Сугыш көндәлеге. Беренче 85 көн

Русия хәрбиләре камап алган Мариупольдагы “Азовсталь” заводы җирлегендә якынча 600 яраланган солдат бар, Бу хакта Украина милли гвардиясенең 12нче оператив бригадасы командиры Денис Шлега дәүләт телемарафоны барышында әйтте. Аның сүзләренчә, йөзләгән яралылардан 40ка якыны бик авыр хәлдә. Шлега дарулар һәм медицина кирәк-яраклары чыннан да җитми дип әйтеп, хәлне бик авыр булуын белдерде.

Венециядә сул тарафлы активистлар Русия, миллиардеры “Новатэк” газ ширкәте идарәсе рәисе Леонид Михельсон милке саналган сарайны басып алган. Бу турыда Facebookта Европада яшәүче Русия рәссамы һәм язучысы Екатерина Марголис язды. Михельсон, Русиянең иң бай ун кешесе арасына керә, апрель аеннан Русиянең Украинага каршы сугыш башлавы сәбәпле Британия һәм Канада аңа шәхси санкцияләр кертте, ләкин, Италиядә аның эшләре һәм милеге кагылгысыз иде.

2022 елның февраленнән апрель аена кадәр, ягъни Украинада сугыш башланганнан бирле Русия кибетләреннән тауар урлау саны узган елның шул чоры белән чагыштырганда 18% ка арткан, дип хәбәр итә NTechLab йөзне тану системасын уйлап табучыга сылтанып РБК. Кибетләрдән еш урлана торган тауарлар арасына кондитер ризыклары, колбаса, хәмер эчемлекләре, сыр, кофе һәм какао керә. Уртача бәя – мең ярым мең сум һәм бу узган ел белән чагыштырганда 25%ка күбрәк. Белгечләр урлауларның артуын халыкның сатып алу мөмкинлегенең кимүе һәм бәяләрнең күтәрелүе белән аңлата.

"Москвич" — 1930 елдан 2010 елга кадәр эшләгән, Совет берлегенең һәм Русиянең машина җитештерү заводы иде. 1998 елда оешма "Рено Россия" контроленә күчте һәм француз маркалы машиналар җитештерә башлады.

Русия президенты Владимир Путин Украинага каршы сугыш башлагач, АКШ, Европа, Тайвань кебек илләр Русиягә карата технологик чикләүләр кертте. Европаның күп кенә ширкәтләре үзләре дә Русия базарына машина китермәячәген, Русиядә үзләре китергән детальләрдән машина җыюны туктатачагын игълан итте.

Шул ук вакытта Русиянең үзенеке саналган машиналарны җитештерү дә тулысынча диярлек туктап калачагы ачыкланды. Русия машиналары саналсалар да, аларның шактый алмаш детальләре читтән китерелүе турында күпләр беренче тапкыр ишетте.

Берләшкән милләтләр оешмасының үсеш програмы Украина халкының сугыш аркасында үсә барган ихтыяҗлары турында хисап бастырды. Хисапта әйтелгәнчә, сугыш аркасында илдәге сәнәгатьнең яртысы тулысынча ябылган, калган яртысы авырлыклар кичерә.

Озакка сузылган низаг ун украинның 9ын фәкыйрьлеккә этәрергә һәм илнең ике дистә елга якын үсешен куркыныч астына куярга мөмкин. Социаль-икътисади тармакта сугыш нәтиҗәләре гасырлар буена сизеләчәк, диелә.

АКШ Сенатында республиканнар лидеры Митч Макконнелл Украинага өстәмә 40 миллиард доллар ярдәм бүлеп бирүне 18 майда тавыш бирүләр вакытында хупларлар дип фаразлый. Бу хакта ул Киевка килеп киткәннән соң, 15 майда Стокһольмда белдерде.

Чаллыдагы КАМАЗ эшчеләре фетнәчел Донецки һәм Луһански "халык республикаларына" һәм бу төбәкләрдән күчеп килүчеләр өчен сигез миллион сумнан артык һуманитар ярдәм җыйган. Бу хакта Сhelny-biz басмасы хәбәр итә.

Оешмадагылардан акча җыюны март аенда игълан иткәннәр. Камазчылар акчаларны Хәйрия һәм социаль ярдәм фонды хисабына күчергән диелә.

Җыелган акчаларның 2,1 миллион сумы токмач, карабодай, он, ит һәм балык консервлары, шикәр, куертылган сөт, үсемлек мае кебек озак саклана торган азык-төлек алуга киткән. Һуманитар ярдәм фетнәчел ДНР һәм ЛНРга март ахырында киткән.

Моннан тыш, "Жемчужина" һәм "КАМАЗ" кунакханәсендә яшәүче качакларга 10шар мең сум акча түләгәннәр. Хәйрия һәм социаль ярдәм фонды моның өчен 2,7 миллион сум бүлеп биргән. Акчаларның тагын бер өлеше бу кешеләрне дәвалауга тотылды диелә хәбәрдә.

Узган атнада, Мариупольдән Чаллыга китерелгән балаларга сәламәтләндерү аланнарына юллама бирәчәкләре дә хәбәр ителгән иде. Басма хәбәренчә, алар "Саулык" сәламәтләндерү аланында ял итәчәк.

Шулай ук, "фетнәчел ДНР һәм ЛНРда эшләүче Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хезмәткәрләренең эш иминлеген тәэмин итү максатында, янгын сүндерүдә кулланыла торган S "ЛЮКС" төрендәге күбекләр алуга бер миллион сум бүленеп бирелгән диелә.

Идел буе төбәкләре арасында фетнәчел Донбасска иң күп һуманитар ярдәм җибәрүче республикалар — Татарстан белән Башкортстан. 13 майда Башкортстан Корылтае депутатлары бер көнлек хезмәт хакларын фетнәчел "Луһански халык республикасы"ның Красный Луч шәһәре халкына күчерәчәк дип хәбәр ителде.

Татарстанда исә һуманитар ярдәмне хәйрия концертлары оештырып та җыялар.

2 апрельгә каршы төндә Татарстанга Донбасстан 502 кеше китерелгән иде. Аларны Казанда "Санта" һәм "Васильевский" шифаханәләренә, Чаллыда исә "Жемчужина" шифаханәсенә һәм "КАМАЗжилбыт" туай торагына урнаштырулары хәбәр ителде. Соңрак тагын 486 кеше китерелде. Украина ягы Мариуполь кешеләрен Казанга Русия мәҗбүриләп алып китте дип белдерде.

Күптән түгел Татарстан хөкүмәте Украинадан китерелгән кешеләрне яшәү урыннарына урнаштырган оешмаларга республика бюджетыннан бирелүче компенсация күләмен билгеләгән иде. Украина җирләреннән китерелгән бер кешенең яшәү чыгымнары тәүлеккә 1328 сум дип бәяләнгән. Бу акчаның 913 сумы – тору урыны өчен, 415 сумы – ашау өчен, диелә документта. Бу – компенсация күләме, ә аларны урнаштырган оешмаларның чыгымнары чынлыкта күбрәк тә булырга мөмкин.

Русиянең хәрби җитәкчеләре Донецки өлкәсендәге украин хәрби төркемнәрен чолгап алудан баш тартып, мөгаен хәзер төп көчләрен Луһански өлкәсен контрольгә алуга юнәлтер. Американың Сугышны өйрәнү институты (ISW) белгечләренең бәяләмәсе шундый.

15 майда чыккан хисапта әйтелгәнчә, Русия гаскәрләренең якын вакытта төп бурычы – Северодонецки шәһәрен алу булачак.

"Русия гаскәрләре Северодонецкины төньяктан һәм көньяктан яулап алуга көч куюын дәвам итә, бу украин гаскәрләрен элегрәк фаразланганнан азрак чолгап алуга китерергә мөмкин", ди белгечләр.

Башкортстанның резерв фондыннан фетнәчел Донецки һәм Луһански "халык республикарына" да акчалар бүленеп биреләчәк. Бу хакта хокукый мәгълүмат порталында чыккан карарга сылтама белән Башкортстанның мәгълүмат чаралары хәбәр итә. Документны республика премьер-министры Андрей Назаров имзалаган.

Резерв фондтан акча алучылар исемлеген киңәйтү өчен хакимиятләр бюджет акчаларын куллану тәртибенә үзгәрешләр керткән. Башкортстанның социаль-икътисади үсеш штабы һуманитар ярдәм илтүгә конвойлар оештыру яки Донбасста яшәүчеләргә бәйле башка чаралар өчен чыгымнарның бер өлешен моннан соң резерв фондны кулланып та каплый алачак.

Идел буе төбәкләре арасында фетнәчел Донбасска иң күп һуманитар ярдәм җибәрүче республикалар — Татарстан белән Башкортстан.

24 февральдә Русия президенты Владимир Путин Украинага каршы "махсус хәрби операция" башлаганнан соң, Русия түрәләре һәм аларга ияреп Кремль пропагандасы "Русия сугышларны башламый, ул аларны тәмамлый гына" дигән шигар күтәреп чыкты.

Белгечләр фикеренчә, бу сүзләр дөрес түгел, Русия башлаган сугышлар саны дистәләр белән исәпләнә. Тарих битләренә күз салыйк.