tikşerü öçen Söğüd Ğärabstanına AQŞ Federal'' Tikşerülär İdaräse törkeme kertelsä dä, Quşma Ştatlarnıñ qayber belgeçläre Söğüdlär dälillärne häm şiklelärne amerikalılarğa tulısınça açmasqa mömkin dip isäpli.

Waşingtondağı analitik üzäk Miras Fondınıñ Yaqın Könçığış belgeçe Jim Philips Azatlıq radiosına söğüdlärneñ ber öleşe terrorçılarnı yaqlarğa mömkin dip belderde:

AUDİO: Minemçä, Söğüdlärneñ räsmi öleşe Laden terrorçılığına hädäf buluın añlasa da, patşa ğailäsendä çittäräk torğan qayber şahzadälär Ladennıñ radikal plannarın aktiv räweştä yaqlarğa mömkin.

Waşington qayber Söğüd ximayäçeläre äl-Qaidägä aqça birä dip şiklänüen beldergän ide. Äl Cubayr Söğüd räsmiläre mondıy ğäyepläwlärne inde tikşerde dide:

AUDİO: Bez aqça ağımın, ximayäçelek bozıqlıqların tuqtattıq. Bez bu turıda sezneñ belän dikäbr ayında uq söyläşkän idek. Şunnan soñ bez başqa qayber çaralar da kürdek. Bez söğüdlärneñ barlıq ximayä ğämällären tikşerdek, Söğüd Ğärabstanınnan çittäge 4-läp ximayä eşçänlegen dä tikşerdek.

Ämma xäzer Amerikada dönya bazarına neft'' çığaruçı töp il bulğan Söğüd Ğärabstanında üzgäreşlär taläp itü tawışı köçäyä bara. Küplär ni öçen demokratik bulmağan bu il Amerikanıñ şul qädär yaqın berektäşe bula ala digän soraw quya.

Soñğı könnärdä Waşingtonda, Londonda häm Berlinda räsmilär yaña terror höcümnäre bulu mömkinlege turında kisätülär yasadı. Britaniä hawa şirkäte terror höcümennän qurqıp Keniägä oçışlarnı tuqtattı. Soñınnan Britaniä watandaşlarına terror qurqınıçı bar dip Djibuti, Eritrea, Efiopia, Somalia, Tanzania, Ugunda kebek illärgä barmasqa kiñäş itelde. Keniä Xakimiätläre Somali çige yanında äl-Qaidäneñ mäğlüm ber äğzası kürende dip xäbär itkännän soñ AQŞ häm Germaniä dä şundıy kisätülär yasadı. AQŞ küzläw xezmätkärläre Riyadtağı terror höcüme aldınnan bulğan kisätü kebek ük ışanıçlı mäğlümätlär yaña höcüm mömkinlegenä işarä itä dip belderä.

Bügen İnternational Herald Trubune gazetı yazuınça, terrorğa qarşı köräş xezmätkärläre äl-Qaidäneñ yañadan üz aktivlığın arttıra başlawı, Könçığış Afrikada künegü lagerları açuı turında söyläwçe mäğlümätlär bar dip äytkän. AQŞ küzläw xezmätkärläre Amerikada äl-Qaidä öçen yaña hädäflärne öyränüdä şiklänelüçe berniçä keşe totıldı dip beldergän.

Naif Aqmal, Praga.
XS
SM
MD
LG