сишәмбе, 21 октябрь 2014, Казан вакыты 22:19

шәлкемнәр / пәрәвез

Google инкыйраз янаган телләрне коткару эшенә алынды

Endangered Languages Project сәхифәсе
Endangered Languages Project сәхифәсе

Google интернет-ширкәте юкка чыгу куркынычы янаган телләрне саклап калу өчен махсус проект башлап җибәрде. 

Google ширкәтенең рәсми блогында хәбәр ителгәнчә, тел галимнәре ярдәмендә Endangered Languages Project дип аталган махсус сәхифә портал булдырылган.

Әлеге сәхифәдә юкка чыгу куркынычы янаган телләр турында мәгълүмат, аудио- һәм видеоязмалар урнаштырылып барачак.

Проект турында видео (инглиз телендә)


Юкка чыгу алдында торган телләр махсус интерактив харитада күрсәтелә. Анда Русиядә яшәүче халыкларның телләрен дә табып була. Мисал өчен, анда саам, мукша, эрзя, коми-премяк телләре бар.

Google исемлегендә татар диалектлары да бар

Юкка чыга барган телләр арасында себер татарларының диалектлары да күрсәтелгән. Google исемлегенә Бараба татарлары һәм Чулым татарлары кертелгән.

Бу телләрдә сөйләшкән халыкның көнкүрешеннән видеоязмалар да тәкъдим ителә.

Башка төрки телләрдән шулай ук алтай, караим, кырымчак телләре күрсәтелгән.

Телләр базасына барлыгы өч меңнән артык тел кертелгән. Google хәбәр итүенчә, ул бу проектның бары тик техник ягын карый. Тиздән ул аны берничә халыкара лингвистик оешманы берләштергән махсус шурага тапшырачак.

Сайт укучылары һәм кулланучылар телләр һәм диалектлар турында мәгълүматны үзләре дә өсти алачак. Инде хәзер үк бу порталда XVIII гасырга караган кулъязмаларны, заманча телгә өйрәтү дәреслекләре, фәнни-популяр мәкаләләр табып була.

Галимнәр фикеренчә, хәзер дөньяда кулланышта булган 7 мең телдән 2100 елда нибары яртысы гына исән калачак.

Проектта урнаштырылган чулым татары сөйләме



Безнең язмаларны Facebook челтәрендә дә күзәтеп бара аласыз. 
Язмада хата күрсәгез, безгә хәбәр итегез: azatliq@rferl.org

бу форум ябык
фикерләр тәртибе:
фикерләр
     
кем: Азат кайдан: Уфадан
25.06.2012 09:54
Татарны мин сандык тулы алтыны булып та, елтыр тәти артыннан йөгереп йөргән самими балага охшатам. Тәтиләрне бит башкалар да тели. Башкалар теләгәч, алар бик яхшы булып күренәләрдер инде. Тәти артыннан куарга теге сандык комачаулый. Ул аны ташлап калдырыргамы әллә дип уйлый. Ә ул сандыкта аның дене, теле, әхлагы, тарихы.
җавап

кем: Citybua кайдан: Форводан
27.06.2012 08:15
Афәрин! Үз фикерен төгәл һәм образлы итеп җиткерә һәм бер хатасыз язып бирә белгән һәм кешеләр бик аз инде хәзер.
җавап

кем: Фикердәш
25.06.2012 12:48
Шәп әйтелгән!

кем: Равил
22.06.2012 17:14
Телләрне саклауга багышланган тагын бер кызыклы проект бар: http://rosettaproject.org/
Проект кысыларында 7.5 см чамасы зурлыгындагы никель дискка меңнән артык телдә еш кулланыла торган берничә йөз сүз язылган. Барысы 13 мең бит мәгълүмат.
Дискның эшләнгән материалы һәм гомумән технологиясе аның мең еллар дәвамында әйбәт сакланышын тәэмин итәчәк.
Бер 500 тапкыр зурайтылгач, текст гадәти китаптагы кебек ачык укыла торган.
Телләр арасында әлбәттә татар теле дә бар.
җавап

кем: Citybua кайдан: Форводан
24.06.2012 19:26
Сводеш исемлегеннән алып яздырганнармы? Андагы 230 сүз белән генә телне саклап калып булмый. Бу күз буяу сыман гына. Башта телдәге БӨТЕН СҮЗЛӘРНЕ барлап чыгарга кирәк. Татар телендә бер сүз белән аңлатыла торган 100 мең төшенчә бар, төрләнешләрне исәпкә алмасаң. Бәлки артыграктыр да әле. Шуңа тагын 80-100 мең тезмә фигыль өстисе. Кыска фразеологияне дә санасаң, 220-230 мең була. Диалект сүзлегендә тагын 40 мең сүз бар. Менә шуларны барлап чыга алсаң, татар теленең "башлангыч мәктәбен" тәмамлаган буласың.

кем: Сабур
22.06.2012 16:13
Казан татар теледә куркыныч астында, чөнки Казандагы татарлар йә бөтенләй белмиләр, йә аларның белеме бер ике сүздән генә тора, йә татарча шул хәтле алама беләләр, аны белә диеп әйтүе дә кыен, яхшы белгәннәре санаулы.

Веб-мастерлар игътибарына! Сез Азатлыкның бу информерын үзегезнең сәхифәгезгә урнаштыра аласыз. Урнаштырган очракта, безгә хәбәр итегез: azatliq@rferl.org