Accessibility links

Татарский на каждый день: табигать (природа)


Природа окружает нас везде, где бы мы ни были. Лето – лучшее время для разговоров о природе. О ней мы сегодня и поговорим, и вы уже точно будете знать что такое "мәгарә", "шарлавык", "чүл", и связаны ли понятия "чувак" и "әбиләр чуагы"?

Табигать һәм табигать күренешләре – погода и явления природы

  • Болыт – облако, туча
  • Чык – роса
  • Томан – туман
  • Салкын, суык – мороз
  • Боз яву – град
  • Эссе – жара
  • Бәс – иней
  • Дымлылык – влажность
  • Көчле давыл, гарасат – ураган
  • Боз сөңгесе – сосулька
  • Әбиләр чуагы – бабье лето
  • Яшен – молния
  • Басым – давление
  • Күлдәвек – лужа
  • Яңгыр – дождь
  • Салават күпере – радуга
  • Аҗаган – зарница
  • Офык – горизонт
  • Яңгыр тамчысы – дождевая капля
  • Явым-төшем – осадки
  • Көчле яңгыр – ливень
  • Кар – снег
  • Кар бөртеге – снежинка
  • Давыл, җил-давыл – буря, гроза, шторм
  • Кояш – солнце
  • Кояш нурлары – солнечные лучи
  • Каяш баюы – закат
  • Шәфәкъ – закат
  • Җепшек көн – оттепель
  • Дөбердәү – гром
  • Җил – ветер

Какие слова помогут вам описать погоду в целом, не вдаваясь в детали?

  • Салкын – холодная
  • Җан өшеткеч суык – леденящая, очень холодная
  • Эссе – жаркая
  • Дымлы – влажная
  • Җылы – теплая
  • Җилле – ветреная
  • Аяз – ясный / безоблачный
  • Болытлыоблачный, пасмурный
  • Сибәли моросящий
  • Коры сухой
  • Томанлытуманный
  • Юешвлажный
  • Кызузнойный
  • Карлы снежный
  • Кояшлы солнечный

Есть и такие непредсказуемые явления, которые называют природными катастрофами:

  • Җир тетрәү – землетрясение
  • Су басу – наводнение / потоп

Вспомним выражения из ежедневного прогноза погоды:

  • Һава торышы – прогноз погоды
  • Кояшлысолнечно
  • Урыны белән кояшлыместами солнечно
  • Болытлы – облачно
  • Урыны белән болытлыместами облачно (облачно с прояснениями)
  • Яңгыр яваидет дождь
  • Аязучан болытлы һава – дождливо с прояснениями
  • Алмашынучан болытлы һавапеременная облачность
  • Яшенле яңгыр – грозы
  • Кар ява – идет снег
  • Көчле җилсильный ветер (ветрено)
  • Күк аязчистое небо
  • Төрекөмеш баганасыртутный столб

Пейзаж

  • Борын мыс
  • Зур йомры ташвалун
  • Мәгарә пещера
  • Кыя скала
  • Яр буепобережье
  • Чүлпустыня
  • Пычрак – грязь
  • Тузан – пыль
  • Урманлес
  • Каенлык – березовая роща
  • Наратлык – сосновый бор
  • Басу /кырполе
  • Кар бозыледник
  • Көтүлек – пастбище
  • Җирземля
  • Калкулык, үр холм
  • Утрау – остров
  • Коры җирсуша
  • Болын луг
  • Тау гора
  • Югары ноктапик, вершина
  • Ярымутрауполуостров
  • Тигезлекравнина
  • Култыкзалив
  • Тау сыртыгорный хребет
  • Таш камень
  • Компесок
  • Яр берег
  • Туфракпочва
  • Дала долина
  • Янартаувулкан
  • Ай белән кояшның тотылуызатмение
  • Айның көмеш юлылунная дорожка

Рассказывая о пейзаже, вам захочется использовать живописные слова, например, таң калдыра торган (захватывающий дух), чиксез / очсыз-кырыйсыз (бескрайний), гаҗәеп / сокландыргыч / искиткеч (великолепный), матур (живописный) и другие.

Реки, моря и океаны

  • Күл – озеро
  • Күлдәвек – лужа
  • Чишмә – ручей
  • Елга – река
  • Диңгез – море
  • Дулкын – волна
  • Су күбеге – морская пена
  • Су агымы / агым – течение / поток
  • Су күтәрелеше – прилив
  • Су чигенеше – отлив
  • Буа – пруд
  • Сазлык – болото

Табигатьне саклау – Охрана природы

  • Чүпләр калдырмагыз! – Не сорить!
  • Учак якмагыз! – Не разводите костер!
  • Балык тоту тыелган! – Ловля рыбы запрещена!
  • Җәнлекләрне аулау тыела! – Охота запрещена!

Ну и напоследок, несколько устойчивых выражений со словом "природа" в татарском языке:

  • Табигать баласы – дитя природы
  • Табигать кочагында – в объятьях природы
  • Табигать үзенекен итә – природа берет свое

ДИАЛОГ: “Табигать кочагында ял итәбезме?”

  • Сания: Зәйнәп, сәлам! Бу атнада планнарың нинди?
  • Зәйнәп: Сәлам! Әлегә планнар юк, тәкъдимең бармы?
  • Сания: Әйдә бу атнада табигать кочагында ял итәбез?
  • Зәйнәп: Бу атнада һава торышы нинди була соң?
  • Сания: Шимбә көнне +25 градус күрсәтә, аязучан болытлы һава.
  • Зәйнәп: Кая барабыз?
  • Сания: Урманга барабыз, анда елгага матур күренеш ачыла, кичке шәфәкьне күзәтербез.
  • Зәйнәп: Шәп!
  • Сания: Димәк, барабызмы?
  • Зәйнәп: Барабыз инде, барабыз.
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:30 0:00
йөкләү


ДИАЛОГ: “Имтиханга әзерлек”

  • Айгөл: Дәү әни, минем иртәгә имтихан, әйдә мине тикшер әле?
  • Дәү әни: Әйдә әле. Дөньядагы иң биек шарлавык - ...
  • Айгөл: Анхель.
  • Дәү әни: Дөрес! Дөньяда дүрт диңгез бар. Аларның атамалары төсләр белән бәйле. Нинди диңгезләр ул?
  • Айгөл: Кара диңгез, Кызыл диңгез, Сары диңгез һәм Ак диңгез.
  • Дәү әни: Моны беләсеңдер инде: дөньядагы иң зур күл –
  • Айгөл: Байкал!
  • Дәү әни: Иң югары нокта нинди?
  • Айгөл: Эверест!
  • Дәү әни: Кызым, син яхшы әзерләнгән кебек. Уңышлар сиңа!
  • Айгөл: Рәхмәт, дәү әни!
  • please wait
    урнаштыру коды

    No media source currently available

    0:00 0:00:37 0:00
    йөкләү

*****

Ну что же, а теперь время традиционного теста! Проверьте, хороши ли вы усвоили всю лексику и фразы:

Тест: табигать

Тест: табигать

Сынау

Как вам наш урок? Пишите нам на почту (eydetat@gmail.com) и в соцсетях, что понравилось, а что нет. Напоминаем, что вы также можете учить татарский с помощью наших курсов "разговорный татарский для начинающих" и "разговорный татарский для продолжающих".

Не забывайте заглядывать на наш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Так же мы есть в Вконтакте, Telegram-е, Facebook-е и Instagram-е.

Встретимся на следующем занятии. ​Сау булыгыз!

татарский на каждый день

Данный курс рассчитан для практики татарского языка в бытовых ситуациях, для каждодневного использования. Урок включает в себя набор необходимой лексики и фраз, жизненные диалоги с аудио озвучкой, интересные фразы, тест для самопроверки.

XS
SM
MD
LG